Berlin-Marzan konslageri sahifasining manbasini koʻrish

'''Berlin-Marzan''' '''konslageri''' ({{Lang-de|Berlin-Marzahn}}) — [[Berlin]]ning Marzan chekkasida qurilgan [[Natsizm|fashistlarning]] konslageri. (hozirgi Marzahn-Hellersdorf tumani) siganlarni hibs qilish uchun qurilgan<ref name=":0">{{Kitob manbasi|url=https://hdl.handle.net/2027/pur1.32754066664065?urlappend=%3Bseq=1|title=Sinti & Roma : victims of the Nazi era, 1933-19 [i.e. 1945].|website=HathiTrust|series=Sinti and Roma, victims of the Nazi era, 1933-19 &#91;i.e. 1945]|year=1995|publisher=U.S. Holocaust Memorial Museum|hdl=2027/pur1.32754066664065?urlappend=%3Bseq=1|access-date=2017-05-02}}</ref>.

XI yozgi Olimpiya oʻyinlariga tayyorgarlik doirasida Germaniya politsiyasi va ijtimoiy himoya xizmatlari sinti va sigan ozchiliklari vakillarini yigʻishni boshladilar. [[Berlin]] va uning atrofida 800 ga yaqin siganlar hibsga olingan. [[1936]][[16-iyul|-yil 16-iyulda]] ular shaharning sharqiy chekkasida joylashgan maxsus lagerda politsiya nazoratiga olingan. Bu lager kanalizatsiya va qabriston yaqinida joylashgan edi<ref name="ushmm">{{veb manbasi|url=http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005482|title=Persecution of Roma (Gypsies) in Prewar Germany, 1933-1939|date=2008-05-20|publisher=United States Holocaust Memorial Museum|access-date=2008-07-08}}</ref><ref name="friedlaender">{{kitob manbasi|last=Friedlaender|first=Saul|title=Nazi Germany and the Jews|publisher=HarperCollins|location=New York|year=1997|volume=I: The Years of Persecution, 1933-1939|url=http://www.nizkor.org/ftp.cgi/camps/ftp.py?camps//marzahn//marzahn-established|access-date=2021-05-27|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054214/http://www.nizkor.org/ftp.cgi/camps/ftp.py?camps%2F%2Fmarzahn%2F%2Fmarzahn-established|url-status=dead|chapterurl=http://www.nizkor.org/ftp.cgi/camps/ftp.py?camps%2F%2Fmarzahn%2F%2Fmarzahn-established}} Friedlaender puts the date of the initial arrests at May 1936, not July</ref>.

Natsistlar Berlin-Marzan deb atagan konslagerni Olimpiya oʻyinlari davomida shaharni tilanchilar va choʻntak bezorilardan tozalash bahonasida yaratilgan. Biroq, u tugallangach, hibsga olishlar toʻxtamadi va lager hududi tikanli simlar bilan oʻraldi. Mahbuslar majburiy mehnat va antropologik oʻlchovlarga jalb etila boshlandi. Lagerda gigienik meʼyorlarga rioya qilinmagan, bu siganlarning ommaviy yuqumli kasalliklariga olib kelgan. Shunday qilib, [[1938]] yil mart oyida 170 ta infektsiya holati qayd etilgan<ref name="пленков">Plenkov O. Yu. [https://books.google.com/books?id=4knRqEfb6E8C&pg=PA293&lpg=PA293&dq=%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B0%D0%BD+%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%8C&source=bl&ots=o0It4QFYyZ&sig=tia3sQKr6pQdWHroslnefcLghFQ&hl=en&ei=8g5sS8_sD5Sd_AaxgqC-Bg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CBsQ6AEwAw#v=onepage&q=%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B0%D0%BD%20%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%8C&f=false Tretiy reyx. Sotsializm Gitlera.] S. 293. — SPb.: „Neva“, 2004.</ref>.

Lagerni tugatilganligining aniq sanasini aniqlash qiyin. [[1943|1943-yil]] mart oyida siganlarni Osvensimga katta surgun qilish amalga oshirildi. Shundan soʻng Berlin-Marzanda 20 ga yaqin mahbus qoldi. Ularning oxirgisi Agnes Shtaynbax byurokratik kechikishlar tufayli faqat [[1949|1949-yil]] [[13-yanvar]]da lagerni tark etdi. Hammasi boʻlib Berlin-Marzan orqali kamida 1500 Sinti va sigan oʻtgan. Bu siganlar uchun eng katta konslager edi<ref name="пленков"/>.

2011-yil dekabr oyida Germaniya Sinti va Roma Berlin-Brandenburg davlat uyushmasi tashabbusi bilan sobiq majburiy lager o‘rnida xotira va ma’lumot maskani ochildi. O'nta e'lon taxtasida Marzahn majburiy lagerining tarixi va u yerda internirlangan odamlarning taqdiri haqida ma'lumotlar mavjud.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://web.archive.org/web/20080608023203/http://www.kein-verstecken.de/keinvergessen_zwangslagermarzahn.htm Sinti va Roma uchun Marzandagi kontslager.]{{Ref-de}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на немецком языке">)</small> — Antifa Bundnis Marzan-Hellersdorf.
* [http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005482 Urushdan oldingi Germaniyada loʻlilarni taʼqib qilish, 1933-1939 yillar.] Arxivnaya kopiya{{Ref-en}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small> — Xolokost entsiklopediyasi. Xolokost memorial muzeyi (AQSh) .

[[Turkum:Antiziganizm]]
[[Turkum:Konslagerlar]]