Bessonovka qishlogʻi

Бессоновка — Пенза вилоятидаги қишлоқ номи ҳисобланади. Бессоновский селсовет ва Бессоновский туманининг маъмурий маркази.

Географияси

Қишлоқ Пенза шаҳридан 7 км узоқликда, Сура дарёсининг чап қирғоғида, Шелдаис дарёсининг қуйилишида жойлашган.

Тарихи

1663-1665-йилларда казак Пензяцкая қишлоғи сифатида Пенза ўнлигида княз Ичаловнинг ўғли Мурзакай Бессонов номи билан тилга олинган Мордовия мирзаси ҳарбий хизматчиси ерларида ташкил этилган. У ерда, Шелдаис дарёси ва Сурская шоссесида Ямская Слобода (1717-йилда — Ямшчина қишлоғи, беш ер эгаларига тегишли эди: М. М. ва С. Н. Хлопов, А. М. Алферев, В. И. Левин акалари ва И. А. Ряжский билан). Биринчи Бессоновчилар катта йўл бўйлаб ва Засуреда ушбу аҳоли пунктининг вагонлари томонидан олиб борилган ҳокимият ва қимматбаҳо юкларни кузатиб бориш вазифаларини бажардилар. Нижний Новгородлик деҳқон Степан Иванович Кулешнинг 1724-йилдаги қайта кўриб чиқилган ҳикоясида унинг отаси „Безсоновка казак посёлкаси“ га тахминан 60 йил олдин, яъни тахминан 1664-йилда қочиб кетганлиги айтилади" ва у ўша аҳоли пунктини кичик ҳажмда бузиб ташлади. Йиллар ва казаклар ўша қишлоғда яшаб, „казаклар Азовга кўчирилгунга қадар ўзларининг казак хизматида бўлишди, шундан сўнг ота ва ўғил Маликовка қишлоғига (ҳозирги Волск шаҳри) жўнаб кетишди“, яъни йигирма беш ёшда", яъни тахминан 1699-йил.

ХВИИИ асрнинг бошидан, казаклар Азов ва Петровскга кўчирилгандан сўнг, бу Архангелское (черковга кўра) деб номланган Салтиков боярларининг мероси эди. 1702-йилда бу ерда 50 та собиқ казак хонадонлари бўлган. Василий ва Алексей Феадорович Салтиковларнинг меросхўрлари деҳқонлари: Арзамас қишлоғи, Инякина Касимовский қишлоғи ва Янги Нижний Новгород туманлари қишлоғи. 1717-йил августда „Кубан погроми“ пайтида қишлоқ бутунлай ёндирилди, 30 киши асирга олинган. 1719-йилда Архангелское қишлоғи, Бессоновская Слобода, шунингдек, полковник Василий Федорович Салтиковнинг мероси бўлган.

1747-йилда генерал В.Ф.Салтиков учун Бессоновская Слобода қишлоғи, Хлоповканинг Ямшчина қишлоғида, шунингдек, ернинг эгаси Степан Егорович Кроткий учун — 46 жон. 1774-йил августда Э. И. Пугачевнинг асосий кучлари қишлоқдан ўтди. 1785-йилда у Александр Василевич Салтиков учун кўрсатилган, у 1227 та ревизион руҳга эга. ХВИИИ-ХИХ асрларда аҳолининг асосий машғулотлари — деҳқончилик ва чорвачилик. ХВИИИ аср охирида у йирик савдо қишлоғи (чорва моллари савдоси ва „деҳқон ахлатлари“) сифатида танилган.

ХИХ аср — ХХ асрнинг биринчи чораги — Пенза вилоятининг Пенза туманининг волост маркази. ХИХ асрда пиёзнинг махсус нави — „Бессоновский“, „Россия олтин“ етиштириш туфайли машҳур бўлди. ХХ асрнинг бошларида қишлоқда спиртли ичимликлар ишлаб чиқариш ва бўяш саноати фаолият кўрсатди, улар кейин ривожлана олмади, крахмал ишлаб чиқариш 1940-йилларгача сақланиб қолди. 1858-йилда энг муқаддас Тҳеотокос дорми номига янги тош черков қурилди, 1882-йилда Народная Воля томонидан ўлдирилган подшоҳ Александр ИИ хотирасига ибодатхона қурилди. 1877-йилда 2 та черков, мактаб, касалхона, 20-июлда ярмарка, чоршанба ва якшанба кунлари бозор, 4 та ченилла, крахмал заводи, ароқ заводи, буғ тегирмони бор эди. 1896-йилда — Бессоновка қишлоғи, 1161 та ҳовлидан иборат эди. 1905-1906 йилларда — инқилоб марказларидан бири.1908-йилда унинг фаол иштирокчиларидан бири Д.Шестопалов ўлимга ҳукм қилинди.