Ziyosfera

Beyhan Sulton

Бейҳан Султон (усмонли туркча: بیخان سلطان‎‎; 1494-йилгача – 1559), Пейхан Султон номи билан ҳам танилган, Усмонийлар маликаси, Салим И ва Ҳафса Султоннинг қизи, султон Сулаймон И нинг опаси[1][2].

Бейҳан Султон
Туғилиши 1494-йилгача
Трабзон, Усмонийлар империяси
Вафоти 1559
Скопе
Дафн этилган жой
Ёвуз Салим масжиди, Истанбул
Турмуш ўртоғи
Ферҳад пошо
(турм. 1513; ваф. 1524)
Меҳмед пошо (турм. 1525)
(?)
Фарзандлари Биринчи никоҳ
Эсмехон Хонимсултон
Яна бир фарзанд
Сулола Усмонийлар
Отаси Салим И
Онаси Ҳафса Султон
Дини Ислом, суннийлик

Никоҳи

Бейҳан Султон 1513-йилда Ферҳад пошога[3] турмушга чиққан[4]. Ферҳад пошо дастлаб учинчи вазир сифатида хизмат қилган. Султон Сулаймон ҳукмронлигининг илк йилларида муҳим ҳарбий тажрибаси билан султоннинг фаолиятига яхши ҳисса қўшган. Бироқ 1523-йилда Сулаймон Родосдан қайтгач, Ферҳадга қарши мулкни ўзлаштиришдан тортиб султон қўшинларини ёмон бошқаришгача бўлган айбловлар пайдо бўлган. Бунинг учун Ферҳад пошони қатл этиш ўрнига, Сулаймон эҳтимол онаси Ҳафса Султон ва Бейҳан Султоннинг шафоати таъсирида Ферҳадни узоқ Семендире санжаги ҳокимлиги лавозимига туширишни маъқул кўрган. Бу географик узоқлаштирув Константинополга қилиниши мумкин бўлган таҳдидларни камайтиришга қаратилган эди, аммо 1523-йил августида Семендире яқинида унинг қўшинлари венгерлардан мағлубиятга учрагач, Ферҳаднинг аҳволи янада оғирлашиб, у барча лавозимлардан четлатилган[1].

Ушбу муваффақияцизликларга қарамай, Ҳафса ва Бейҳаннинг тинимсиз аралашуви натижасида Ферҳадга 1524-йил ноябр ойида Эдирнада Сулаймоннинг ҳузурига кириш имконияти берилган. Афсуски, Ферҳаднинг ўзини айбсиз эканига Сулаймонни ишонтиришга қаратилган ҳаракатлари самарасиз бўлган. Учрашув чоғида таранглик авж олиб, Ферҳад ўзини юқори доирадаги фитнанинг қурбони, дея кескин баён қилган. Сулаймон чора кўришга мажбур бўлиб, Ферҳадни олиб чиқишни буюрган. Ферҳаднинг норозиликни давом эттириши, шунингдек, ханжар ўқталиши вазиятни янада кескинлаштириб, унинг қамалишига ва охир-оқибат бошини олиш йўли билан қатл этилишига олиб келган. Хабарларга кўра, Сулаймон ўшанда уни фақат қамоққа олишни кўзлаган, бироқ Ферҳаднинг зўравон хатти-ҳаракати сабаб янада кескин жавоб беришга мажбур бўлган. Ферҳаднинг қатлидан сўнг Бейҳан таскин тополмай, Сулаймон билан алоқаларини узган ва ундан узоқда яшашни танлаган, бу нарса уларнинг ўртасида доимий совуқликнинг юзага келишига сабаб бўлган[1]. Бейҳан Султон қайта турмуш қуришни рад этиб, ихтиёрий равишда Константинополдан узоқда яшаган[5]. Бироқ айрим манбаларга кўра, кейинчалик Сулаймон уни Меҳмед пошо билан қайта турмуш қуришга мажбур қилган[6].

Вафоти ва дафн этилиши

Бейҳан Султон 1559-йилда Скопедаги саройида вафот этган[7][8]. Унинг қабри отаси Салим И томонидан бунёд эттирилган Ёвуз Салим масжидидаги мақбара ичида жойлашган[7].

Фарзандлари

Бейҳан Султон ва Ферҳад пошонинг камида икки фарзанди бўлган:

  • Эсмахон Хонимсултон[9] Коcа Синан пошога турмушга чиққан. Уларнинг Меҳмед пошо исмли ўғли ҳамда Эмине хоним, Ҳадича хоним ва Ҳüма хоним исмли уч қизи бўлган[10][11].
  • Уларнинг яна бир фарзанди бўлган. Ферҳад пошонинг қатл этилишига оид ҳужжатларда оиласининг қайғуси ҳақида гап кетганда Ферҳад ва Бейҳаннинг фарзандлари тилга олинади, бироқ уларнинг исми, сони ёки жинси кўрсатилмайди[6].

Сериалда

„Муҳташам юз йил“ телесериалида Бейҳан Султон ролини турк актрисаси Пıнар Çаğлар Генçтüрк ижро этган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Şаҳин, К.. Пеэрлесс Амонг Принcес: Тҳе Лифе анд Тимес оф Султан Сüлейман. Охфорд Университй Пресс, 2023 — 124-бет. ИСБН 978-0-19-753163-1. 
  2. ↑ Бостан, М. Ҳанефи (2019-05-01). "Явуз Султан Селим'ин Şэҳзâделик Дöнеми (1487-1512)" (тр). Тüрк Кüлтüрü İнcелемелери Дергиси: 1–86. Арчивед фром тҳе оригинал он 2025-01-24. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20250124140710/ҳттпс://ткидергиси.cом/тки-дергиси/явуз-султан-селимин-сеҳзделик-донеми-1487-1512. Қаралди: 2024-02-04. Бейҳан Султон]]
  3. ↑ Гöк, Илҳан. Ататüрк Китаплığı М.C. О.71 нумаралı 909-933/1503-1527 тариҳли İн'амат дефтери (транскрипсиён-деğэрлендирме), 2014 — 1469-бет. 
  4. ↑ Туран, Эбру (2009). "Тҳе Марриаге оф Ибраҳим Паша (cа. 1495-1536): Тҳе Рисе оф Султан Сüлейман'с Фаворите то тҳе Гранд Визиэрате анд тҳе Политиcс оф тҳе Элитес ин тҳе Эарлй Сихтеэнтҳ-Cентурй Оттоман Эмпире". Турcиcа 41: 3–36. дои:10.2143/ТУРC.41.0.2049287. 
  5. ↑ Пеирcе, Л.П.. Тҳе Империал Ҳарем: Wомен анд Совереигнтй ин тҳе Оттоман Эмпире, Студиэс ин Миддле Эастерн ҳисторй. Охфорд Университй Пресс, 1993 — 67-бет. ИСБН 978-0-19-508677-5. 
  6. ↑ 6,0 6,1 Öзтуна, 2006 , п. 233.
  7. ↑ 7,0 7,1 Öзтуна 2006, с. 233.
  8. ↑ Ҳаремден Мектуплар.
  9. ↑ Cаллед алсо Исмиҳан Ҳанıмсултан.
  10. ↑ Cевиз, Айдıн Эмре; Аккая, Айтаç „Анасайфа“ (тр). Улусал Тез Меркези 134–135.
  11. ↑ Пеирcе, Л.П.. Тҳе Империал Ҳарем: Wомен анд Совереигнтй ин тҳе Оттоман Эмпире, Студиэс ин Миддле Эастерн ҳисторй. Охфорд Университй Пресс, 1993 — 246–247-бет. ИСБН 978-0-19-508677-5. 

Адабиётлар

  • Öзтуна, Йıлмаз. Кануни Султан Сüлейман (тр). Бабıали Кüлтüр Яйıнcıлığı, 2006. ИСБН 978-975-8486-99-1. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi