Бҳартрихари (тахминан милоддан аввалги В аср) э[1]. ) санскрит муаллифи бўлиб, у иккита муҳим санскрит матнини ёзган бўлиши мумкин:

  • Вакяпадия, санскрит грамматикаси ва лингвистик фалсафага оид асар, ҳинд грамматик анъаналарида сфота назариясига асос солган матн;
  • "Шатакатрая", санскрит ше'рияти тўплами, ҳар бири 100 га яқин байтдан иборат уч қисмдан иборат.

Ўрта асрлардаги ҳиндшунослик ан'аналарида иккала матн ҳам бир шахс томонидан ёзилган деб қабул қилинган. Биринчи европалик шарқшунослар аргумент сифатида грамматика ва ше’рлар тўпламининг турли муддатларини келтириб, шубҳали позицияни эгалладилар. Ба'зи олимлар қўшимча далилларга асосланиб, иккала асар ҳам бир вақтнинг ўзида яратилган бўлиши мумкинлигини та'кидлайдилар, бу ҳолда иккала матнни ёзган фақат битта Бхартрихари бўлиши мумкин бўлади. Бошқалар иккала муаммоли [1] идентификация топиш.

Вакяпадия грамматикаси ҳам, ше'рлар тўплами ҳам ҳинд маданиятининг тегишли соҳаларига катта та'сир кўрсатди. Грамматика, хусусан, мимансаклар ва бошқаларнинг позициясидан фарқли ўлароқ, бутун тилга ёндашуви билан ажралиб туради.

Шатакатрая ше'рий тўпламида ҳар бири 100 га яқин байтдан иборат уч қисмдан иборат қисқа ше'рлар мавжуд. Ҳар бир қисм турли хил раса ёки эстетик идрок билан боғлиқ, умуман олганда, бу ше'рий асар ҳам ан'аналарда, ҳам замонавий фанларда юқори баҳоланади.

Бҳартрихари Браҳмин Видясагара ва унинг Судра рафиқаси Мандакинининг ўғли эканлиги айтилади. Калинга қиролининг маслаҳатчиси сифатида Видясагара ҳукмдор вафотидан кейин шоҳликни олди; Видясагара вафотидан кейин Бхартрихари ўз акалари томонидан шоҳ этиб тайинланди. Хотини уни алдаётганини билгунча хурсанд бўлди. Унинг сирлари ошкор бўлгач, у уни заҳарламоқчи бўлди. Ҳаётдан ҳафсаласи пир бўлган Бҳартрихари аскет сифатида яшай бошлади, айнан кейинги даврда у ўз ше'риятини яратди [2] .

Рус тилига таржималар

  • Бҳартрихари. Шатакатраям / Пер. И.Д. Серебрякова . - М .: Наука, 1979. - 136 б.
  • Бҳартрихари. Нутқ ва сўз ҳақида [трактат] [ Браҳман бўлими] // Исаэва Н.В. Дунёни яратувчи сўз. Эрта Ведантадан Кашмир Шаивизмигача: Гаудапада, Бҳартрихари, Абҳинавагупта. - М .: Ладомир, 1996. - 271 п. - Б.165-193. - ИСБН 5862182225
  • Бгортригари . Яқин ва узоқ / Пер. санскрит тилидан Н. Берг // Ўқиш учун кутубхона . - 1857. - Т.145. - 1-бўлим.

Эслатмалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Индуизм. Джайнизм. Сикхизм. М.: Республика, 1996 — 102-бет. ИСБН 5250025579. 
  2. ↑ Лочтефелд Ж. Г.. Тҳе Иллустратед Энcйcлопедиа оф Ҳиндуисм. Неw Ёрк: Андоза:Нп3, Инc, 2002 — 106-бет. ИСБН 082393179Х. 

Манбалар

  • Волкова О.В. Бҳартрихари томонидан "Вайрагя" // Осиё халқлари институтининг қисқача коммуникациялари. - 1961. - Т.58.
  • Десницкая Э. ЛЕКИН. , Парибок А. ДА. Бҳартрихарининг Вакяпадиясида тил ва экстралингвистик ҳақиқат // Асиатиcа: Шарқ фалсафаси ва маданиятини ўрганиш бўйича ишлар. - 2015-йил. - 9-сон. - Б.87-97.
  • Десницкая Э.А. Бҳартрихари Вакяпадиясида истиқболлилик фалсафий стратегия сифатида // Россия халқлар дўстлиги университети хабарномаси . Серия: Фалсафа. - 2017. - Т.21. № 1. - Б.33-41.
  • Иванов В. П. Бҳартрихари Вакяпадиясининг иккинчи китобидаги Пуняража жумлаларининг та'рифларининг таснифи // Шабдапракаш. Зограпҳ тўплами И / Эд. МЕН КИРИСҲМАН. Василков ва С.В. Пахомов . - Санкт-Петербург, 2011. - Б. 157-174.
  • Исаэва Н.В. Дунёни яратувчи сўз. Эрта Ведантадан Кашмир шаивизмигача: Гаудапада, Бҳартрихари, Абҳинавагупта. - М .: Ладомир, 1996. - 271 п. - ИСБН 5862182225
  • Лисенко В.Г. Бҳартрихарининг лингвистик монизми // Тарихий-фалсафий йилнома 2003. - М., 2004. - Б.275-290.
  • Бҳартихари / Лисенко В. Г. // Катта Кавказ — Катта канал [Электрон ресурс]. - 2006-йил. - ФРОМ. 446. - ( Буюк рус энциклопедияси : [35 тоннада] / Ч. эд. Ю. С. Осипов ; 2004-2017, жилд. тўрт). — ИСБН 5-85270-333-8 .
  • Пацева М., Момов М. Бҳартрихари тили фалсафасида иккиликни инкор этиш ва Ғарб тафаккуридаги ба'зи ўхшашликлар // Россия Фанлар академиясининг Сибир бўлимининг Бурят илмий марказининг хабарномаси. - 2015. - 2-сон (18). - Б.133-140.
  • Серебряков И.Д. Бҳартрихари. - М., 1983. - 152 б.
  • Тавасцҳерна С.С. Бҳартрихарининг "Вакяпадия" рисоласида "кучлар" атамаси // Фалсафа тарихи. - 2004. - 11-сон. — Б.94-119.