Bilbeis
Билбеис (арабча: بلبيس ар; Қибтий (Боҳаир) қибтийча: Ⲫⲉⲗⲃⲉⲥ/Ⲫⲉⲗⲃⲏⲥ Пҳэлбес/Пҳэлбēс) – Мисрдаги Нил делтасининг жанубий шарқий чеккасида жойлашган қадимий қалъа шаҳри, қадимий Фелвес шаҳри ва собиқ епархия жойи ва Рим-католик титуляр епархияси.
Билбеис арабча: بلبيس | |
|---|---|
| шаҳар | |
 | |
| Мамлакат | Миср |
| Майдон | 337.0 км2 (130.1 кв ми) |
| Аҳолиси (2023[1]) |
895,017 |
| Вақт минтақаси | УТC+2 |
Шаҳар ҳажми кичик, аммо зич аҳолига эга, 407 300 дан ортиқ аҳоли истиқомат қилади. Шунингдек, у Ал-Зафер шаҳридаги энг катта давлат мактабини ўз ичига олган Миср Ҳарбий-ҳаво кучлари академияси мажмуасини ҳам жойлашган.
Қибтий анъанасига кўра, Билбеис Мисрга қочиш пайтида Муқаддас оиланинг тўхташ жойларидан бири бўлган[2].
Тарихи
Шаҳар Аугустамниcа Секунда Рим провинсиясида епархияга айланиши учун етарлича муҳим эди[манба керак].
Шарқдан караван ва табиий босқин йўлида жойлашган Билбеис 640-йилда араблар томонидан босиб олинган. Амр ибн ал-Ас Византия генерали ал-Ардубун ҳимоя қилган шаҳарни қамал қилади ва эгаллаб олади. Мусулмон афсонасига кўра, Муқавқиснинг қизи Армануса Билбиста шу ерда яшаган[3]. 727-йилда бу ерда Қайс қабиласининг баъзи аъзолари келиб жойлашган ва кейинчалик Қоҳирани ҳимоя қилиш учун қалъалар занжири қурилган[4].
Шаҳар Фотимийлар вазирлигини назорат қилиш ишларида муҳим рол ўйнаган: биринчи марта 1164-йилда, Ширкуҳ Шавар ва салибчи қирол Қуддуслик Амалрик Ининг қўшма кучлари томонидан шаҳарда уч ой давомида қамал қилинганда. Кейин яна 1168-йилда шаҳар Амалрик қўшини томонидан яна ҳужумга учраган, улар 4-ноябрда уч кундан кейин шаҳарни эгаллаб олишади ва аҳолини буткул қириб ташлашади[5].
1798-йилда Наполеон буйруғи билан шаҳар қайта қурилган[манба керак].
Билбеис ҳаво базаси Миср Ҳарбий-ҳаво кучлари базасига яқин жойда жойлашган.
Ибадатхоналар
Масжидлар
- Садат Қурайш масжиди
Мисрдаги энг қадимий масжид, 640-йилда қурилган[6].
- Амир ал-Жиш масжиди
- Кесариядаги Улуғ масжид
Черковлар
- Авлиё Жорж Қибтий черкови
Иқлими
Билбеис иқлими Кöппен-Геигер иқлим таснифи тизими томонидан Мисрнинг қолган қисми каби иссиқ чўл иқлими (БWҳ) сифатида таснифланади[7].
| Билбеис иқлим кўрсаткичлари | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ой | Январ | Феврал | Март | Апрел | Май | Июн | Июл | Август | Сентябр | Октябр | Ноябр | Декабр | Йил |
| Ўртача юқори ҳарорат °C (°Ф) | 18.7 (65.7) |
20 (68) |
23.7 (74.7) |
27.9 (82.2) |
31.7 (89.1) |
34.5 (94.1) |
34.2 (93.6) |
34.1 (93.4) |
31.8 (89.2) |
30.1 (86.2) |
25.3 (77.5) |
21 (70) |
27.8 (82.0) |
| Кунлик ўртача ҳарорат °C (°Ф) | 13.1 (55.6) |
13.8 (56.8) |
16.8 (62.2) |
20.2 (68.4) |
23.9 (75.0) |
27 (81) |
27.5 (81.5) |
27.6 (81.7) |
25.3 (77.5) |
23.4 (74.1) |
19.8 (67.6) |
15.1 (59.2) |
21.1 (70.1) |
| Ўртача паст ҳарорат °C (°Ф) | 7.5 (45.5) |
7.7 (45.9) |
10 (50) |
12.6 (54.7) |
16.1 (61.0) |
19.5 (67.1) |
20.9 (69.6) |
21.2 (70.2) |
18.9 (66.0) |
16.8 (62.2) |
14.3 (57.7) |
9.2 (48.6) |
14.6 (58.2) |
| Ўртача ёғингарчилик см (дюйм) | 7 (0.3) |
3 (0.1) |
3 (0.1) |
1 (0.0) |
1 (0.0) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
2 (0.1) |
4 (0.2) |
4 (0.2) |
25 (1) |
| Манба: Cлимате-Дата.орг[7] | |||||||||||||
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Эгйпт: Административе Дивисион (Говерноратес анд Дистриcц) - Популатион Статистиcс, Чарц анд Мап“. cитйпопулатион.де. Қаралди: 2025-йил 27-июл.
- ↑ „Билбис“. ccдл.cларемонт.эду.
- ↑ „Амр ибн ал-Аас“ (да). Энсиклопедия.. Қаралди: 2022-йил 1-сентябр.[сайт ишламайди]
- ↑ „Билбейс | Миср | Британниcа“. www.британниcа.cом (2024-йил 5-феврал).
- ↑ Салиб юришлари ммдткw.орг
- ↑ Белбеис эгйпттоуринфо.cом (Wайбаcк Мачине сайтида 16 Жануарй 2014 санасида архивланган)
- ↑ 7,0 7,1 „Cлимате: Билбеис - Cлимате грапҳ, Температуре грапҳ, Cлимате табле“. Cлимате-Дата.орг. Қаралди: 2013-йил 13-август.
Адабиётлар
- Габб, Сер Ҳамилтон (2006). „Салоҳиддин ҳаёти“. Оксфорд университети нашриёти. ИСБН 978-0-86356-928-9.
Ҳаволалар
Викиомборда „Билбеис“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.