Bill Clinton
| Билл Клинтон | |
|---|---|
|
Расмий портрет (1993) | |
| 42-Америка Қўшма Штатлари Президенти | |
|
Мансаб даври 20-январ 1993-йил – 20-январ 2001-йил | |
| Вице-президент | Ал Гор |
| Ўтмишдоши | Жорж Г. У. Буш |
| Вориси | Жорж У. Буш |
| 40- ва 42-Аркансас губернатори | |
|
Мансаб даври 11-январ 1983-йил – 12-декабр 1992-йил | |
| Ўтмишдоши | Френк Д. Уайт |
| Вориси | Жим Гай Такер |
|
Мансаб даври 9-январ 1979-йил – 19-январ 1981-йил | |
| Ўтмишдоши | Жо Перселл |
| Вориси | Френк Д. Уайт |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Wиллиам Жефферсон Блйтҳе ИИИ 1946-йил 19-август Хоуп, Аркансас, АҚШ |
| Фуқаролиги |
|
| Сиёсий партияси | Демократлар партияси |
| Бўйи | Демократлар |
| Турмуш ўртоғи |
Хиллари Родхем (турм. 1975) |
| Болалари | Челсия Клинтон |
| Ота-онаси |
|
| Истиқомат жой(лар)и |
|
| Таълим |
Жоржтаун университети (бакалавр) Оксфорд университети (даража йўқ) Ел университети (ЖД) |
| Касби |
|
| Имзоси |
|
Уилям „Билл“ Жефферсон Клинтон (инглизча: Wиллиам „Билл“ Жефферсон Cлинтон; 1946-йил 19-августда туғилган) америкалик сиёсатчи ва прокурор бўлиб, 1993-йилдан 2001-йилга қадар Америка Қўшма Штатларининг 42-президенти лавозимини бажаргандир. Бунгача 1977-йилдан 1979-йилга қадар Аркансас штати бош прокурори, 1979-йилдан 1981-йилгача ва 1983-йилдан 1992-йилгача Аркансас штати губернатори вазифаларида фаолият юритган. Демократлар партияси аъзоси бўлган Клинтон сиёсатида „Учинчи йўл“ сиёсий фалсафаси акс этгани ортидан „Янги демократ“ ўлароқ танилди. Унинг рафиқаси Хиллари Клинтон бўлиб, у 2001-йилдан 2009-йилга қадар Ню-Ёрк штатидан сенатор, 2009-йилдан 2013-йилга қадар давлат котиби ва 2016-йилги президентлик сайловида Демократлар партиясидан номзод бўлган.
Клинтон Аркансас штатида туғилиб ўсган. Мактабни тугатгач, Жоржтаун университетига ўқишга кирган. У Оксфорд университетида Рҳодес номидаги стипендия асосида ўқиди, кейинчалик Ел университетининг ҳуқуқшунослик факултетини тамомлади. У Ҳилларй Родҳам билан Яледа учрашган; улар 1975-йилда турмуш қуришган. Ялени тугатгач, Клинтон Аркансасга қайтди ва штат бош прокурорилиги сайловларида қатнашиб, ғалаба қозонди, кейинчалик икки муддат (кетма-кет эмас) Аркансас губернатори лавозимини (1979-1981, 1983-1992) бажарди. Губернатор сифатида, у штат таълим тизимига эътибор қаратди ва Губернаторлар миллий ассоциацияси раиси лавозимида фаолият олиб борди. Клинтон 1992-йилги президентлик сайловида қатнашди ва Республикачилар партиясидан Жорж Г. У. Буш ва мустақил номзод Росс Перот устидан ғалаба қозонди. Шундай қилиб, 46 ёшида АҚШ президенти лавозимини эгаллаб, бунинг ортидан АҚШ тарихида учинчи энг ёш президент бўлди.
Клинтон 1996-йилги президентлик сайловларида ҳам ғалаба қозониб, иккинчи муддатга қайта сайланди. Иккинчи муддати давомида Клинтон 22 ёшли Оқ уй ходимаси Моника Левински билан жинсий алоқа қилганлиги ортидан 1996-йилда бошланган Моника Левински можароси унинг нуфузига путур етказди. Бу можаро йил давомида авж олди ва шу йилнинг 19-декабрида Вакиллар палатаси унга қарши импичмент эълон қилди ва Клинтон АҚШ тарихида Эндрю Жонсондан кейин импичмент эълон қилинган иккинчи президент бўлди. Клинтон судга ёлғон кўрсатмалар берганликда ҳамда президентлик ваколатларидан фойдаланган ҳолда ҳақиқатни қарор топтиришга тўсқинлик қилганликда айбланди. Кейинги йили Сентада импичмент бўйича суд жараёни бошланди, аммо Сенатда унга қарши 67 та овоз тўпланмади ва бунинг ортидан Клинтон иккала айблов бўйича ҳам оқланди.
Клинтон президентлик лавозимини муддати тугаб тарк этганидан сўнг, турли оммавий тадбирларда чиқиш қилди ва инсонпарварлик ишлари билан шуғулланди. Унинг президентлик даври АҚШ президентлари тарихий рейтингида юқори ўринни эгаллаган. Клинтон ОИТСга қарши кураш ва глобал иқлим ўзгариши билан шуғулланувчи Клинтон Жамғармасига асос солди. 2009-йилда БМТнинг Гаити бўйича махсус вакили этиб тайинланди. 2010-йили содир бўлган Гаити зилзиласидан сўнг, Клинтон ва Жорж У. Буш бирга Клинтон Буш Гаити Фунд хайрия фондига асос солишди. Клинтон Демократлар партияси сиёсатида фаоллигича қолиб, турмуш ўртоғини 2008- ва 2016-йилги сайловларда қўллаб-қувватлади.
Дастлабки ҳаёти ва карераси

Клинтон 1946-йил 19-августда Аркансас штатининг Ҳопе шаҳрида Жулиа Честер шифохонасида дунёга келган[1]. Туғилган пайтида исми Уилям Жефферсон Блайт ИИИ бўлган. Отаси Уилям Жефферсон Блайт Жр. ўғли туғилишидан уч ой аввал автомобил ҳалокати туфайли вафот этган. Онаси — Виржиния Делл Кессиди (кейинчалик Виржиния Келли)[2]. Улар 1943-йил 4-сентябрда турмуш қуришган[3]. Виргиниа ўғли Билл туғилганидан сўнг, ҳамшираликка ўқиш учун Биллни ота-онаси Элдриж ва Эдит Кессидига ташлаб, Янги Орлеанга кетади ва Биллни ота-онаси Элдриж ва Эдит Кессидига ташлаб кетади. Биллнинг бобоси ва буваси бўлмиш Кессидилар Ҳопе шаҳрида озиқ-овқат дўконига эгалик қилишиб, уни юргизишган[4] Улар АҚШ жанубида ирқчилик кетаётган бир даврда барча ирқдагилар учун маҳсулотларини кредит асосида беришган[4][5][6][7][8].. 1950-йили Биллнинг онаси ҳамширалик мактабидаги ўқишдан қайтиб келгач, Рожер Клинтон Ср.га турмуш қуради. Рожер Аркансас штатининг Хот-Спрингс шаҳрида акаси Эрл Т. Рикс билан бирга автомобил сотадиган фирмага эгалик қилган[4]. Шундай қилиб, оила 1950-йили Хот-Спрингсга кўчиб ўтган[9].
Билл қисқа фурсатда ўгай отасини фамилиясини олди[4][10]. Клинтон ўгай отасини мунтазам равишда онасини ва ўгай укаси Рожер Клинтон Жр.ни урадиган қиморбоз ва пиёниста сифатида тасвирлайди. Билл уларни ҳимоя қилганда кўп марота ўгай отаси унга куч ишлатиши билан таҳдид қилган[11].
Хот-Спрингсда Клинтон Ст. Жоҳнъс католик бошланғич мактаби, Рамбле бошланғич мактаби ва Хот-Спрингс ўрта мактабида ўқиган ва у ерда фаол ўқувчилар лидери, ғайратли китобхон ва мусиқачи бўлган[4] Ўқувчилик йилларида саксофон ҳам чалган.
Клинтоннинг ҳаётидаги икки ҳодиса унинг жамоат арбоби бўлиш қарорига муҳим таъсир ўтказган бўлиб, уларнинг иккаласи ҳам 1963-йилда содир бўлган. Биринчиси, Бойс Натион сенатори сифатида президент Жон Ф. Кеннеди билан учрашиш учун Оқ уйга ташрифи бўлган[11] Иккинчиси, Мартин Лутер Кинг Жр.нинг „И Ҳаве а Дреам“ („Менда орзу бор“) номли нутқини телевизор орқали томоша қилгани бўлган, ушбу нутқ уни шунчалик лол қолдирганки, кейинчалик уни ёд олади[12]...
Сайлов тарихи
| Йил | Лавозим | Юрисдиксия | Демократлар | Республикачилар | Бошқа | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1974 | Аркансас 3-округ | Аркансас | Билл Клинтон | 48 % | Жон Пол Хаммершмидт | 52 % | ||
| 1976 | Аркансас бош прокурори | Аркансас | Билл Клинтон | Лавозим йўқ | ||||
| 1978 | Аркансас губернатори | Аркансас | Билл Клинтон | 63 % | Линн Лоу | 37 % | ||
| 1980 | Аркансас губернатори | Аркансас | Билл Клинтон | 48 % | Френк Уайт | 52 % | ||
| 1982 | Аркансас губернатори | Аркансас | Билл Клинтон | 55 % | Френк Уайт | 45 % | ||
| 1984 | Аркансас губернатори | Аркансас | Билл Клинтон | 63 % | Вуди Фримен | 37 % | ||
| 1986 | Аркансас губернатори | Аркансас | Билл Клинтон | 64 % | Френк Уайт | 36 % | ||
| 1990 | Аркансас губернатори | Аркансас | Билл Клинтон | 57 % | Шеффилд Нелсон | 42 % | ||
| 1992 | АҚШ президенти | АҚШ | Билл Клинтон | 43 % | Жорж Г. У. Буш | 37 % | Росс Перот (И) | 19 % |
| 1996 | АҚШ президенти | АҚШ | Билл Клинтон | 49 % | Боб Доул | 41 % | Росс Перот (Реформ) | 8 % |
Китоблари
- Путтинг Пеопле Фирст: Ҳоw Wе Cан Алл Чанге Америcа. Неw Ёрк: Тҳреэ Риверс Пресс, 12-сентабр 1992-йил. ИСБН 978-0-8129-2193-9.
- Бетwеэн Ҳопе анд Ҳисторй. Неw Ёрк: Тимес Боокс, 1996. ИСБН 978-0-8129-2913-3.
- Мй Лифе, 1-, Неw Ёрк: Винтаге Боокс, 2004. ИСБН 978-1-4000-3003-3.
- Гивинг: Ҳоw Эач оф Ус Cан Чанге тҳе Wорлд, 1-, Неw Ёрк: Кнопф, 2007. ИСБН 978-0-307-26674-3.
- Баcк то Wорк (боок), 1-, Неw Ёрк: Кнопф, 2011. ИСБН 978-0-307-95975-1.
- Тҳе Пресидент Ис Миссинг, 1-, Кнопф, 2018. ИСБН 978-0-316-41269-8.
- Тҳе Пресидент'с Даугҳтер, 1-, Кнопф, 2021. ИСБН 978-0-316-54071-1.
Манбалар
- ↑ „Диреcторй оф Ириш Генеалогй: Америcан Пресиденц wитҳ Ириш Анcесторс“. Ҳомепаге.эирcом.нет (23-март 2004-йил). 2000-йил 9-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-август 2011-йил.
- ↑ „Биограпҳй оф Wиллиам Ж. Cлинтон“. wҳитеҳоусе.гов. Қаралди: 30-август 2011-йил.
- ↑ Андреwс, Эдмунд Л.. „Cлинтон Репортед то Ҳаве А Бротҳер Ҳе Невер Мет“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (21-июн 1993-йил).
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Cлинтон, Билл. Мй Лифе. Рандом Ҳоусе, 2004. ИСБН 978-1-4000-3003-3.
- ↑ Чафе, Wиллиам Ҳ.. Билл анд Ҳилларй: Тҳе Политиcс оф тҳе Персонал. Неw Ёрк: Фаррар, Страус анд Гироух, 2012 — 11-бет. ИСБН 978-0-8090-9465-3.
- ↑ Билл Cлинтон: Тҳе Инсиде Сторй. Неw Ёрк: С.П.И. Боокс, 1992 — 5–6-бет. ИСБН 978-1-5617-1177-2.
- ↑ Такифф, Мичаэл. А Cомплиcатед Ман: Тҳе Лифе оф Билл Cлинтон ас Толд бй Тҳосе wҳо Кноw Ҳим. Неw Ҳавен, Cонн.: Яле Университй Пресс, 2010 — 4-бет. ИСБН 978-0-3001-2130-8.
- ↑ Фланаган, Сйлвиа П., муҳ. (8-сентабр 1997-йил). „Фирст Блаcк Фоод Стамп Чиэф ҳас Тиэс то Пресидент Cлинтон“. Жет. Чиcаго: Жоҳн Н. Жоҳнсон. 10-бет.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Гормлей, Кен. Тҳе Деатҳ оф Америcан Виртуэ: Cлинтон вс. Старр. Неw Ёрк: Cроwн Публишерс, 2010 — 16–17-бет. ИСБН 978-0-307-40944-7.
- ↑ „Опраҳ Талкс то Билл Cлинтон“. О, Тҳе Опраҳ Магазине (2004-йил 1-август). 2018-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-декабр 2011-йил.
- ↑ 11,0 11,1 Маранисс, Давид. Фирст ин Ҳис Cласс: А Биограпҳй оф Билл Cлинтон. Тоучстоне, 1996. ИСБН 978-0-684-81890-0.
- ↑ „Ит Алл Беган ин а Плаcе Cаллед Ҳопе (Арчивед wҳитеҳоусе.гов Артиcле)“. Оқ уй. 19-июл 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-август 2011-йил. (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-07-19 санасида архивланган)
Адабиётлар
- Петер Бакер Тҳе Бреач: Инсиде тҳе Импеачмент анд Триал оф Wиллиам Жефферсон Cлинтон (2000) ИСБН 978-0-684-86813-4
- Жамес Бовард Феэлинг Ёур Паин: Тҳе Эхплосион анд Абусе оф Говернмент Поwер ин тҳе Cлинтон-Горе Еарс (2000) ИСБН 978-0-312-23082-1
- Жоэ Cонасон ва Гене Лёнс Тҳе Ҳунтинг оф тҳе Пресидент: Тҳе Тен-Еар Cампаигн то Дестрой Билл анд Ҳилларй Cлинтон (2003) ИСБН 978-0-312-27319-4
- Элизабетҳ Дреw Он тҳе Эдге: Тҳе Cлинтон Пресиденcй (1994) ИСБН 978-0-671-87147-5
- Давид Герген Эеwитнесс то Поwер: Тҳе Эссенcе оф Леадершип. (2000) ИСБН 978-0-684-82663-9
- Нигел Ҳамилтон Билл Cлинтон: Ан Америcан Жоурней (2003) ИСБН 978-0-375-50610-9
- Чристопҳер Ҳитченс Но Оне Лефт то Лиэ то: Тҳе Триангулатионс оф Wиллиам Жефферсон Cлинтон (1999) ИСБН 978-1-85984-736-7
- Мичаэл Исикофф Унcоверинг Cлинтон: А Репортер’с Сторй (1999) ИСБН 978-0-609-60393-2
- Марк Катз (спеэчwритер)|Марк Катз Cлинтон анд Ме: А Реал-Лифе Политиcал Cомедй (2004) ИСБН 978-0-7868-6949-7
- Давид Маранисс Тҳе Cлинтон Энигма: А Фоур анд а Ҳалф Минуте Спеэч Ревеалс Тҳис Пресидентъс Энтире Лифе (1998) ИСБН 978-0-684-86296-5
- Диcк Моррис wитҳ Эилеэн МcГанн Беcаусе Ҳе Cоулд (2004) ИСБН 978-0-06-078415-7
- Ричард А. Поснер Ан Аффаир оф Стате: Тҳе Инвестигатион, Импеачмент, анд Триал оф Пресидент Cлинтон (1999) ИСБН 978-0-674-00080-3
- Марк Ж. Розелл Тҳе Cлинтон Сcандал анд тҳе Футуре оф Америcан Говернмент (2000) ИСБН 978-0-87840-777-4
- Тимперлаке, Эдwард ва Wиллиам C. Триплетт ИИ Еар оф тҳе Рат: Ҳоw Билл Cлинтон Cомпромисед У.С. Сеcуритй фор Чинесе Cаш. Wашингтон, Д.C.: Регнерй Публишинг, 1998. ИСБН 978-0-89526-333-9
- Мичаэл Wалдман ПОТУС Спеакс: Финдинг тҳе Wордс Тҳат Дефинед тҳе Cлинтон Пресиденcй (2000) ИСБН 978-0-7432-0020-2
- Иворй Тоwер Публишинг Cомпанй. Ачиэвеменц оф тҳе Cлинтон Администратион: тҳе Cомплете Легислативе анд Эхеcутиве. (1995) ИСБН 978-0-88032-748-0
Ҳаволалар
| Викиомборда „Билл Cлинтон“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Билл Cлинтон кутубхонаси ва музейи (ингл.)
- Cлинтон Жамғармаси (ингл.)
- Оқ уй биорафияси (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-09-08 санасида архивланган) (ингл.)
- Архивланган Оқ уй сайти (ингл.)
- Билл Cлинтон Cурлиэ каталогида (ингл.)