Blansko
 | Бу мақолага бошқа бирорта саҳифадан
ишорат йўқ. (август 2024) |
Бланско (Cзеч пронунcиатион: [ˈбланско] ; олмонча: Бланз ) Чехиянинг Жанубий Моравия вилоятидаги шаҳарчадир. Унда 20 мингга яқин аҳоли истиқомат қилади. У Свитава дарёсида , Моравия Карстининг чегарасида жойлашган. Бу асосан саноат шаҳарчаси.
Бланско | |
|---|---|
| Мунисипалитет | |
 Байроқ  Герб | |
| Мамлакат | Чехия |
Маъмурий қисмлари
Чешковице, Долни Лхота, Ҳорни Лхота, Хоřице, Клепаčов, Лазанки, Обůрка, Олеšна, Скалнí млйн, Тěчов ва Žиžлавиcе қишлоқлари Блансконинг маъмурий қисмидир.
Ҳудудий тузулиши
Бланско Брно шаҳридан тахминан 16 километр (10 ми) шимолда жойлашган. У Драҳанй тоғларида жойлашган. Энг баланд нуқтаси — Буковеc тоғи, баландлиги 596 метр (1,955 фт) . У Свитава дарёси водийсида жойлашган бўлиб, шаҳарнинг кўп қисми Свитаванинг чап қирғоғи устидаги қияликда жойлашган. Муниципалитет ҳудудининг шарқий қисми Моравия Карст ҳимояланган ландшафт зонасида жойлашган.
Тарихи
Бланско дастлаб Свитаванинг ўнг қирғоғида аҳоли пункти сифатида ташкил этилган, бугунги кунда маҳаллий қисми Старé Бланско („Эски Бланско“) деб аталади. Богемиядан Дунай атрофидаги ҳудудларга муҳим савдо йўлида жойлашган эди. Бланско ҳақида биринчи ёзма қайдлар 1136-йилга тегишли. Бу Оломоуc эпископи Жиндřич Здик ва Брно шаҳзодаси Вратислаус ўртасида қишлоқда черков қуриш ҳуқуқи бўйича тортишув жойи эди. [1]
14-асрнинг охиридан бошлаб, чап қирғоқда Новé Бланско („Янги Бланско“) номи билан машҳур бўлган янги аҳоли пункти ўсишни бошлади, кейинчалик у замонавий шаҳарнинг ўзагига айланди. Ҳар икки қисм 1526-йилга қадар маъмурий ва иқтисодий жиҳатдан мустақил равишда ривожланиб, улар бирлашган. 16-асрнинг охирларида Залковскийлар оиласининг Залковский ҳукмронлиги даврида Бланско бозор шаҳарчасига кўтарилди. Оила маҳаллий готика қал’асини Уйғониш даври қароргоҳига айлантирди. [1]
1698-йилдан бошлаб Геллҳорн оиласи мулкка эгалик қилди ва бу ерда биринчи пўлат қуйиш ва темир заводига асос солди. 1766-йилда Бланско Салм-Реифферсчеидт оиласи томонидан сотиб олинди. Улар 1945-йилгача эгалик қилишган. 19-асрнинг биринчи ярмида темирчилик гуллаб-яшнади ва ривожланди, таиий чўян ишлаб чиқариш кенгайди. 1849-йилда Брнодан Ческа Тřэбовага темир йўл очилди. 1905-йилда Австриялик Франс Иосиф И Бланскога шаҳар мақомини берди. [1]
1949-йилда Бланско Босковице ўрнига Бланско туманининг пойтахти бўлди. 1960-йиллардан 1980-йилларга қадар шаҳар машинасозлик саноатининг марказига айланди ва аҳоли сони тез сур’атларда кенгайди . Янги турар-жой ва бошқа биноларнинг қурилиши натижасида тарихий биноларнинг аксарияти йўқ бўлиб кетди. [1]
Демографияси
| Йил | Аҳоли | ±% |
|---|---|---|
| 1869 | 5 002 | — |
| 1880 | 5 565 | +11.3% |
| 1890 | 5 545 | −0.4% |
| 1900 | 6 278 | +13.2% |
| 1910 | 7 562 | +20.5% |
| 1921 | 7 544 | −0.2% |
| 1930 | 8 496 | +12.6% |
| 1950 | 8 883 | +4.6% |
| 1961 | 12 673 | +42.7% |
| 1970 | 14 903 | +17.6% |
| 1980 | 18 912 | +26.9% |
| 1991 | 20 783 | +9.9% |
| 2001 | 20 594 | −0.9% |
| 2011 | 20 629 | +0.2% |
| 2021 | 19 900 | −3.5% |
Иқтисодиёти
Шаҳарда жойлашган энг йирик саноат марказлари: Пйротек CЗ (алюминий процессор), ČКД Бланско (гидромашиналар, оғир ишлов бериш асбоблари ва машинасозлик металлургия ишлаб чиқариш, 1950-йилда ташкил этилган), [2] ва Сйнтҳон филиали (ишлаб чиқарувчиси). умумий дорилар).
Энг узоқ муддатдан бери фаолият кўрсатаётган ва 1911-йилда асос солинган электр ўлчаш асбоблари ишлаб чиқарувчи Метра Бланско компанияси ҳали ҳам фаолият юритади [3]
Спорт
Шаҳарнинг футбол клуби — ФК Бланско . Клуб Чехия миллий футбол лигасининг 2020-21 йилги мавсумида иштирок этди, аммо дарҳол қуйи лигага тушиб кетди.
Диққатга сазовор жойлари
Асосий диққатга сазовор жой — Бланско қал’аси. Уйғониш даври қал’аси 1604-1605-йилларда 14-асрдан Готика услубидаги қал’ани қайта қуриш натижасида қурилган. Бугунги кунда у Моравия карсти ва унинг кашфиёти, Бланскодаги темир саноати анъаналари ва табиий қуйма ишлаб чиқариш кўргазмалари билан Бланско вилояти музейига эга. [4]
Авлиё Мартин черкови 1672-1691-йилларда қурилган. У 12-асрдан бошлаб асл Романеск ва кейинчалик Готика черковининг ўрнини эгаллади. 1707-1708-йилларда черков реконструксия қилинди ва янги минора қўшилди. Минора жамоатчилик учун очиқ ва кузатув минораси сифатида хизмат қилади. Черковда Моравиядаги энг қадимги қўнғироқлардан бири мавжуд. [5]
Авлиё Параскиэванинг ёғоч черкови 1601-1641-йилларда Карпат Рутенияда қурилган ва 1936-йилда Бланскога олиб келинган. Бу мамлакатдаги Рутен Готика типидаги энг қадимги черков. [6]
Кламовка темир заводи 1850-йиллардаги сўнгги сақланиб қолган қуйма ва темир заводидир. Бу 19-аср ўрталари саноат меъморчилигининг типик намунасидир. [7]
1885-йилдан бери шаҳар ҳокимият биноси эски ёғоч конструкцияни 16-асрда янги қурилганган минора билан алмаштирди. 1904-йилда соат минораси қуриб битказилди. [7]
Таниқли одамлар
- Карл Рейхенбах (1788-1869), кимёгар ва металлург; Бланскода керосин мумини ихтиро қилди
- Жиндрих Ванкел (1821-1897), археолог ва спелеолог; шу ерда яшаб, ишлаган
- Лудвик Данек (1937-1998), диск улоқтирувчи, Олимпия чемпиони
- Павел Řэзнíčэк (1942-2018), ёзувчи ва шоир
- Карел Жарůшек (1952 йилда туғилган), футболчи ва мураббий
- Роман Мелузин (1972 йилда туғилган), хоккейчи
- Филип Крáл (1999 йилда туғилган), хоккейчи
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Взник а вýвож мěста Бланска“ (cс). Мěсто Бланско. 2021-йил 8-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.
- ↑ „Ҳисторй“. ČКД Бланско. Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.
- ↑ „Cомпанй Метра Бланско“. Метра Бланско. Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.
- ↑ „Чатеау“. Мěсто Бланско. Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.
- ↑ „Ст. Мартин'с Чурч“. Мěсто Бланско. Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.
- ↑ „Wооден Чурч“. Мěсто Бланско. Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.
- ↑ 7,0 7,1 „Отҳер сигҳц“. Мěсто Бланско. Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.