Borani
Борани (форсча: بورانی) – Эрон ошхонасига мансуб салат таоми. Шунингдек, у турк ошхонасида ҳам учрайди ва у ерда Испарта, Урфа ва Ван каби айрим вилоятлар билан боғланади[1]. Баъзи кўринишлари исмалоқ ва қатиқдан тайёрланади, қадимги форс бораниси эса бақлажондан тайёрланган, Урфанинг маҳаллий бир варианти эса қўй гўшти ва вегетариан котлетлар билан тайёрланади. Борани Кавказ ва Афғонистонда ҳам машҳур.
 Қатиқ ва исмалоқдан тайёрланган заъфарон қўшилган борани. | |
| Тури | Салат, Десерт |
|---|---|
| Асосий компонентлари | Қатиқ, Сабзавотлар |
| Рецепти | Совуқ ҳолида тортилади |
Атама
Борани қадимги форс ошхонасида тайёрланган бақлажонли таом номи бўлган. Урфа вилояти ошхонасида борани чард ва нўхат билан тайёрланадиган қўй гўшти ва булғор кофта таоми бўлиб, баъзан „Урфа борани“ деб аталади. Шунингдек, исмалоқ ва қатиқ билан тайёрланадиган тури ҳам бор, бошқа версиялар эса турли масаллиқларни қатиқ билан аралаштириш орқали тайёрланади[2]. Албаниянинг жанубида бу атама печда пишириладиган тухум ва исмалоқли таомни англатади. Газиантепда қатиқсиз тайёрланадиган, борани деб аталадиган варианти мавжуд бўлиб, қора кўзли нўхат ва қўй гўшти қисмасидан тайёрланади[3].
„Салжуқ даври таомлари ва нонлари“ ҳақидаги тадқиқотда Меҳмет Зеки Орал боранини қуйидагича таърифлайди:[3].
"Сабзавотлар аввал қайнатилиб, сўнгра қовуриладиган таомлар борани деб аталади. Исмалоқ, шовул, қоқи, карамук ва кашнич каби ўтлар сувда димланади, сўнг суви сузилади. Кейин улар ёғ/маслоқда қовурилиб, устига саримсоқ билан қатиқ қуйилади. Булар Анадолуда борани деб аталади, Сениркенда эса фақат исмалоқ билан тайёрланадиган тури борани деб аталади. Борани шунингдек сабзавотлар гуруч ёки булғор билан пиширилиб, устига қатиқ қуйиладиган таомларни ҳам англатади."
Борани Юнонистоннинг Пинд минтақасидаги ароманлар орасида ҳам учрайди, у ерда маҳаллий йиғилган қичитқи ўтларидан тайёрланиб, ун билан қуюқлаштирилган шўрва шаклида пиширилади[3].
Турлари
Борани-е Эсфанаж – исмалоқ ва қатиқдан тайёрланадиган совуқ форс салати бўлиб, бошқа турдаги борани салат таомлари ҳам турк ошхонаси ва бошқа Яқин Шарқ ошхонасида учрайди[3].
Борани-е Хиёр – қатиқ, бодринг ва ёнғоқдан тайёрланадиган эрон салати. Исмалоқли қатиқ салати Афғонистонда Сабзи Борани номи билан машҳур. Борани-е Бадемжон – бақлажон ва шунингдек қатиқ билан тайёрланадиган форсча вариант[3].
Бошқа мамлакатларда
Ҳиндистоннинг шимолида у Раита, жанубида эса Печади деб аталади. Испанияда унинг форсча номи Албораниа шаклида қўлланилади, бу атама Лотин Америкасида ҳам ишлатилади[4].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Кристбергссон, Кристберг; Оливеира, Жорге. Традитионал Фоодс: Генерал анд Cонсумер Аспеcц. Спрингер, 2016-03-09. ИСБН 978-1-4899-7648-2.
- ↑ Акин, Энгин. Эссентиал Туркиш Cуисине. Абрамс, 2015. ИСБН 9781613128718.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Ҳоскинг, Ричард. Фоод анд Лангуаге: Проcеэдингс оф тҳе Охфорд Сймпосиум он Фоод анд Cоокинг 2009. Охфорд Сймпосиум, 2010. ИСБН 9781903018798.
- ↑ Нажаф Дарябандари анд Фаҳимеҳ Расткар. Cоокинг утенсилс. Иран, Теҳран: Нашре-э-Карнамеҳ, 2005–2006. ИСБН 978-964-431-010-2.