Ботулин токсини ёки ботулин нейротоксини ( БоНТ ) Cлостридиум ботулинум бактерияси ва унинг тегишли турлар томонидан ишлаб чиқарилган нейротоксик оқсилдир. Нерв-мушак синапсида аксон учларидан нейротрансмитер ацетилхолиннинг чиқишини олдини олади ва шу билан бо'шашган фалажликка олиб келади. Токсин ботулизм касаллигини келтириб чиқаради. Ушбу токсин тиббий ва косметик мақсадларда тижорат мақсадларида ҳам қўлланади.

Ботулин токсинининг еттита асосий тури бо'либ А дан Г гача (А, Б, C1, C2, Д, Э, Ф ва Г) деб номланади. А ва Б турлари одамларда касаллик келтириб чиқариши мумкин, улар тижорат ва тиббий мақсадларда ҳам қўлланади. C-Г турлари камроқ тарқалган; Э ва Ф турлари одамларда касалликка олиб келиши мумкин, бошқа турлари эса бошқа ҳайвонларда касалликка олиб келиши мумкин.

Ботулин токсинлари ма'лум бо'лган энг кучли токсинлар қаторига киради. [1] Интоксикация табиий равишда ичак инфекцияси натижасида ёки ҳосил бо'лган токсинни озиқ-овқат билан ютиш натижасида юзага келиши мумкин. А типидаги токсиннинг тахминий одам о'лдирадиган дозаси 1,3-2,1 ни ташкил қилади нг / кг томир ичига ёки мушак ичига, 10-13 Нафас олишда нг/кг ёки 1000 ог'из орқали қабул қилинганда нг/кг.

Ботулин токсини бир қатор терапевтик ко'рсаткичларни даволаш учун ишлатилади, уларнинг аксарияти тасдиқланган дори турларига кирмайди.

Мигрен касаллигида

2010 йилда ФДА сурункали мигрен бош ог'риг'ивкассалигини профилактик даволаш учун мушак ичига ботулин токсининг ин'экциясидан фойдаланишни тасдиқлади. [2]

Косметикада фойдаланиш

Ботулин токсини инсон юзига юборилади ажирнларга қарши курашиш учун

Косметик қо'ллашда ботулин токсини нисбатан хавфсиз ва самарали ҳисобланади. У юзнинг ажинларини, айниқса юзнинг энг юқори учдан бир қисмидаги ажинларни даволашда ишлатилининади. Ботулин токсини инексияларининг глабеллар чизиқлари (ко'злар орасидаги "11-чизиқлар") та'сири одатда икки ойдан то'рт ойгача давом этади ва ба'зи ҳолларда маҳсулотга бог'лиқ бо'либ, ба'зи беморларда 6 ойгача ёки ундан ко'проқ вақт давом этади. [3] Юздаги ажинлар остидаги мушакларга ботулин токсинини юбориш бу мушакларнинг бо'шашишига олиб келади, натижада терининг силлиқлашига олиб келади. [3] Ажинларнинг текисланиши одатда инексиядан 3-5 кун о'тгач ко'ринади, максимал та'сир одатда инексиядан бир ҳафта о'тгач кузатилади. [3] Юмшоқ ко'ринишни сақлаб қолиш учун мушакларни қайта-қайта даволаш мумкин. [3]

Тасир механизми

Ботулин нейротоксинининг (қисқартирилган БоНТ ) ва тетаноз нейротоксинининг ( ТеНТ ) мақсадли молекулалари, аксон терминали ичида ҳаракат қилувчи токсинлар [4]

Ботулин токсини нерв импулслари ҳосил бо'лиши учун зарур бо'лган асосий оқсилларни парчалаш орқали о'з та'сирини ко'рсатади. Биринчидан, токсин ацетилхолин нейротрансмиттерини ишлатадиган нейронларнинг пресинаптик юзасига махсус бог'ланади. [5] Нерв терминали билан бог'лангандан со'нг, нейрон токсинни рецептор воситачилигидаги эндоситоз орқали весикула ҳолатига о'тади . Весикула ҳужайра ичига кириб борган сари, у кислоталанади ва токсиннинг бир қисмини фаоллаштиради ва унинг та'сири бутун ҳужайра ситоплазмаси бо'йлаб тарқалади. Ботулин нейротоксинлари бир вақтнинг о'зида рецепторларнинг турли синфларини танийди ( ганглиозидлар, синаптотагмин ва СВ2 ). [6] Ситоплазма ичига киргандан со'нг, токсин СНАРЕ оқсилларини парчалайди, бу эса ацетилхолин пуфакчалари ҳужайра ичидаги ҳужайра мембранасига бог'лана олмаслигини таминлайди, бу эса ҳужайрадан нейротрансмиттер пуфакчаларини чиқаришга то'сқинлик қилади. Бу нерв импулсларини то'хтатиб фалажликка олиб келади. [7][6]

Ҳаволалар

  1. ↑ "Cрйстал струcтуре оф тҳе cаталйтиc домаин оф тҳе Wеисселла орйзаэ ботулинум-лике тохин". ФЕБС Леттерс 593 (12): 1403–1410. Жуне 2019. дои:10.1002/1873-3468.13446. ПМИД 31111466. 
  2. ↑ „ФДА Аппровес Ботох то Треат Чрониc Миграинес“. WебМД. 2017-йил 5-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-май.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 "Ботулинум тохин инжеcтион фор фаcиал wринклес". Америcан Фамилй Пҳйсиcиан 90 (3): 168–175. Аугуст 2014. ПМИД 25077722. 
  4. ↑ "Ботулинум неуротохин детеcтион анд дифферентиатион бй масс спеcтрометрй". Эмергинг Инфеcтиоус Дисеасес 11 (10): 1578–1583. Оcтобер 2005. дои:10.3201/эид1110.041279. ПМИД 16318699. ПМC 3366733. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3366733. 
  5. ↑ Нигам, П. К. (2010). "БОТУЛИНУМ ТОХИН". Индиан Жоурнал оф Дерматологй 55 (1): 8–14. дои:10.4103/0019-5154.60343. ПМИД 20418969. ПМC 2856357. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2856357. 
  6. ↑ 6,0 6,1 "Ботулинум анд Тетанус Неуротохинс". Аннуал Ревиэw оф Биочемистрй 88 (1): 811–837. Жуне 2019. дои:10.1146/аннурев-биочем-013118-111654. ПМИД 30388027. ПМC 7539302. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=7539302. 
  7. ↑ "Ботулинал неуротохинс: ревивал оф ан олд киллер". Cуррент Опинион ин Пҳармаcологй 5 (3): 274–279. Жуне 2005. дои:10.1016/ж.cопҳ.2004.12.006. ПМИД 15907915.