Bronza buqa

Периллосни Фаларис учун қурган буқага мажбурлашди.

Бронза буқа, Сицилия буқаси ёки Фаларис буқаси сифатида ҳам танилган бронзадан ясалган қийноқ буқаси, қадимги Юнонистонда ишлаб чиқилган қийноқ ва қатл қурилмаси эди. Диодор Сикулуснинг ҳикоя қилишича, Библиотҳеcа ҳисториcа да ҳикоя қилиб, Афиналик Перилаус (ёки Периллус) жиноятчиларни қатл қилишнинг янги воситаси сифатида Сицилиядаги Акрагас золим Пҳаларисга уни ихтиро қилди ва таклиф қилди. Айтишларича, буқа ичи бо'ш бо'либ, бутунлай бронзадан ясалган ва бир томонида эшик бор. Афсоналарга ко'ра, қийноқ буқаси ҳақиқий буқанинг шакли ва о'лчамида яратилган ва ҳайқириқни ҳо'киз овозига айлантирадиган акустик қурилмага эга эди. Маҳкумлар қурилма ичида қулфланган ва унинг остига о'т қо'йилган, ичидаги одам қовурилиб, о'лгунча металл иситилган. Бир асрдан камроқ вақт о'тгач яшаган Пиндар бу қийноқ асбобини золим Фаларис номи билан аниқ бог'лайди.

Фаларис учун қийноқ буқасининг яратилиши

Ханс Бургкмаирнинг эски о'ймакорлигида тасвирланган жасур буқа (чапда).

Тахминларга ко'ра, буқанинг боши қувурчалар ва то'хташ жойлари тизимидан иборат бо'либ, маҳбуснинг қичқириг'и г'азабланган буқанинг бақиришига о'хшаш товушларга айлантирилган. Айтишларича, Фаларис буқанинг тутуни тутатқи булутларида ко'тариладиган тарзда яратилишини буюрган. Афсонага ко'ра, жасад куйиб кетганидан кейин буқа қайта очилганда, қурбоннинг куйган суяклари "тақинчоқлар каби порлаб, билагузук ясаган".

Ҳикояларга ко'ра, қатл амалга оширилувчи қурилманинг қурилишини тугатгандан со'нг, Перилаус Фаларисга шундай деган: "Унинг қичқириг'и қувурлар орқали сизга энг нозик, энг ачинарли, энг оҳангдор ҳайқириқ сифатида келади". Перилаус ихтироси учун мукофот олишига ишонган эди. Бунинг о'рнига, бу со'злардан нафратланган Фаларис унинг шох товуш тизимини Перилауснинг о'зи синаб ко'ришни буюрди ва уни алдаб буқага киритди. Перилаус ичкарига киргач, уни дарҳол қамаб қо'йишди ва о'т қо'йишди, шунда Фаларис унинг қичқириг'ини эшитиши мумкин эди. Перилаус о'лишидан олдин, Фаларис эшикни очиб, уни олиб кетди. Айтишларича, уни буқадан озод қилгандан со'нг, Фаларис Перилаусни тепалик тепасига олиб чиқиб, уни о'лдирган. Фалариснинг о'зи Тероннинг аждодлари Телемачус томонидан аг'дарилганида, қийноқ буқасида о'лдирилган деб да'во қилинади.

Илк масиҳийларни та'қиб қилиш

Римликлар бу қийноқ воситасидан ба'зи насронийларни, хусусан, насроний ан'аналарига ко'ра, император Адриан томонидан хотини ва болалари билан жасур буқада қовурилган Авлиё Юсцани о'лдириш учун фойдаланган деб айтилган. Худди шу нарса император Домитиан ва Кичик Осиёдаги биринчи шаҳид бо'лган Пергамон епископи авлиё Антипас билан содир бо'лган, милоддан аввалги 92-йилда буқада қовурилган. Қурилма икки аср о'тгач, яна бир насроний, Тарсуслик Пелагия эрамизнинг 287-йилда бирида император Диоклетиан томонидан ёқиб юборилганидан кейин ҳам фойдаланилгани да'во қилган.

Франческо Фердинанди, Авлиё Эустаcе шаҳидлиги. Римдаги Сант'Эустачио черковидаги асосий қурбонгоҳ орқасида, бу расм "Олтин афсона" даги ҳикоядан со'нг: худоларга қурбонлик қилишдан бош тортгани учун Авлиё Эвстас ва унинг хотини ва о'г'иллари шафқациз буқада о'лдирилиши керак.

Яна қаранг

• Темир хизматкор
• Қийноқ хонаси
• Молоч

Ташқи ҳаволалар

Медиа релатед то Бронзе Булл ат Wикимедиа Cоммонс