Buhriz

Буҳриз (арабча: بهرز‎‎) тахминан 35,400 кишилик Ироқ шаҳри, Бағдоддан 25 миля (40 км) шимолда ва йирик Бақуба шаҳридан 6 миля (9,5 км) жанубда жойлашган.

Буҳриз арабча: بهرز‎‎
Мамлакат	Ироқ
Муҳофазот	Дияла муҳофазоти
Туман	Баъқуба тумани
Аҳолиси  (2015)	35,400

Тарихи

Буҳриз ўрта асрлардаги Бажисра шаҳрининг ўрни бўлиши мумкин. Шаҳарнинг замонавий номи, эҳтимол, 1140-йилда яқин атрофдаги Наҳравон каналини таъмирлаш ва қайта очиш учун жиддий ҳаракат қилган муҳандис Мужоҳид ад-Дин Буҳриз шарафига берилган.

Буҳриз шаҳри деҳқончилик билан шуғулланади. Деҳқончилик далалари Дияла дарёси бўйидаги унумдор ерларда жойлашган бўлиб, хурмо, апелсин дарахтлари ва бошқа экинлар етиштирилади.

Шаҳарда Сариаҳ (Хурайсон) дарёси яқинида эски бозор бор. Унда барча турдаги маҳаллий мева ва сабзавотлар сотилади. Бозор яқинида Дияла вилоятидаги энг қадимий масжидлардан иккитаси, Катта масжид ва Абу ал-Гайт масжиди жойлашган. Ундан унчалик узоқ бўлмаган жойда 3 та маҳаллий чой барлари (маҳаллий аҳоли уни Гаҳва деб аташади) мавжуд.

Бақуба ва Бағдодга яқин бўлишига қарамай, ҳудуд ўзига хослигини сақлаб қолган. Аҳоли асосан анъанавий лой кулбаларда, баъзилари эса бетон блокли уйларда яшайди. Шаҳардан Саддам Ҳусайн режими даврида Баъс партиясининг кўплаб аъзолари етишиб чиққан. Шунингдек, анъанавий диний ва қабилавий қадриятлар устунлик қилган консерватив шаҳар. 2003-йилда АҚШ бошчилигидаги коалиция кучларининг Ироққа бостириб кириши ортидан Буҳриз коалиция қўшинлари ва уларнинг ироқлик иттифоқчиларига қарши бўлган партизан жангчилари учун таянч нуқтаси бўлди. Бу ерда 2004-йилнинг баҳори ва ёзи давомида АҚШ кучлари ва исёнчилар ўртасида такрорий жанглар бўлиб ўтган ва ҳудуд асосан партизанлар назорати остида қолган. Маҳаллий раҳбарлар 200 дан ортиқ Буҳризликларнинг ҳибсга олинишини адоват қўзғаш сифатида талқин қилишган.

2007-йил апрел ойида воқеалар ўзгариши ва шаҳар Ал-Қоида томонидан босиб олинганидан сўнг, шаҳар аҳолиси АҚШ кучлари билан келишувга эришди. Унга кўра, маҳаллий аҳоли америкаликларга Ал-Қоида билан алоқадор бўлганларнинг барчасини ўлдириш ва қўлга олишда ёрдам беришлари, эвазига АҚШ кучлари уларга Ал-Қоида босиб олган уйларига хавфсиз қайтишларига ёрдам беришлари керак эди. Бу кучлар мувозанатидаги катта ўзгаришларнинг бошланиши бўлиб, охир-оқибат Дияла муҳофазоти устидан АҚШ ва Ироқ кучларининг тўлиқ назорати ўрнатилишига олиб келди.

Машҳур шахслар

• Нур Сабрий Ироқлик дарвозабон.