Burduk


Бурдук[1], Саба, Турсук, Мўйна — шароб, қимиз ва бошқа суюқликларни сақлаш учун мўлжалланиб бутун ҳайвон терисидан (эчки, от, қўй ва бошқалар) тикилган халта.
Сув терилари қадим замонлардан бери Испания ва Кавказортида, Шарқ мамлакатларида, Сибир ва Марказий Осиёнинг айрим халқларида кенг тарқалган. Оссурия санъатининг ёдгорликларидан бирида сув терисида дарёдан ўтаётган қўшинлар тасвирланган.
Бурдук бўйин тешиги орқали бошқа жойидан кесмасдан шилиб олинган ҳайвон терисидан тайёрланади. Шу тарзда олинган бутун тери халтани туки ичига қилиб ағдарилади; терига ташқи томондан туз суртилади, ичига эса қатрон шимдирилади, бўйин, оёқ ва бошқа тешиклари боғланади, суюқлик қуйиш учун бир оёғи қолдирилади ва бурдук фойдаланишга тайёр: суюқлик қуйиш ва сақлаш мумкин.
Ниҳоятда пишиқлиги билан ажралиб турадиган йирик бурдуклар буйвол ва буқа терисидан, бурдукчалар эса эчки ва қўзиларнинг терисидан тайёрланади. Қадимда бурдук, айниқса, Осиё мамлакатларида, вино, мой ва бошқа суюқликларни сақлаш ва энг муҳими ташиш учун ягона восита сифатида хизмат қилган; лекин бочкасозликнинг кенг тарқалиши билан унинг қўлланиш соҳаси тобора камайиб борди. Енгил ва сиғими катта бурдуклар юк ташишда, айниқса, уловда юк ташишда жуда қулайдир. Сув ва нефтдан тортиб то шаробгача бўлган барча турдаги суюқликлар бурдукда ташилган. ХХ-асрнинг бошларида ҳам маҳаллий истеъмол учун ишлаб чиқарилган Кавказорти виноларининг асосий қисми бурдукларда ташилган. Пишлоқ ва сариёғ тайёрлаш учун идиш сифатида ҳам бурдукдан фойдаланилган.
Ҳарбий хўжаликда бурдуклар чўлда тезда дарёдан ўтиш иншооти қуриш зарур бўлганда махсус юриш аҳамиятига эга эди: ҳаво тўлдирилган ва тахталар билан боғланганда улар сол ёки кўприкдан кўра жуда қулай сузувчи платформага айланган. Бир-бирига боғланган бир нечта платформа мустаҳкам понтон кўприкни ташкил қилади, Осиё урушларида Россия улар орқали, кўпинча, қўшинларини ва ҳатто, артиллерия қисмларини олиб ўтишига тўғри келган.
Манбалар
- ↑ Фасмер М. Этимологический словар русского язика. Т. 1. Андоза:М. 1986. С. 244.)
| Викилуғатда бурдюк номли мақола мавжуд. |
Адабиётлар
- Болшая совецкая энсиклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-э изд. — М. : Совецкая энсиклопедия, 1969—1978. Л. В. Беловинский. Бурдюк // Иллюстрированний энсиклопедический историко-битовой словар русского народа. ХВИИИ — начало ХИХ в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 70. — 784 с.: — ил. с. — 5000 экз. — ИСБН 978-5-699-24458-4. Бурдюк // Товарний словар / И. А. Пугачёв (главний редактор). — М.: Государственноэ издателство торговой литератури, 1956. — Т. И. — Стб. 681