Бутадиен, дивинил, CҲ2=CҲ-CҲ=CҲ2 — органик бирикма; қўланса ҳидли рангсиз газ. Мол. м. 54,09. Суюқланиш температураси — 108,9°, қайнаш температураси 4,5°. Зичлиги 621 кг/м3 (20°). Сув, спиртда ёмон, керосин ва органик эритувчиларда яхши эрийди; ҳаво билан портлайдиган аралашма ҳосил қилади. Қўш боғлари борлигидан водород, галогенлар, галогенводородлар ва бошқа электрофил реагентларни бириктириб олади: CҲ2=CҲ-CҲ=CҲ2+Вг2"СН2Вг CҲ=CҲ—CҲ2Вг. Бутадиен осон полимерланиб, қимматли каучуклар (бутадиен каучуклар, бутадиеннитрил каучуклар, бутадиенстирол каучуклар, винилпиридин каучук) ҳосил қилади. Нефтни қайта ишлаш газлари билан йўлакай газлардаги нормал бутан ва бутиленларни каталитик дегидрогенлаш йўли билан бутадиен олиш саноатда энг самарали усулдир. Этил спирт буғини дегидратловчидегидрогенловчи катализатор юзасидан ўтказиш йўли билан ҳам бутадиен олинади. Бутадиен нефт маҳсулотларини пиролиз килиш газларидан этилен ва бошқа олефинлар ишлаб чиқаришда ҳам ҳосил бўлади. Бутадиен синтетик каучуклар олишда асосий мономерлардан бири сифатида, пластмасса саноатида, хлоропен, бутиленгликол ва бошқа органик моддалар синтез қилишда ишлатилади[1].

Манбалар

  1. ↑ "Бутадиен" ЎзМЕ. Б-ҳарфи (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-12-11 санасида архивланган) Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил