Butterflyfish
Капалак балиқлари — Чаэтодонтидаэ оиласига мансуб кўзга яқин тропик денгиз балиқлари гуруҳи; баннерфиш ва маржонлар ҳам шу гуруҳга киради. 12 туркумдаги тахминан 129 турни[1] о'з ичига олади. Асосан Атлантика, Ҳинд ва Тинч океанлари рифларида учрайди. Бир қатор турлар Ҳинд ва Тинч океанларида учрайди.
| Кенжа туркум: | Чаэтодонтидаэ |
|---|
| Буттерфлйфишес Темпорал ранге:
| |
|---|---|
| Вариоус эхамплес оф буттерфлйфишес, алонг wитҳ ангелфишес | |
| Сcиэнтифиc cлассифиcатион | |
| Кингдом: | Анималиа |
| Пҳйлум: | Чордата |
| Cласс: | Аcтиноптерйгии |
| Ордер: | Перcиформес |
| Субордер: | Перcоидеи |
| Фамилй: | Чаэтодонтидаэ Рафинесқуэ, 1810 |
| Генера | |
|
Абоут 10, сеэ техт | |
| Сйнонймс | |
|
Чаэтодонтинаэ (бут сеэ техт) | |
Буттерфлйфишлар фаришта балиқларининг (Помаcантҳидаэ) кичикроқ версияларига о'хшайди, аммо улардан фарқли о'лароқ, олдинги тиканлар ё'қ. Ҳениочус турининг ба'зи вакиллари монотипик Занcлидаэ нинг Моориш бутига (Занcлус cорнутус) о'хшайди. Парафилетик Перcиформес орасида биринчиси, эҳтимол, капалак балиқлари билан унчалик яқин эмас.
Тавсиф ва экология
Келебек балиқлари асосан 12 то 22 cентиметр (4.7 то 8.7 ин) гача узунликда бо'лади. Энг йирик турлари қаторли капалак ва эгар капалак C. эпҳиппиум 30 cентиметр (12 ин) гача о'сади. Умумий ранглари қора, оқ, ко'к, қизил, то'қ сариқ ва сариқ рангларни о'з ичига олган ко'плаб турларнинг ёрқин рангли ва ажойиб нақшли танасига ишора қилади. Бошқа турлар хира рангга эга. Капалак балиқлари деярли барча маржон рифларида ва ҳар бир тропик океанда учрайди. Уларнинг ёрқин ва рангли нақшлари ко'п э'тиборга сазовор бо'либ, уларнинг хатти-ҳаракатлари ва атроф-муҳит ҳақида ко'плаб ма'лумотларни беради.[2] Ко'пчилигининг ён томонларида ко'з дог'лари ва ко'злари бо'йлаб қоронг'у чизиқлар бор, бу капалак қанотларида ко'ринадиган нақшлардан фарқ қилмайди.[3] Уларнинг чуқур, латерал тор жисмлари риф ҳаётининг ко'плиги орқали осонгина сезилади. Келебек балиқларининг ко'зга ко'ринадиган ранги турлараро алоқа учун мо'лжалланган бо'лиши мумкин. Капалак балиқларининг дум қанотлари билан узлуксиз орқа қанотлари бор, улар юмалоқ ёки кесилган бо'лиши мумкин, лекин ҳеч қачон вилкалар бо'лмайди.
Одатда кундузги ва тез-тез сувлар 18 метр (59 фт) дан кам чуқур (ба'зи турлари 180 метр (590 фт) га тушади, капалак балиқлари ма'лум уй оралиг'ига ёпишади. Бу маржонлар, айниқса, ҳудудий бо'либ, жуфтларни ҳосил қилади ва ма'лум бир маржон бошига да'во қилади. Бундан фарқли равишда, зоопланктон озиқлантирувчилар катта о'зига хос гуруҳларни ташкил қилади. Кечаси капалак балиқлари риф ёриқларида яширинади ва сезиларли даражада фарқ қилади.
Ранглари туфайли улар машҳур аквариум балиқлари саналади. Бироқ, аксарият турлари маржон полиплари ва денгиз анемонлари билан озиқланади. Йиртқичлар ва йиртқичларнинг нисбий популяцияларини мувозанатлаш жуда мураккаб, шунинг учун акваристларнинг севимли машг'улотларига э'тиборни бир нечта генералистлар ва зоопланктон озиқлантирувчиларга қаратишга олиб келади.
Буттерфлйфиш - пелагик тухум қо'ювчилар; я'ни улар планктоннинг бир қисми бўлган ко'плаб сузувчи тухумларни сувга қо'йиб юборишади, улар ёриб чиқгунга қадар оқимлар бо'йлаб сузади. Қовуқ личинкадан кейинги балиқнинг танаси бошидан чо'зилган катта, суякли пластинкалар билан қопланган бўлган толихтис босқичидан о'тади. Етуклик даврида улар суяк плиталарини ё'қотадилар.[3] Фақат битта бошқа балиқ оиласи, скатлар (Сcатопҳагидаэ) бундай суякланиш босқични ифодалайди.
Таксономия, систематика ва эволюция
Чаэтодонтидаэ одатда , икки туркумга бо'линади , эҳтимол улар кичик оилалардир. Чаэтодонтинаэ кенжа номи Помаcантҳидаэ ва Чаэтодонтидаэ охирги ном остида ягона оила сифатида бирлашган даврдан қолган кам қо'лланиладиган номдир. Шундай қилиб, Чаэтодонтинаэ бугунги кунда Чаэтодонтидаэ нинг кичик синоними ҳисобланади. Қандай бо'лмасин, Чаэтодонтидаэ авлодларидан бири (замонавий ма'нода) Чаэтодон атрофида "ан'анавий " капалак балиқларини о'з ичига олади, иккинчиси эса баннерфиш ва маржонларни бирлаштиради.[4]
Чаэтодонтидаэ "Дунё балиқлари" нинг 5-нашрида Перcоидеи кичик туркумига киритилган, аммо улар Перcоидеа кичик оиласидан бошқа бўлган номсиз туркумга киритилган. Ушбу туркумда Аcантҳуроиде, Монодаcтйлидаэ ва Приаcантҳидаэ билан о'хшашлиги бўлган 7 оила мавжуд.[5] Бошқа ихтиологлар оилани Леиогнатҳидаэ оиласи билан бир қаторда Чаэтодонтиформес тартибига киргизадилар.[6]
ДНК кетма-кетлиги яратилишидан олдин , таксономия уларни турлар ёки кичик турлар сифатида бо'лишда чалкашлик бор эди. Бундан ташқари, Чаэтодондан ажралиб чиқиш учун ко'плаб кичик оилалар таклиф қилинган ва агар хоҳласангиз, жинсни қандай ажратиш мумкинлиги аниқ бо'лади.[7]
Ушбу гуруҳнинг қазилма қолдиқлари маргиналдир. Уларнинг маржон рифлари билан чекланиши шуни англатадики, уларнинг чавоқлари сув оқими томонидан тарқалиб кетиши, маржонлар томонидан о'стирилиши ва тошга айланганларнинг ҳар бири эрозиядан узоқ вақт ичида омон қолмаган. Бироқ, Пигей, Эвропанинг о'рталари ва кечки Эоцен давридаги жуда яхши сақланган базал фотоалбом бо'либ, тахминан 40-37 миллион йил олдинги даврга (Мя) Бартонияликларга тегишли. Шундай қилиб, Чаэтодонтидаэ, эҳтимол, эоценнинг бошида ва о'рталарида пайдо бўлган.[8]
Генера
Баннерфиш-маржонлар авлодини яна икки туркумга бо'лиш мумкин; Буларни оилалар деб ҳисоблаш мумкин, лекин расмий жиҳатдан ажратилмаган. Авлодлар тахминий филогения тартибида энг қадимийдан энг кичигигача санаб ўтилган:[4]
- Ампҳичаэтодон Бургесс, 1978-йил
- Корадион Кауп, 1860-йил
- Челмон Cлоқуэт, 1817-йил
- Челмонопс Блеэкер, 1876 йил
Баннерфиш/маржон балиқлари насли 2:
- Форcипигер Жордан ва МcГрегор, 1898-йил
- Ҳемитауричтҳйс Блеэкер, 1876 йил
- Ҳениочус Cувиэр, 1816-йил
- Жонрандаллиа Налбант, 1974-йил
"Одат" капалак балиқлари охир-оқибатда ко'проқ турларга эга бо'лиши мумкин; Чаэтодонга қаранг:
- Чаэтодон Линнаэус, 1758-йил
- Парачаэтодон Блеэкер, 1874-йил
- Прогнатҳодес Гилл, 1862-йил
- Роа Жордан, 1923-йил
-
Мис тасмали капалак балиқлари, Челмон ростратус
-
Сунбурст капалак балиқлари (ба'зан Лепидочаэтодонда жойлашган)
-
Мовий капалак балиқлари, Чаэтодон беннетти (ба'зан Мегапротодонда жойлашган )
Қо'шимча о'қиш
- Пратчетт, Морган С. & Берумен, Майкл Л. ва Капур, БГ [Муҳаррирлар] : Капалак балиқларининг биологияси. CРC Пресс, 2014.ИСБН 978-1-4665-8290-3
Манбалар
- (2007): Молеcулар пҳйлогенетиcс оф тҳе буттерфлйфишес (Чаэтодонтидаэ): Тахономй анд биогеограпҳй оф а глобал cорал реэф фиш фамилй. Мол. Пҳйлогенет. Эвол. 45(1): 50–68. дои:10.1016/ж.ймпев.2007.05.018 (ҲТМЛ абстраcт)
- [2008]: Фамилй Чаэтодонтидаэ – Буттерфлйфишес. Ретриэвед 2008-СЕП-02.
- (2007): Молеcулар пҳйлогенй оф Чаэтодон (Телеостеи: Чаэтодонтидаэ) ин тҳе Индо-Wест Паcифиc: эволутион ин геминате спеcиэс паирс анд спеcиэс гроупс. Раффлес Буллетин оф Зоологй Супплемент 14: 77–86. ПДФ фуллтехт (Wайбаcк Мачине сайтида 2007-08-11 санасида архивланган)
- (2002): [Чаэтодон]. Ин: А cомпендиум оф фоссил марине анимал генера. Буллетинс оф Америcан Палеонтологй 364: 560. ҲТМЛ датабасе эхcерпт
- ↑ „ФАМИЛЙ Детаилс фор Чаэтодонтидаэ - Буттерфлйфишес“. www.фишбасе.орг.
- ↑ Смитҳ, W. (2003). Тҳе эволутион оф тҳе латеропҳйсиc cоннеcтион wитҳ а ревисед пҳйлогенй анд тахономй оф буттерфлйфишес (Телеостеи: Чаэтодонтидаэ). Cладистиcс тҳе Интернатионал Жоурнал оф тҳе Wилли Ҳенниг Соcиэтй., 19(4), 287–306. ҳттпс://дои.орг/10.1016/С0748-3007(03)00070-7
- ↑ 3,0 3,1 Жоҳнсон, Г.Д.. Энcйcлопедиа оф Фишес Пахтон, Ж.Р.: . Сан Диэго: Аcадемиc Пресс, 1998 — 184-бет. ИСБН 978-0-12-547665-2.
- ↑ 4,0 4,1 Фесслер & Wестнеат (2007)
- ↑ Ж. С. Нелсон. Фишес оф тҳе Wорлд, 5тҳ, Wилей, 2016 — 453-бет. ИСБН 978-1-118-34233-6. Қаралди: 2022-йил 23-июн (2019-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган).
- ↑ Р. Бетанcур-Родригуэз; Э. Wилей; Н. Баиллй; А. Аcеро; М. Мия; Г. Леcоинтре; Г. Ортí (2017). „Пҳйлогенетиc Cлассифиcатион оф Бонй Фишес – Версион 4“. БМC Эволутионарй Биологй. 17-жилд, № 162. 162-бет. дои:10.1186/с12862-017-0958-3. ПМC 5501477. ПМИД 28683774.
- ↑ Фесслер & Wестнеат (2007), Ҳсу эт ал. (2007)
- ↑ Сепкоски (2002), Фесслер & Wестнеат (2007)