Шееле Карл Вилгелм (1742.9.12, Штралзунд, Германия — 1786.21.5, Чёпинг) — швед кимёгари. Швеция Фанлар академияси аъзоси (1775). 1756—1765 йилларда Гётеборгдаги дорихонада ишлаб, кимёни мустақил ўрганган. Малмё (1765-1767), Стокголм (1768-1769), Упсал (1770-1774), Чёпинг (1775—1786) дорихоналарида ишлаган. Фридрих ИИ таклиф қилган Берлин университети кимё профессор лавозимини рад этган. Илмий ишлари кимёнинг кўпгина соҳаларини ўз ичига олади. Умрининг охиригача флогистон назарияси тарафдори бўлган. Фосфор олиш усулини таклиф этган (1769), кислородни аниқлаган ва фторид кислота олган (1771), эркин ҳолдаги хлор, марганец ва барий (П)оксидни ажратиб олган (1774), водород арсенид ва арсенат кислотани (1775), молибден ва волфрамни кашф этган. ХВИИИ асрда маълум бўлган органик бирикмаларнинг ярмидан ортиғини, жумладан, вино кислотани (1769), сут кислотани (1780), сийдик кислотани (1776), сианур, бензой кислотани синтез қилган.

"Эфир" терминига аниқлик киритган, эфирлар олиш усулларини, зайтун мойи гидролизи маҳсулотларида глицеринни кашф этган. Илк бор шовул, лимон (1784), олма (1785), пирогаллол (1786) кислоталарини олиш усулларини топган. Шеелит минерали номи шаҳрининг шарафига қўйилган[1].

Манбалар