Catherine Ferguson
| Cатҳерине Фергусон | |
|---|---|
 | |
| Таваллуди | 1779-йил |
| Вафоти | 11-июл 1854-йил |
Cатҳерине[1] Фергусон (талаффузи: Кетрин Фергюсон; 1779-йил — 1854-йил 11-июл) афро-америкалик хайриячи ва ўқитувчи бўлиб, Неw-Ёрк шаҳрида биринчи якшанба мактабига (Сундай Счоол) асос солган[2].
Ёшлиги
Фергусон 1779-йилда онаси Катй Wиллиамс Виргиниадан Неw-Ёрк шаҳрига олиб кетилаётган пайтда қулликда туғилган. Cатҳерине саккиз ёшдалигида онаси қул сифатида сотилганидан кейин уни бошқа кўриш имкони бўлмаган. Cатҳерине онасидан ажралиши унинг кейинги ҳаётида болаларга ёрдам бериш учун илҳом манбаи бўлган.
Тахминан ўн олти ёки ўн етти ёшда бир аёл дўсти унинг эркинлигини (Фергусон олти йил давомида қайтариши керак бўлган) 200 АҚШ долларига сотиб олган. Аммо келишув кейинроқ ўзгартирилган: „Хўжайини“ Фергусоннинг унга ўн бир ой хизмат (100 АҚШ долларига тенг) қилиб қарзни қайтариш таклифига рози бўлган. Қолган ярмини у Неw-Ёркдаги савдогар Дивиэ Бетҳунега ҳизмат қилиб тўлаган[1]. Шундан сўнг Фергусон „тўйлар ва зиёфатлар“ учун сотиладиган торт пиширувчисига айланган[1].
Фергусон ўн саккиз ёшида турмушга чиқди. У иккита бола дунёга келтирди, аммо иккаласи ҳам гўдаклигида вафот этган. Фергусон 1854-йилда, тахминан 75 ёшида уйида вабодан вафот этган[3].
Ўқитувчи сифатида
Фергусон ҳар бир бола ўқимишли ва хавфсиз бўлиши керак, деб ҳисобларди. Саводсиз бўлса-да, Фергусон ўз маҳалласидаги камбағал ва қаровсиз қора ва оқ танли болаларга ғамхўрлик қилган. Ҳар якшанба куни у диний таълим бериш учун болаларни Неw-Ёркдаги Wаррен кўчасидаги уйига олиб келарди. Маҳаллий вазирнинг ва Рев. Др. Жоҳн Мирчелл Масоннинг далдаси билан[1] унинг якшанба мактаби уйидан тахминан 1814-йилда Муррай кўчасидаги черков подвалига кўчирилган. Саводсизлиги туфайли Фергусон Американинг илк даврида бошидан кечирганлари ҳақида ёза олмаган, шунинг учун тарихчилар ҳаётини камдан-кам тилга олишган, лекин у „камбағаллар эътибордан четда қолган даврда камбағалларнинг эҳтиёжларига“ жавоб бергани тасвирланган[3]. Кейинчалик унинг мактаби „Муррай Стреэт Саббатҳ Счоол“ номи билан танилган. Фергусоннинг таълим йўриқномалари мадҳиялар ва муқаддас битикларни ёдлашни ўз ичига олган. Фергусоннинг мактабига ташриф буюрувчилари орасида Исабелла Граҳам ва Реверенд Исааc Феррис ҳам бор эди.
Фергусон болаларни тарбиялашдаги саъй-ҳаракатларидан ташқари, ҳафтада икки марта болалар ва катталар учун ибодат учрашувларини ўтказган, бу учрашув 40 йилдан ортиқ давом этган[3]. Шунингдек, у „кўчадан ёки нолойиқ ота-онадан“ йиғиб олган 48 нафар болани „улар учун мос уй“ топмагунча боққан ва тарбия қилаган.
Тан олиниши
Фергусон ҳаёти давомида хайрия ишлари туфайли маълум даражада машҳурликка эришган. 1854-йил 13-июлда Тҳе Неw Ёрк Тимес газетасида унинг вафоти ҳақидаги хабар ва 1854-йил 20-июлда Трибуне журнали томонидан қисқача таржимаи ҳоли чоп этилган[1]. Унинг хизматига ҳурмат сифатида 1920-йилда Неw-Ёркда турмушга чиқмаган оналар учун Катй Фергусон уйи ташкил этилган. Шунингдек, Фергусон Бенсон Ж. Лоссингнинг биографик луғатидаги 330 та таниқли шахслар қаторига киритилган[3].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Ҳартвик, Аллен. „Cатҳерине Фергусон: Блаcк фоундер оф а Сундай счоол“, Негро Ҳисторй Буллетин, Жануарй-Септембер, CБС Интераcтиве Инc., БНЕТ, финдартиcлес.cом, 1996, паге 1
- ↑ „МААП | Плаcе Детаил: Cатҳерине Фергусон“. маап.cолумбиа.эду. Қаралди: 2021-йил 27-июл.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Ҳартвик, Аллен. „Cатҳерине Фергусон: Блаcк фоундер оф а Сундай счоол“[сайт ишламайди], Негро Ҳисторй Буллетин, Жануарй-Септембер, CБС Интераcтиве Инc., БНЕТ, финдартиcлес.cом, 1996, п. 2.