Estadio Centenario
„Cентенарио“ (испанча: Эстадио Cентенарио) — Уругвайнинг Монтевидео шаҳридаги футбол стадиони. 1930-йилги Жаҳон чемпионати учун махсус қурилган, 100 000 томошабинни сиғдира олган. Мамлакатдаги ушбу энг йирик спорт аренаси миллий стадион мақомига эга.
 | |
| Тўлиқ номи | Эстадио Cентенарио |
|---|---|
| Жойи |
Монтевидео,  Уругвай |
| Асос солинган | 1929-йил 21-июл |
| Қачон қурилган | 1930-йил |
| Қачон очилган | 1930-йил 18-июл |
| Қачон таъмирланган | 2021-йил |
| Эгаси | Монтевидео департаменти ҳукумати |
| Юзаси | майса |
| Иншоот нархи |
1 млн. АҚШ доллари[1] 5 млн. АҚШ доллари (2021-йилги реконструксия учун) |
| Меъмор | Жуан Антонио Сcассо |
| Ҳажми | 60 235[2] |
| Майдон ўлчами | 105 × 68 м |
| Майдон эгалари | |
|
Уругвай | |
Тарихи
„Cентенарио“ жаҳон футболи тарихида алоҳида ўрин тутади: биринчи Жаҳон чемпионати 1930-йилда бу ерда бўлиб ўтган ва ўшанда халқаро футбол майдонида ҳақиқий „олтин аср“ни бошидан кечирган Олимпиада чемпиони уругвайликлар финалда ғалаба қозонган, азалий рақиблари аргентиналикларни 4:2 ҳисобда мағлубиятга учратган.
Янги стадион Монтевидеода Уругвай Конституцияси қабул қилинганлигининг ва Мустақилликнинг 100 йиллиги (испанча: Сентенарио — „юз йиллик“). Бироқ Cентенарио чемпионат очилишига тайёр эмас эди ва дастлабки ўйинлар тугалланмаган стадионда ўтказилган. Финал учрашувига қадар барча қурилиш ишлари якунланди.
Ўшандан бери у мунтазам равишда муҳим халқаро учрашувларни, шунингдек, Жанубий Америка чемпионати, Қит'алараро кубок Америка клублар чемпионати (Cопа Либертадорес), шунингдек, Жанубий Америка кубоги ва Жанубий Америка Реcопа ўйинларига мезбонлик қилди. Уругвай терма жамоасининг халқаро майдондаги сўнгги ютуқларидан 1995-йилда Жанубий Америка чемпионатида финалда бразилияликларни пеналтилар сериясида мағлуб этган ғалабани таъкидлаш керак.
Уругвай футболи тарихи Монтевидеодаги стадион билан чамбарчас боғлиқ, чунки 2010-йилларга қадар мамлакатнинг икки етакчи клуби — „Пенярол“ ва „Наcионал“ уй учрашувларини „Cентенарио“да ўтказишган. Бироқ, сўнгги йилларда Наcионал ўзининг Гран Парқуэ Cентрал стадионини янгилади ва Пенярол янги Cампеóн дел Сигло стадионини қурди. Шунга қарамай, Уругвай чемпионатининг финал босқичи, халқаро майдондаги энг муҳим ўйинлар, жумладан, Уругвай терма жамоасининг ўйинлари Cентенариода давом этмоқда.
2021-йилда Жанубий Американинг клублар ўртасидаги иккала йирик мусобақаси — Либертадорес кубоги ва Судамерикана кубоги финаллари бир ҳафталик фарқ билан Cентенарио стадионида бўлиб ўтди. Шу муносабат билан, олти ой давомида стадионда инфратузилмани янгилаш бўйича ишлар олиб борилди — икки баравар кучли ёритиш ўрнатилди (Мадриддаги "Сантяго Бернабеу" стадионида ишлатилганига ўхшаш), майсазор бутунлай алмаштирилди, трибуналар ва ўриндиқлар янгиланди. Шунингдек, стадион ташқарисида ҳар кеча (аренада ўйин бўладими ёки йўқми) ёниб турадиган ва Батлие боғини ёритадиган иккита ёритиш минораси мавжуд[3].
1930-йилги Жаҳон чемпионати
1930-йилда бўлиб ўтган биринчи Жаҳон чемпионатида „Cентенарио“ стадионида 10 та ўйин ўтказилди: 7 та гуруҳ босқичи, 2 та ярим финал ва 1 та финал.
| Сана | Босқич | Матч | Ҳисоб |
|---|---|---|---|
| 1930-йил 18-июл | C гуруҳи | Уругвай —  Перу
|
1:0 |
| 1930-йил 19-июл | А гуруҳи |  Аргентина —  Мексика
|
6:3 |
| 1930-йил 19-июл | А гуруҳи |  Чили —  Франсия
|
1:0 |
| 1930-йил 20-июл | Б гуруҳи |  Бразилия —  Боливия
|
4:0 |
| 1930-йил 20-июл | Д гуруҳи |  Парагвай —  Белгия
|
1:0 |
| 1930-йил 21-июл | C гуруҳи | Уругвай —  Руминия
|
4:0 |
| 1930-йил 22-июл | А гуруҳи | Аргентина — Чили
|
3:1 |
| 1930-йил 26-июл | 1/2 финал | Аргентина —  Америка Қўшма Штатлари
|
6:1 |
| 1930-йил 27-июл | 1/2 финал | Уругвай — Югославия
|
6:1 |
| 1930-йил 30-июл | Финал | Уругвай — Аргентина
|
4:2 |
Бошқа мусобақалар
Терма жамоалар
1930-йилги Жаҳон чемпионати ўйинларидан ташқари, Cентенарио бир қатор бошқа йирик халқаро турнирларга ҳам мезбонлик қилди.
- 1942-йилги Жанубий Америка чемпионати
- 1956-йилги Жанубий Америка чемпионати
- 1967-йилги Жанубий Америка чемпионати
- 1980-йилги Жаҳон чемпионлари олтин кубоги (Мундиалито)
- 1995-йилги Америка кубоги
Қолаверса, 1983-йили Америка кубогининг икки финалидан бири Уругвай ва Бразилия терма жамоалари иштирокида Cентенариода бўлиб ўтган. Уругвайликлар ўз майдонида 2:0 ҳисобида ғалаба қозонишди ва Салвадорда дуранг ўйнаб (1:1) турнирда ғалаба қозонишди.
Фақат ёшлар жамоалари даражасидаги финалларда уругвайликлар Cентенариода бўлиб ўтган уй ўйинларида ғалаба қозона олмадилар:
- 1999-йилги Жанубий Америка ўсмирлари футбол чемпионати (17 ёшгача) — Бразилия чемпион
- 2003-йилги Жанубий Америка ёшлари футбол чемпионати (20 ёшгача) — Аргентина чемпион
Клублар
Жанубий Америкада халқаро турнирлар финаллари иккита ўйинда (уйда ва сафарда) ўтказилиши ҳисобга олинса, Уругвайнинг иккита гиганти — Пенярол ва Наcионалнинг ҳар бирининг финалга чиқиш Cентенариода финал ўйини ўтказилишини кафолатлайди. 1979-йилгача Қитъалараро кубок ўйинлари худди шундай тарзда ўтказилган ва Cентенарио ушбу турнирнинг бир неча финалига мезбонлик қилган. Бундан ташқари, 1987-йилгача Либертадорес кубогида учинчи ўйин нейтрал майдонда ўтказилиши мумкин эди ва агар финалда Уругвай термалари бўлмаса, кўпинча бу ўйин Монтевидеода ўтказиларди. Шунингдек, Уругвай клублари Либертадорес Суперкубоги ёки КОНМЕБОЛ кубоги каби бошқа халқаро турнирларнинг финал босқичига чиқишди.
Манбалар
- ↑ В сенах 1929—1930 годов. C учётом инфляции, на конес 2011 года эта сумма равнялас би 13 306 590 долларов]
- ↑ „Эстадио Cентенарио - Монументо ал Фúтбол Мундиал“. 2021-йил 28-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-октябр.
- ↑ Луис Прац. „Асí луcе эл «нуэво» Эстадио Cентенарио: ло қуэ эстá листо й ло қуэ фалта“ (эс). элпаис.cом.уй (2021-йил 4-ноябр).
Ҳаволалар
- Cентенарио Стадиум расмий сайти (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-02-17 санасида архивланган)
- Wорлдстадиумс.cом: Cентенарио стадиони (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-02-15 санасида архивланган)