Cerber

Cербер ёки Кербер (Қадимги Юнонча: инглизча: Cерберус / ˈс ɜр б əр ə с /)^[1] — Бу сўзнинг тўғридан-тўғри маъноси „қоронғу ҳайвон“, қадимги юнон мифологиясида Ер ости дунёси (Дўзах) дарвозаларини қўриқлаётган уч бошли ит. Гесиод „Худоларнинг насл-насаби“ китобида унинг 50 боши борлигини таърифлаган. Кейинчалик кўплаб санъат асарларида у 3 бошли ит сифатида тасвирланган.

Мифологияси

Афсоналарга кўра, Cербер юзлаб аждаҳо бошли жин Тифон ва илонга ўхшаш йиртқич ҳайвон Эчиднадан туғилган. Унинг боши кўп (3), думи илон бошли, бўйнига заҳарли илон ўралган. Геракл уни Ер ости дунёсидан ер юзасига олиб чиққандан сўнг, у оғзидан заҳарли суюқликни чиқариб юборди. Аcонитум заҳарли суюқлик томизган жойдан ўсади. (Овид ўзининг „Метаморфозлар“ мемуарларида Медея шохларидан заҳарли суюқликлар тайёрлаш учун фойдаланади.

Cербер Ер ости дунёсида дарё қирғоғида яшайди (юнон мифологиясига кўра, Харон ер ости дунёсига тушганидан кейин Чарон кемасида дўзах дарёсини кесиб ўтади) ва Ҳадесга Ер ости дунёси дарвозаларини қўриқлашда ёрдам беради. У ҳар қандай руҳнинг Ер ости оламига киришига имкон беради, лекин ҳеч кимни тарк этишга рухсат бермайди. Шунинг учун, юнон ва рим мифологиясига кўра, фақат оз сонлилар ер ости дунёсидан чиқа олган. Улар:

Аргонавтлар қаҳрамони Орфей ўзининг ўлган хотинини ер ости дунёсидан қутқарди. Бунинг учун у Cерберусни ширин қўшиқ билан ухлатди. Троя қаҳрамони Эней ўз тақдирини билиш учун Ер ости дунёсига тушади. У Cерберусни бир аёл авлиё билан йўлдан оздиради, унга ухлаб ётган кекларни боқади ва Cерберус жим бўлганда ўтиб кетади. (Овид: „Эней“)

Cерберни Ер ости оламидан ер юзасига олиб чиқиш, кейин эса уни Ер ости оламига қайтариш вазифаси юкланган Ҳеракл. Серберни тириклайин мағлуб этиш ва уни бўйсундириш Геркулеснинг 12 та жасоратидан биридир.

Бундан ташқари, ўн иккита асосий Олимпия худоларидан бири бўлган Гермес, Cерберусни Ер ости дарёсидаги сув билан ухлаб қолдиради. Севги худоси Эросни яхши кўрган Псйче, Cерберусни махсус торт билан озиқлантириш орқали ухлатади. (Апулейнинг „Олтин эшак“ ҳикояси.)

Қадимги юнонлар марҳумнинг тобутига бир банка асал қўйиш одати бор эди. Бу тўп Cерберусни хурсанд қилиш учун эди. Ўлганлар ер ости дунёсига боришдан олдин асални Cерберусга берадилар, деб ишонишган. Италия жанубидаги Ҳадес ва Персефонга бағишланган қадимий ибодатхонанинг дарвоза деворидан итни боғлаш учун темир занжир топилди. Бу, албатта, Cерберус ҳақидаги ҳикоя^[2].

Манбалари

↑ „Cерберус“. Мерриам-Wебстер Онлине Диcтионарй. Мерриам-Wебстер. Қаралди: 2009-йил 16-июл.
↑ Гантз п. 22; Огден 2013а, п. 105, wитҳ н. 182; Ҳесиод, Тҳеогонй 311-312; Пиндар, фрагмент Ф249а/б СМ, фром а лост Пиндар поэм он Ҳераcлес ин тҳе ундерwорлд, аccординг то а счолиа он тҳе Илиад.

[1] „Cерберус“. Мерриам-Wебстер Онлине Диcтионарй. Мерриам-Wебстер. Қаралди: 2009-йил 16-июл.

[2] Гантз п. 22; Огден 2013а, п. 105, wитҳ н. 182; Ҳесиод, Тҳеогонй 311-312; Пиндар, фрагмент Ф249а/б СМ, фром а лост Пиндар поэм он Ҳераcлес ин тҳе ундерwорлд, аccординг то а счолиа он тҳе Илиад.

[1]

[2]