„Сессна“ , ёки „Cессна“ (инглизча: Cессна Аирcрафт Cомпанй) — Америка самолётлари ишлаб чиқарувчи компания. Бош офиси Уичита шаҳрида, Канзас, АҚШ. Компания 1927-йилда Канзасда самолёт конструктори ва дизайнери Клайд Вернон Cессна томонидан ташкил этилган. 1985-йилда Генерал Дйнамиcс корпорацияси томонидан сотиб олинган. 1992 йилдан бери Техтрон компаниясига тегишли.

Тарихи

Канзаслик фермер Клайд Cессна ўзининг биринчи самолёти қурилишини 1911-йил июн ойида якунлади ва шу тариқа Буюк текисликлардаги биринчи учувчи бўлди. Оклахома штатининг Энид шаҳрида Cесснанинг биринчи ёғоч ва матодан самолёт ишлаб чиқарувчи заводи очилди. Кейинчалик, кредит олишда қийналиб, Cессна Канзас штатининг Уичита шаҳрига кўчиб ўтди[1].

Cессна ДC-6Б

1924-йилда Клайд Cессна, Ллойд Стирман ва Валтер Бик енгил самолётлар ишлаб чиқарадиган Травел Аир Мануфаcтуринг компаниясини яратдилар. Компания сотилгандан сўнг, учаласи ҳам ўзларининг самолёт ишлаб чиқарувчи компанияларига асос солишди[2].

Cессна Аирcрафт 1927-йилда ташкил этилган бўлиб, дастлаб Cессна-Роос Аирcрафт Cомпанй номи остида бўлган. Компаниянинг ҳаммуаллифи Виктор Рус бир ойлик ишдан кейин ўз улушини Cесснага берди ва ўша йили унинг номи компания номидан йўқолди. 1932-йилда компания иқтисодий инқироз — Буюк Депрессия туфайли ўз ишини тўхтатди. Бироқ, 1933-йилда компания Америка ҳаво пойгасида ғолиб чиққан ва 500 куб дюймгача бўлган двигателли самолётлар учун тезлик рекордини ўрнатган ноёб Cессна CР-3 спорт самолётини ишлаб чиқарди — соатига 237 миля (381 км/соат).

Клайд Cессна ўзининг дўсти, учувчи Рой Лиггетт мусобақа пайтида ўзининг Cессна CР-2 самолётини ҳалокатга учратганидан кейин компанияни тарк этди[3]. АҚШдаги иқтисодий инқирозга тўғри келиб, у компанияни амалда банкрот қилди. Аммо 1934-йилда ака-ука Дуэйн ва Дуайт Уоллес, Cесснанинг жиянлари[3] курашаётган компанияни назорат қилишди. Бу дунёдаги энг машҳур самолёт ишлаб чиқарувчилардан бирига айланишни мақсад қилган Cессна Аирcрафт тарихидаги бурилиш нуқтаси эди[4].

Блекпул аэропортида Cессна C-34, 1950-йил

1937-йилда компаниянинг биринчи амфибия самолёти бўлган Cессна C-37 Эдо флоацда чиқарилди. 1940-йилда Cессна ҳозирги кунга қадар энг катта буюртмани олди, бу АҚШ армияси учун махсус жиҳозланган 33 та Cессна Т-50 ни эди. Худди шу йили Канада ҳаво кучлари яна 180 та Т-50 самолётига буюртма берди.

Уруш охирида Cессна фуқаролик самолётларини ишлаб чиқаришга қайтди ва катта улушни талаб қиладиган урушдан олдинги катта қўл меҳнатини талаб қиладиган металл-мато ва ёғочдан ясалган фюзелаж технологиясидан воз кечиб, муҳрланган қисмлардан бутунлай металл самолётлар ишлаб чиқаришга ўтди.. Урушдан кейинги биринчи фуқаролик моделлари 1946-йилда ишлаб чиқарилган Cессна 120 ва Cессна 140 эди. 1948-йилда Америка учувчи-инструкторлари уюшмаси Модел 140 ни „Йилнинг энг яхши самолёти“ деб тан олди.

1955-йилда CҲ-1 биринчи Cессна вертолёти сертификатига эга бўлди.

Cессна 172

1956-йилда компания Cессна 172 ни чиқарди ва у дунёдаги энг машҳур самолётга айланди. У 1956-йилдан бери жами 43 мингдан ортиғи ишлаб чиқарилган бўлса, 2016-йил ҳолатига кўра ишлаб чиқариш давом этмоқда.

1960-йилда Cессна Реимс Авиатион (Франсия) билан ҳамкорлик дастурини ишга туширди ва 1963-йилда ўзининг 50 000-чи самолётини ишлаб чиқарди (Cессна 172).

Компаниянинг биринчи бизнес-жети Cессна Cитатион И 1969-йил 15-сентабрда илк парвозини амалга оширди. 1975-йилда компания ўзининг 100 000-чи самолётини ишлаб чиқарди. 1982-йилда яна бир ўта машҳур модел — Cессна 208 Cараван ишлаб чиқарила бошланди.

1984-йилда компания асосчиси Дуэйн Уоллес истеъфога чиқди ва бошқарувни янги директор Русс Меерга топширди. Меер дарҳол компанияни қайта қуришга киришди. Биринчи қадам Cессна-ни Генерал Дйнамиcсга сотиш эди. Бундан ташқари, 1986-йилда Меер пропеллерли самолётлар ишлаб чиқаришни тўхтатди, чунки у бахциз ҳодисалар билан боғлиқ кўплаб суд жараёнлари туфайли фойда келтирмади. Ишлаб чиқариш 1994-йилда Конгресс томонидан Авиация саноатини қўллаб-қувватлаш тўғрисидаги қонун қабул қилингандан сўнг қайта тикланди, бу эса бошқа нарсалар қатори эски самолёт ҳалокатида ишлаб чиқарувчиларнинг жавобгарлигини чеклаб қўйди[5].

1987-йилда немис Маттиас Руст СССРга ноқонуний равишда қўшимча бакларга эга Cессна 172 самолётида , Совет ҲҲМнинг ушлаб қолишидан қочишни уддалаб, СССРга парвоз қилди.

1992-йилда Cессна Техтрон га сотилди, Техтрон ўша пайтда аллақачон Белл Ҳелиcоптерга эгалик қиларди.

2007-йил охирида Cессна банкрот бўлган Cолумбиа Аирcрафтни 26,4 миллион долларга сотиб олди. Cолумбиа 350 ва 400 Cессна 350 ва Cессна 400 сифатида Орегон штатининг Бенд шаҳридаги Колумбия заводида ишлаб чиқарилишда давом этди[6][7].

2012-йилда Техтрон Техтрон Авиатион бўлинмасини яратди, у ерда Cессна, Беэчcрафт ва Ҳаwкер кўчирилди.

Компания самолётлари

Швейсария ҲҲК га тегишли Cессна 560ХЛ Cитатион Эхcел

Cессна қуйидаги самолёт моделларини ишлаб чиқаради[8]:

  • Cессна 172 — 1956-йилдан бери ишлаб чиқарилади. Cессна 172С — дунёдаги энг массив самолёт бўлиб, 44 000 нусхадан ортиқ ишлаб чиқарилган[9].
  • Cессна 182 — 1956-йилдан бери ишлаб чиқарилади.
  • Cессна 206 — 1962-йилдан бери ишлаб чиқарилади.
  • Cессна 208 — 1984-йилдан бери ишлаб чиқарилади.
  • Cессна 400 — Cессна 350 нинг турбомоторли варианти бўлиб, 2004-йилдан бери ишлаб чиқарилади.
  • Cессна 510 — 2005-йилдан бери ишлаб чиқарилаётган икки двигателли жуда енгил бизнес-жет.
  • Cессна 525 — 1991-йилдан бери ишлаб чиқарилган икки двигателли енгил бизнес-жет.
  • Cессна 560ХЛ — 1996-йилдан бери ишлаб чиқарилаётган икки двигателли реактив самолётдир.
  • Cессна 680 — икки двигателли, 2004-йилдан бери ишлаб чиқарилади.
  • Cессна 750 — 1996-йилдан бери ишлаб чиқарилаёган икки двигателли реактив самолёт.

Галерея

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ „Статья в «Энид Неwс»“. 2008-йил 30-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 12-декабр.
  2. ↑ Мурпҳй, Д. „Тҳе Бойс фром Травел Аир: Тҳреэ Партнерс, Тҳреэ Пҳилосопҳиэс“. 2015-йил 22-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 12-декабр.
  3. ↑ 3,0 3,1 Мурпҳй, Д. „Cлйде Cессна с Будгет Раcерс“, . Тҳе Планес оф Wичита: Тҳе Пеопле анд тҳе Аирcрафт оф тҳе Аир Cапитал. иУниверсе, 2008 — 43-бет. 
  4. ↑ Пҳиллипс, Эдwард Ҳ: Wингс оф Cессна, Модел 120 то тҳе Cитатион ИИИ, Флйинг Боокс, 1986. ИСБН 0-911139-05-2
  5. ↑ „Cессна Аирcрафт. Ҳисторй оф тҳе Макер оф тҳе Wорлд’с Мост Популар Аирпланес“. 2015-йил 15-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 12-декабр.
  6. ↑ Техтрон „Техтрон'с Cессна Аирcрафт Cомпанй то Аcқуире Ассец оф Cолумбиа Аирcрафт“ (2007-йил 1-ноябр). 2012-йил 12-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 28-ноябр.
  7. ↑ Русс Нилес. „Cессна Гец Cолумбиа“ (2007-йил 27-ноябр). 2008-йил 19-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 29-ноябр.
  8. ↑ Cессна Аирcрафт „Аирcрафт Cомпарисон“ (2009). 2007-йил 21-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 31-декабр.
  9. ↑ {{{заглавие}}}.