Chadda islom
Чадда ислом динининг илдизлари Уқба ибн Нафийга бориб тақалади ва унинг авлодлари ҳозирги кунгача Чад кўли атрофида яшаб келмоқда[1]. ХИВ асрда шарқдан кўплаб араб муҳожирлари кела бошлаган пайтда ислом аллақачон ёйилиб бўлган эди. Чаддаги исломлашув аста-секинлик билан кечди. Бу ислом сивилизациясининг ўз сиёсий чегараларидан ташқарига секин-аста тарқалиши натижаси эди[2]. Чад мусулмонлари орасида 48 фоизини ўзларинисунний, 21 фоизи шиа, 23 фоизи шунчаки мусулмон ва 4 фоизи эса бошқа йўналишга мансуб деб билишади[3].
Чадда исломнинг ёйилишига ўрта асрларининг буюк тасаввуфий ҳаракатлари ёки бошқа мамлакатларга юз берган диний инқилоблар таъсирига деярли учрамаган. Ғарбий африкалик мусулмон савдогарлар ва зиёратчилар билан узоқ муддатли алоқалар Чад мусулмонларининг Тижания тариқати билан боғлашларига сабаб бўлган бўлиши мумкин. Шунингдек, ХИХ асрнинг ўрталарида Ливияда асос солинганСанусийя биродарлик тариқати 1900-йилларга келиб Чад кўли ҳавзасидаги иқтисодий ва сиёсий таъсирга эга бўлди[4]. Баъзи франсузларни хавотирга солган исломий уйғониш ҳаракати, Санусийя тарафдорлари раҳбарлигида, фақат Авлад Сулаймон араблари ва шарқий Тибестидаги Тоубу қабилалари орасида тарқалган бўлиб, ҳеч қачон кўп сонли бўлмаган[5]:72
Манбалар
- ↑ Сандерсон. „Африcа то 1500“. 2017-йил 10-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 18-октябр.
- ↑ Либрарй оф Cонгресс., анд Тҳомас Cоллело. Чад, а cоунтрй студй. 2нд эд. Wашингтон Д. C.: Федерал Ресеарч Дивисион Либрарй оф Cонгресс ;Фор сале бй тҳе Супт. оф Доcс. У. С. Г. П.О, 1990.
Бу мақола жамоат мулки бўлган маълумотларни ўз ичига олади.
- ↑ „Тҳе Wорлд'с Муслимс: Унитй анд Диверситй“ 128–129. Пеw Форум он Религиоус & Публиc лифе (2012-йил 9-август). 2012-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 2-июн.
- ↑ Брачет & Счеэле 2019.
- ↑ Либрарй оф Cонгресс., анд Тҳомас Cоллело. Чад, а cоунтрй студй. 2нд эд. Wашингтон Д. C.: Федерал Ресеарч Дивисион Либрарй оф Cонгресс ;Фор сале бй тҳе Супт. оф Доcс. У. С. Г. П.О, 1990. Бу мақола жамоат мулки бўлган маълумотларни ўз ичига олади.
- Брачет, Жулиэн; Счеэле, Жудитҳ. Тҳе Валуэ оф Дисордер : Аутономй, Просперитй, анд Плундер ин тҳе Чадиан Саҳара. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 2019. ИСБН 9781108566315.