Chambarak
Чамбарак (арманча: Ճամբարակ)— Арманистоннинг Гекҳаркуник вилояти Чамбарак туманидаги шаҳарча, туман маркази. Ҳозирги Чамбарак шаҳарчаси учта аҳоли пункти: Красноселск, Қуйи Чамбарак (Неркин Чамбарак) ва Юқори Чамбарак (Верин Чамбарак) бирлашиши натижасида ташкил топган[2].
Чамбарак Ճամբարակ | |
|---|---|
| шаҳарча | |
 | |
 Герб | |
| 40°35′43″Н 45°20′51″Э / 40.59528°Н 45.34750°Э | |
| Мамлакат | Арманистон |
| Вилоят | Гекҳаркуник |
| {{{туман_тури}}} | Чамбарак тумани |
| Асос солинган | 1830-йиллар |
| Майдон | 6 км2 (2.3 кв ми) |
| Расмий тил(лар)и | арман тили |
| Аҳолиси (2011) |
5 850[1] |
| Вақт минтақаси | УТCУТC+04:00 |
| Телефон коди | 374 |
| Почта индекс(лар)и | 0541 |
|
| |
Этимологияси
Шаҳарча 1920-йилгача Михайловка, 1920—1971-йилларда Кармир Гюгҳ, 1972—1991-йилларда Красноселск деб аталган. Совет Иттифоқи парчаланиши ортидан Чамбарак номини олган. Кармир Гюгҳ ва Красноселск номлари мос равишда арман ва рус тилларида „Қизил қишлоқ“ деган маънони англатади[3].
Тарихи
Чамбарак ҳудудида ўрта асрларда аҳоли пункти мавжуд бўлган, 11-асрга оид Авлиё Григор черкови қолдиқлари ва 13-асрга оид кўплаб хачкарлар (хоч тошлар) шаҳарда учрайди.
Замонавий шаҳарча 1835—1840-йилларда Россия империясининг Самара ва Саратов вилоятларидан келган рус молокан муҳожирлари томонидан Гетик дарёси бўйидаги Чамбарак эски арман аҳоли пункти ўрнида Михайловка номи билан ташкил этилган[3].
1920-йилда Арманистоннинг советлаштирилиши билан Михайловка Кармир Гюг (Қизил қишлоқ) деб ўзгартирилди. 1937-йил декабрда Арманистон Совет Социалистик Республикасининг маъмурий бўлинмаси сифатида Красноселск раёни ташкил этилди, унинг маркази Кармир Гюг қишлоғи эди.
1971-йилда Кармир Гюг яқин атрофдаги Верин (юқори) ва Неркин (пастки) Чамбарак аҳоли пунктларининг қўшилиши билан кенгайтирилиб, шаҳар типидаги аҳоли пунктига айлантирилди. Кейинги йили аҳоли пункти расман Красноселск номини олди.
СССР парчаланиб кетгани сабабли, Красноселскнинг молокан-рус аҳолисининг аксарияти Россияга қайтиб кетди. Уларнинг бўшатилган уйларининг кўпчилиги 1992-йил 8-августда Озарбайжон қўшинлари томонидан босиб олинган Озарбайжон таркибидаги Арманистон анклави Арцвашен шаҳридан бўлган ички кўчирилган аҳолига берилди[4]. Ўша йили Арманистон мустақилликка эришгач, Красноселск номи Чамбарак деб ўзгартирилди ва шаҳар жамоасига (муниципалитет) айланди.
2009-йилда Арцвашен қишлоғининг собиқ аҳолиси, ҳанузгача Чамбаракда истиқомат қилувчиларга йўқолган мол-мулки учун Арманистон ҳукумати томонидан олти миллиард драм товон пули ваъда қилинган эди. Ўшанда 2011-йилда 50 миллион драмлик иккита тўлов, 2011-йилда 708 миллион драмдан каттароқ тўлов берилди, 2000 га яқин одамнинг ҳар бири 360 минг драмдан олган. Бироқ кейинги тўловлар тўхтаб қолди, бу эса 2018-йил сентябр ва 2019-йил декабр ойларида Чамбаракдаги эскирган уй-жой фондини таъмирлаш учун қўшимча маблағ ажратиш талаби билан норозилик намойишларига сабаб бўлди. Арманистон бош вазири Никол Пашинян давлат қочқинлар олдидаги барча мажбуриятларини аллақачон ажратилган пул ва 112 оилага уй-жой гувоҳномаси билан таъминлаганини таъкидлади[4].
2020-йил июл ойида Чамбарак Озарбайжон билан тўқнашувлар майдонига айланди[5].
Иқтисодиёти
Чамбарак аҳолиси асосан деҳқончилик ва чорвачилик билан шуғулланади. Илгари пишлоқ ишлаб чиқариш учун кичик фермер хўжаликлари бўлган. Бироқ, 2011-йилда АрмениаНоw мухбирига интервю берган шаҳар мери Гаяне Мкртчян „Бу ерда қишлоқ хўжалиги фойда келтирмайди, чунки тупроқ шўр, бизнес эса сармоя киритмайди, чунки минтақа хавф остида. Бу чегара зонаси деб аталади, лекин у махсус имтиёзларга эга эмас“, деди[6].
Аҳолиси
2011-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, шаҳар аҳолиси 5850 киши эди[1]. Чамбарак шаҳар жамоасида 12416 киши истиқомат қилади[2].
Галерея
-
Чамбаракдаги автомагистрал -
Манзара -
Хачкар ёдгорлиги -
Шаҳарда асаларичилик -
Чамбаракдаги муниципал бино
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Статистиcал Cоммиттеэ оф Армениа. „2011 Армениа cенсус, Гегҳаркуник Провинcе“.
- ↑ 2,0 2,1 „Նշված չէ“. чамбарак.ам. Қаралди: 2022-йил 14-сентябр.
- ↑ 3,0 3,1 Киэслинг, Брадй; Кожиан, Раффи. Гегҳаркуник Марз, 2, Ереван: Матит, 2005 — 48–49-бет. ИСБН 9994101218.
- ↑ 4,0 4,1 „Арминфо: Формер ресиденц оф Арцвашен виллаге сеизед бй Азербаижан ҳелд а протест раллй ин фронт оф тҳе говернмент“. арминфо.инфо (2019). Қаралди: 2023-йил 28-феврал.
- ↑ Ҳарутюнян, Саргис; Даниэлян, Эмил. „Армениа-Азербаижан Бордер 'Cалм' Афтер Деадлй Cлашес“. азатутюн.ам. РФЕ/РЛ. 2020-йил 5-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 5-август. „...тҳе бордер бетwеэн Армениа’с нортҳерн Тавуш провинcе анд тҳе Товуз дистриcт ин Азербаижан, тҳе сcене оф тҳе cлашес.“.
- ↑ Унитед Натионс Ҳигҳ Cоммиссионер фор Рефугеэс. „Рефwорлд | Cолд Cомфорт фор Дисплаcед Армениан Виллагерс“. рефwорлд.орг. Қаралди: 2023-йил 28-феврал.