Chexcha sahifasining manbasini koʻrish

{{Til
| nom = Chex tili
| milliy nom = čeština
| mamlakatlar = {{flagicon|Czech Republic}} [[Chexiya]]
| biluvchilar = 10.600.000
| oʻrin =
| til oilasi = [[Hind-yevropa tillari]];<br />[[Slavyan tillari]]
| rasmiy =
| yozuv = [[lotin alifbosi]]
| iso1 = cs
| iso2 = ces
| iso3 = ces
|turkumlanishi = Turkumlanishi
|til_kodlari = Til kodlari
}}
'''Chex tili''' [[hind-yevropa tillari]] oilasiga kiruvchi gʻarbiy slavyan tili boʻlib, [[slovak tili|slovak]], [[polyak tili|polyak]] va qisman [[serb tili|serb]] tillariga yaqin til hisoblanadi. Chex tili taxminan [[X]] oxirlarida yuzaga kelgan. Birinchi chex tilidagi tarixiy yozuvlar esa, [[XII]] ga borib taqaladi.

'''Chex tili''' — [[hind-yevropa tillari]] oilasidagi slavyan guruhining sharqiy slavyan guruhchasiga mansub tillardan biri, Chexiya Respublikasining rasmiy tili. Asosan, Chexiyada (8,5 mln. kishi), shuningdek, [[Slovakiya]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]], [[Kanada]], [[Germaniya]] va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 10 million kishidan ortiq (oʻtgan asrning 90-yillari oʻrtalari).

Chex tili 4 lahjaga boʻlinadi: 1) asl chex (markazi Praga boʻlgan oʻrta chex, janubi gʻarbiy, shimoli sharqiy shevalar); 2) ganak (ganats); 3) lyash (silez); 4) moravslovak. Fonetik xususiyatlari: soʻz maʼnolari va shakllarini farqlashga xizmat qiladigan choʻziq va qisqa unlilarning mavjudligi, qattiqlik va yumshoqlik boʻyicha moye keluvchi 3 juft undoshning borligi va boshqa morfologik xususiyatlari: otlar turlanishi va feʼllar tuslanishining xilma-xil turlari, 3 ta jins kategoriyasi, 2 xil son kategoriyasining mavjudligi, sodda oʻtgan zamon shaklining yoʻqligi va boshqa

Adabiy chex tili oʻrta chex shevalari asosida shakllangan. Dastlabki yozma yodgorligiga mansub. <nowiki>XV—XVI</nowiki> asrlarda adabiy til barqarorlashgan, lekin 1620-yildan <nowiki>XVIII</nowiki> asr oxirigacha Chexiya Gabsburglar sulolasi qoʻl ostida boʻlib, rasmiy til nemis tili boʻlganligidan chex tili rivojlanmay qolgan. <nowiki>XVIII</nowiki> asr oxiri <nowiki>XIX</nowiki> asr boshida chex tili <nowiki>XVI—XVII</nowiki> asrlar adabiyoti asosida qayta tugʻiladi. Yozuvi lotin grafikasiga asoslangan.<ref>"{{PAGENAME}}" ''[[OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20Ch%20harfi.pdf Ch-harfi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220203232046/https://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20Ch%20harfi.pdf |date=2022-02-03 }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

[[Turkum:Chex tili]]


{{lang-stub}}