Chilining tabiati

Тупроқлар ва ўсимликлар

Чили шимолидаги чўл ва ярим чўлларда тупроқ қоплами деярли ривожланмаган. Мамлакатнинг марказий қисми ксерофил буталар ўсган бўз -жигарранг ва жигарранг тупроқлар билан ажралиб туради.[1]

5500 дан ортиқ ўсимлик турлари маълум. Чили марказидаги тоғ ёнбағирларининг қисмлари жанубий олха ўрмонлари билан қопланган, уларнинг тепасида тоғ даштлари жойлашган . Табиий ўсимликлар сақланиб қолмаган унумдор узунламасıна водий учун қора қўшилган тупроқлар тез-тез учрайди. Марказий қисмнинг жанубидаги тупроқлар жигарранг ўрмонли, вулқонли, ботқоқли . Нам доимий яшил ўрмонлар ўсади, тоғларда — олха игнабаргли ўрмонлар, уларнинг тепасида — алп ўтлоқлари . Мамлакатнинг жанубий қисмида (46 ° С дан паст) субантарктика аралаш ўрмонлар, шарқий текисликларда — черноземли даштлар кенг тарқалган. [2] Жанубнинг чекка қисмини торф ботқоқлари ва ботқоқли яйловлар эгаллайди.

2011-йилда экин майдонлари мамлакат ҳудудининг 1,74 фоизини эгаллаб, 0,6 фоизида доимий экинлар етиштирилди . 11,99 минг км² суғорилади (2003). [3]

Сув ресурслари

2011-йилги ҳисоб-китобларга кўра, Чилида 922 км³ қайта тикланадиган сув ресурслари мавжуд бўлиб, улардан йилига 26,67 км³ (4% коммунал хизматлар учун, 10% саноат ва 86% қишлоқ хўжалиги эҳтиёжлари учун) истеъмол қилинади, бу 2007-йил ҳисобига кўра, аҳоли жон бошига йилига 1603 м³ гача. Чилининг деярли барча дарёлари Тинч океанига тегишли ва кичик ҳажмга эга. Шимолий Чили ҳудуди асосан ер усти оқимларидан маҳрум, фақат вақтинчалик ёзги оқимлар характерлидир. Океанга фақат битта Лоа дарёси этиб боради. Пуна-де-Атакама ҳавзаси ва бўйлама водийнинг шимолини кенг шўр ботқоқлар эгаллаган. 28° жанубдан шимолга дарё тармоғи яхши ривожланган. Дарёлар Ҳуаско , Лимари ,Анд қорлари ва қишки ёмғирлар билан озиқланган Рапел , Мауле, икки марта сув тошқини (декабр-январ ва июн-июл) мавжуд ва суғориш ва гидроэнергетика манбалари сифатида жуда муҳимдир. 37° жанубдан жанубда ш. музлик-ёмғир билан таъминланган дарёлар, кўллар ва музликлардан келиб чиқади, йил давомида тўлиқ оқади; Марказий Чилидаги энг йирик дарёлар Био-Био ва Бейкердир. Марказий Чилининг жанубий қисмидаги дарёларнинг қуйи оқимида кема қатнови мумкин. [4]

Чилида иккита кўл гуруҳи мавжуд : Жанубий Чили ва Патагония. Биринчи гуруҳнинг энг катта кўллари — Ранко ва Лланқуиҳуэ . Патагония кўллари Анд тоғларида жойлашган бўлиб, улар бўйлаб Аргентина билан давлат чегараси ўтади ва Чилида фақат ғарбий қисмлари қолади. Йирик кўллар: Палена , Генерал Каррера , Пуэйрредон (Кочрейн), ЎХиггинс . Кўпгина кичик кўллар жанубий Патагония ва Тиэрра дел Фуэгода жойлашган. Кўлларнинг аксарияти терминал музлик кўллари турига киради.

Асосан, Чилида ёғингарчилик шимолдан жанубга кўпайганлиги сабабли, қор чизиғи ҳам 6 км дан 500 м гача камаяди. шимолий музликлар океан даражасига етади, ҳатто жанубда умумий майдони 15 минг км² бўлган иккита муз майдони ётади (Патагония муз қатлами).[5]

Манбалар