Chiralma
| Чиралма | |
|---|---|
| |
| Тавсиф | |
| Дарёлар ҳавзаси | 103 км |
| Сув сарфи | 2,62 м³/с |
| Сув оқими | |
| Қуйилиши | Писком |
| Давлат | |
| Туман | Бўстонлиқ тумани |
Чиралма, Чаралма, Чара-Олма – Ўзбекистон Республикаси, Тошкент вилояти Бўстонлиқ туманидан оқиб ўтувчи тоғ дарёси[1]. Ойгайинг дарёсининг катта чап ирмоғи. Ойгайинг ва Майдонтол билан бирга Писком дарёсининг учинчи сув манбаи ҳисобланади[2].
Дарё ҳавзасининг майдони 103 км². Ўзанидаги ўртача йиллик сув сарфи 2,62 м³/с ни ташкил қилади. Сув ҳавзасининг ўртача баландлиги 2700 м. Бош нуқтаси учун сув оқимининг ўзгарувчанлик коэффициэнти 0,470 га тенг (1934–1999-йиллардаги кузатишлар давомида)[3]. Сувда муаллақ моддалар деярли йўқ, унинг ўртача йиллик лойқалиги 10 г/м³ .
Чиралма Писком тизмасидан бошланади. Дарё тоғ дарасидан пастга қараб оқиб тушади.
Карангитугай тракти ҳудудида Чиралма чапдан Ойгайинг дарёсига тахминан 1480 м баландликда қуйилади. Баъзида Чиралма Пискомнинг учинчи сув манбаи сифатида кўрсатилади. Уч дарёнинг туташган жойидаги соҳил бўйида тўқай ўсимликлари терак, қайин, олма, шилви, камхастак, яшил майсалар, ўт-ўланлар, баъзи жойларда қамишзорлар ва йирик арча дарахтлари ўсади.
Чиралма дарёсининг пастки соҳилларидан кембрий трилобитларининг тош қотган намуналари топилган.
Ҳозирда Чиралма ирмоғида лойқа миқдори 3000 г/куб етган.
Қуйилиш жойи
Майдонтол, Ойгайинг ва Чиралма дарёларининг сувлари ўзаро қўшилиб Писком дарёсига қуйилади. Писком дарёсининг асл бошланиш жойи Қозоғистон ва Ўзбекистон ҳудудидаги Талас Олатов тоғ тизмаларидир. Қор ва музликлар эришидан тўйинади. Дарё сувидан Чорбоқ сув омборида фойдаланилади.
Манбалар
- ↑ „Обект - Чиралма“. 2023-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 17-ноябр.
- ↑ Афанасьев А. В., Бажанов В. С., Корелов М. Н., Слудский А. А., Страутман Е. И.. Звери Казахстана. Алма-Ата: Издательство Академии наук Казахской ССР, 1953 — 87-бет.
- ↑ Чуб 2007.