Chirindili gorizont

Чириндили горизонт, тупроқнинг гумусли қатлами — тупрокнинг ўсимлик ва ҳайвонот қолдиқлари чириндиларидан иборат органоген горизонта. Бу горизонт калинлиги қора тупроқларда 150—200 см, сур тупроқларда 25—50 см, чўл тупрокларида 20, баъзи жойларида эса 30 см гача. Ўрта Осиёнинг чўл минтақасида тарқалган чўл қумли тупроқлари, сур тусли қўнғир ва такирсимон тупроқларда чиринди миқдори жуда кам. Агротехник ва кимёвий ишлов бериш натижасида тупроқда органик моддалар, жумладан чиринди миқдори ортиб боради. Мирзачўлнинг оч тусли бўз тупроқларидаги қўриқ очилиб, унда алмашлаб экиш ва минерал ўғит қўллаб экин экилгандан кейин, ўзлаштиришнинг дастлабки йилларида камайиб кетган чиринди миқдори 10 йилдан кейин тупрокнинг 1 м ча қалинликдаги қатламида 20%, 30 йил суғорилгандан сўнг эса 23,5% га, шунга мувофиқ азот 9,2 ва 14,1% га ортди. Чиринди, асосан, экилган ўсимликлар илдиз крлдиқдари ҳисобига тўпланади. Бундан ташқари, бу қатламда гумуснинг кўпайишида дуккакли, бошокли ёки улар аралашмасидан иборат ўтлар экиш, шунингдек, сув билан оқиб келган оқизиқларнинг аҳамияти катта.