Chiryū sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti|nomi=Chiryū|asl nomi={{nobold|{{lang|ja|知立市}}}}|mavqe=[[Yaponiya shaharlari|Shahar]]
<!-- images, nickname, motto -->|tasvir=Tiryuumatsuri7.JPG|bayroq=Flag of Chiryū, Aichi.svg|gerb=Emblem of Chiryū, Aichi.svg|mamlakat=Yaponiya|mintaqa turi=Yaponiya viloyatlari roʻyxati{{!}}Viloyat|mintaqa=[[Chūbu viloyati|Chūbu]] ([[Tōkai viloyati|Tōkai]])|tuman turi=Yaponiya prefekturalari{{!}}Prefektura|tuman=Aichi prefekturasi{{!}}Aichi|jamoat turi=|jamoat=<!-- established -->|rahbar turi=Mayor|rahbar=Ikuo Hayashi (since December 2008)|asos solingan=|maydon=16.31|balandlik_m=<!-- population -->|rasmiy til=yapon|aholi=71992 kishi|sanalgan yil=2019-yil 1-oktyabr|zichlik=4400|etnoxronim=<!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool -->|vaqt mintaqasi=+9:00|telefon kodi=0566-83-1111|pochta indeksi=|sayt={{official website|http://www.city.chiryu.aichi.jp/}}|koordinatalar={{coord|35|0|5.029|N|137|3|2.17|E|region:JP|display=inline,title}}}}
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
{{Nixongo|'''Chiryū'''|知立市|Chiryū-shi}} [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan shahardir. 2019-yil 1-oktyabr holatiga ko‘ra, shahardagi 32579 ta xonadonda 71992 nafar aholi istiqomat qiladi<ref>[https://www.city.chiryu.aichi.jp/shisei/tokei/1/h30/1568099371319.html Chiryū City official statistics] {{In lang|ja}}</ref>, [[aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 4414 nafarni tashkil etadi. Shaharning umumiy maydoni 16,31 kvadrat kilometr (6,30 mi²) ga teng.

== Geografiyasi ==
[[Fayl:Skyline_of_Chiryu_City.jpg|thumb|200x200px| Chiryu osmon chizigʻi]]
Chiryū markaziy Aichi prefekturasida joylashgan, shimolda Aizuma daryosi va janubda Savatari daryosi bilan chegaralangan.

=== Iqlimi ===
Shahar issiq va nam yoz hamda nisbatan yumshoq qish bilan tavsiflangan iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi ''Cfa''). Chiryūda oʻrtacha yillik harorat 15,7 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1579 mm, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 27,9 °C atrofida, eng past harorati esa yanvarda, 4,3 °C atrofida boʻladi<ref>[https://en.climate-data.org/asia/japan/aichi/chiryu-4903/ Chiryū climate data]</ref>.

=== Demografiyasi ===
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra<ref>[https://www.citypopulation.de/php/japan-aichi.php Chiryū population statistics]</ref>, Chiryū aholisi soni soʻnggi 70 yil ichida barqaror oʻsib bormoqda.{{Historical populations|1940|12,253|1950|17,220|1960|20,542|1970|41,895|1980|49,432|1990|54,059|2000|62,587|2010|68,392}}

=== Qoʻshni munitsipalitetlar ===

; [[Aichi prefekturasi]]

* [[Toyota, Aichi|Toyota]]
* [[Kariya, Aichi|Kariya]]
* [[Anjō]]

== Tarixi ==

=== Qadimgi tarixi ===
''"Chiryu"'' mahalliy joy nomi sifatida Nara davridagi hujjatlarda uchraydi va sobiq Mikava viloyatida joylashgan.

=== Erta zamonaviy davr ===
Edo davrida bu hudud Edoni [[Kioto]] bilan bogʻlaydigan, Tokaidodagi pochta stansiyalaridan biri boʻlgan Chiryu-juku sifatida gullab-yashnagan. Shahar ot savdo yarmarkalari bilan mashhur edi. Hozirgi shaharning bir qismi [[Tokugava|Tokugava syogunligida]] feodal xon boʻlgan Kariya domenining nazorati ostida boʻlgan.

=== Kechki zamonaviy davr ===
[[Meydzi isin|Meydzi restavratsiyasidan]] soʻng, 1889-yil 1-oktyabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini oʻrnatilishi bilan Aichi prefekturasining Hekikai tumanida Chiryū shahri tashkil etildi.

=== Zamonaviy tarix ===
Chiryu 1970-yil 1-dekabrda shahar maqomini oldi.

== Hukumat ==
[[Fayl:Chiryu_city_hall.JPG|right|thumb|200x200px| Chiryu shahar hokimiyati]]
Chiryu toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer hamda 20 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi bilan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shahar Aichi prefekturasi assambleyasiga bir aʼzoni qoʻshish huquqi mavjud. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Aichi tumani tarkibiga kiradi.

== Iqtisodiyoti ==
Chiryū iqtisodiyoti sanoatga asoslangan boʻlib, bunda avtomobil qismlari va avtomobil elektronikasi ishlab chiqarish ustunlik qiladi. Mashina asboblari ishlab chiqaruvchi Fuji korporatsiyasining bosh ofisi va zavodi Chiryū shahrida joylashgan. Shahar Nagoya shahri markaziga koʻplab avtomobil va temir yoʻl aloqalariga ega hamda tobora yoʻlovchi shaharchaga aylanib bormoqda.

== Taʼlim tizimi ==

=== Maktablar ===
Chiryu shahrida yetti davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan uchta davlat oʻrta maktabi hamda Aichi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat yuqori maktabi faoliyat yuritadi. Shuningdek, bitta xususiy litsey va uchta xususiy kasb-hunar maktabi ham bunyod etilgan.

== Transport ==

=== Temir yoʻllar ===

==== Anʼanaviy chiziqlar ====

; [[Fayl:Meitetsu_logomark_2.svg|20x20px]] Meitetsu

* Nagoya magistral liniyasi : — Ushida - Chiryū -
* Mikava liniyasi : — Chiryū - Shigehara -

=== Yoʻllar ===

==== Yaponiya milliy marshruti ====

* Milliy yoʻnalish 1
* Milliy yoʻnalish 23
* Milliy yoʻnalish 155
* Milliy yoʻnalish 419

== Mahalliy diqqatga sazovor joylar ==

* '''Chiryū Jinja''' — Sinto ziyoratgohi, 1907-yilda qurilgan ''tahoto'' hududi bilan, u muhim madaniy meros sifatida belgilangan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.pref.aichi.jp/kyoiku/bunka/bunkazainavi/yukei/kenzoubutu/kunisitei/0010.html|sarlavha=知立神社多宝塔（ちりゅうじんじゃたほうとう）}}</ref>.
* Muryoju-ji ibodatxonasidagi '''Yatsuhashi Kakitsubata bogʻi''' (kānīyīkẋきつばたn) Heian davridan beri oʻzining suv bogʻi va Iris laevigata bilan mashhur boʻlgan. Bu, shuningdek, Arivara no Narihira Ise Monogatari- da Ka-Ki-Tsu-Ba-Taning beshta bosh harfidan foydalangan holda sheʼr yozgan joy i hisoblanadi. Sheʼr shunday ketadi:

:: ''KArakoromo KItsutsu narenishi TSUma shi areba HArubaru kinuru TAbi vo shi zo omou'' (HA BA oʻqish ham mumkin).

Kikatsubata — Aichi prefekturasi va Chiryū shahrining asosiy prefektural gulidir. Har yili aprel oyining oxirida ibodatxona bogʻida oʻsimlikning gullashi bayrami sifatida festival qilib oʻtkaziladi.

== Tashqi aloqalar ==

=== Qardosh shaharlar — qardosh shaharlar ===

==== Xalqaro ====

* {{Flagicon|AUS}}[[Wyndham shahri|Wyndham]]（[[Viktoriya (shtat)|Victoria]], Avstraliya）
** 10-fevral 2000-yil<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.wyndham.vic.gov.au/aboutwyndham/wyndhamcity/sistercity/chiryu_japan|sarlavha=Chiryu, Japan at Wyndham|qaralgan sana=8 December 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131212020311/http://www.wyndham.vic.gov.au/aboutwyndham/wyndhamcity/sistercity/chiryu_japan|arxivsana=12 December 2013}}</ref>

==== Milliy ====

* {{Flagicon|JPN}}[[Ina (Nagano)|Ina]]（[[Nagano prefekturasi]], [[Chūbu viloyati]]）
** 7-noyabr 1994-yil

== Chiryu shahridan taniqli odamlar ==

* [[Seiji Suzuki]] — siyosatchi
* [[Ryoha Kitagava]] — sobiq but
==Galereya==
{{Multiple image|perrow = 4
 | align = center
 | total_width = 800
 | image1 = Chiryū Jinja tahoto.jpg
 | caption1 = Chiryū Jinja tahoto
 | image2 = Aizuma river in Chiryu - panoramio.jpg
 | caption2 = Aizuma daryosi
 | image3 = Chiryu Sojiji ac (1).jpg
 | caption3 = Chiryu Sojiji 
 | image4 =Houkoukai-Chiryu-005.jpg
 | caption4 =Houkoukai-Chiryu
 | image5 = Chiryu-jinja tahotou.JPG
 | image6 = Chiryu-jinja haiden.JPG
 | image7 = Zaigen-ji Chiryu 2016-05 ac (2).jpg
 | image8 = Chiryu Jigenji ac.jpg
 | footer = Chiryū shahridagi qadimiy ziyoratgohlar
}}

== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>

== Havolalar ==

* {{Rasmiy sayt|http://www.city.chiryu.aichi.jp/}} {{In lang|ja}}
{{Aichi}}{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Aichi prefekturasidagi shaharlar]]
[[Turkum:Chiryū (Aichi)]]