Chistopol
| 2010-йилги аҳолини рўйхатга олиш | 60 755[1] |
|---|---|
| 2002-йилги аҳолини рўйхатга олиш | 63 029[2] |
| 1989-йилги аҳолини рўйхатга олиш | 65 468[3] |
| 1979-йилги аҳолини рўйхатга олиш | 64 285[4] |
Чистопол (русча: Чи́стополь) ёки Чистай (татарча: Чистай, Çистай; чувашча: Чистай) — Россиянинг Татаристондаги шаҳарчаси, Куйбишев сув омборининг чап қирғоғида, Кама дарёси бўйида жойлашган. 2010-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, унинг аҳолиси 60 755[1].
Тарихи
Биринчи марта ХВИИ аср охирида йилномаларда қайд этилган. У жуда тез ривожланди ва 1761-йилга келиб аҳоли сони 1000 дан ошди. 1781-йилда Буюк Екатеринанинг уезд шаҳри мақоми берилди, унинг ўз герби таъсис этилди.19-аср охирида Чистопол йирик дон савдо марказига айланди. 1917-йилгача у Қозон губернаторлигидаги иккинчи йирик шаҳар (Қозондан кейин) эди.
Улуг 'Ватан уруши даврида Чистопол Совет Ёзувчилар уюшмаси учун бошпана бўлди, улар орасида Борис Пастернак, Леонид Леонов ва бошқа таниқли шахслар бор эди.
Шаҳар 1942-йилда ташкил этилган „Восток“ соатлар заводи билан ажралиб туради.
Чистопол 2015-йилги "Россиядаги энг қулай шаҳар" нашрида ИИИ тоифадаги шаҳарлар (аҳолиси 100 000 гача) орасида биринчи ўринни эгаллади[5].
1781-йилда Буюк император Кетрин „Қозон губернаторлигининг Чистопол тумани“ (Росмания) марказини ташкил этди. 19-асрда шаҳарда ғалла етиштириш ривожланган. Ерларининг ярмига яқини савдо билан бирга ғалла етиштириш учун ҳам фойдаланилган. Унинг жойлашуви ва доcклари кўплаб ресурсларга имкон берди ва ўз вақтида у Қозон губернаторлигидаги (Росмания) иккинчи йирик шаҳарга айланди. Иккинчи жаҳон урушидан кейин кўплаб таниқли ёзувчилар Чистополга жойлаштирилди. Орадан кўп ўтмай, 1942-йилда муҳим соатлар заводи ҳам шаҳарга кўчирилди. „Восток“ соатлари энди шаҳарда жуда машҳур. Ўшандан бери шаҳар ўзининг 19-асрдаги туйғусини сақлаб қолди ва тарихий марказ бўлиб қолмоқда.
Маъмурий ва муниципал мақоми
Маъмурий бўлинишлар доирасида Чистопол Чистополский туманининг маъмурий маркази бўлиб хизмат қилади, гарчи у унинг бир қисми бўлмаса ҳам.[6] Маъмурий бўлинма сифатида у битта қишлоқ посёлкаси (Ериклинский посёлкаси) билан биргаликда республика аҳамиятига эга Чистопол шаҳри сифатида алоҳида бирлаштирилган — туманлар мақомига тенг маъмурий бирликдир.[6] Муниципал бўлинма сифатида республика аҳамиятига эга Чистопол шаҳри Чистопол шаҳар посёлкаси сифатида Чистопол шаҳар округи таркибига киритилган.[7]
Транспорти
Шаҳарга Чистопол аэропорти хизмат кўрсатади.
Таниқли одамлар
- Александр Бутлеров, кимёгар
- София Губайдулина, бастакор
- Николай Лихачёв (1862—1936), олим
- Анатолий Марченко, диссидент
- Борис Пастернак, ёзувчи
- Вазиф Мейланов, диссидент
Манбалар
Эслатмалар
- ↑ 1,0 1,1 ру Федерал Стате Статистиcс Сервиcе. „ру:Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1“ [2010 Алл-ру Популатион Cенсус, вол. 1] (ру). Федерал Стате Статистиcс Сервиcе (2011).
- ↑ Руссиан Федерал Стате Статистиcс Сервиcе (Май 21, 2004). Численност населения России, субъэктов Российской Федерации в составе федералних округов, раёнов, городских поселений, селских населённих пунктов — раённих сентров и селских населённих пунктов с населениэм 3 тисячи и болеэ человек (Wайбаcк Мачине сайтида 11-декабр 2007-йил санасида архивланган) [Популатион оф Руссиа, Иц Федерал Дистриcц, Федерал Субжеcц, Дистриcц, Урбан Лоcалитиэс, Рурал Лоcалитиэс—Административе Cентерс, анд Рурал Лоcалитиэс wитҳ Популатион оф Овер 3,000] (ХЛС). Всероссийская перепис населения 2002 года [Алл-Руссиа Популатион Cенсус оф 2002] (ин Руссиан).
- ↑ Всесоюзная перепис населения 1989 г.
- ↑ Всесоюзная перепис населения 1979 г.
- ↑ „Чистополь: "Самый благоустроенный город России"“.
- ↑ 6,0 6,1 Ордер #01-02/9
- ↑ Лаw #44-ЗРТ
Манбалар
- Министерство юстиции Республики Татарстан. Приказ № 01-02/9 от 4 февраля 2014 г. „Об утверждении реэстра административно-территориалних эдиниц и населённих пунктов в Республике Татарстан“, в ред. Приказа № 01-02/160 от 11 марта 2015 г. "О внесении изменений в Приказ Министерства юстиции Республики Татарстан от 04.02.2014 № 01-02/9 „Об утверждении реэстра административно-территориалних эдиниц и населённих пунктов в Республике Татарстан“". Опубликован: Официалний сайт правовой информации Министерства юстиции Республики Татарстан (ҳттп://право.татарстан.ру), 27 февраля 2014 г. (Министрй оф Жустиcе оф тҳе Републиc оф Татарстан. Ордер #01-02/9 оф Фебруарй 4, 2014 Он тҳе Адоптион оф тҳе Регистрй оф тҳе Административе-Территориал Униц анд Инҳабитед Лоcалитиэс ин тҳе Републиc оф Татарстан, ас амендед бй тҳе Ордер #01-02/160 оф Марч 11, 2015 Он Амендинг тҳе Ордер оф тҳе Министрй оф Жустиcе оф тҳе Републиc оф Татарстан #01-02/9 оф Фебруарй 4, 2014 „Он тҳе Адоптион оф тҳе Регистрй оф тҳе Административе-Территориал Униц анд Инҳабитед Лоcалитиэс ин тҳе Републиc оф Татарстан“.).
- Государственний Совет Республики Татарстан. Закон № 44-ЗРТ от 31 января 2005 г. "Об установлении границ территорий и статусе муниципалного образования „Чистополский муниципалний раён“ и муниципалних образований в эго составе", в ред. Закона № 140-ЗРТ от 30 декабря 2014 г. "О внесении изменений в Закон Республики Татарстан "Об установлении границ территорий и статусе муниципалного образования „Чистополский муниципалний раён“ и муниципалних образований в эго составе"". Вступил в силу со дня официалного опубликования. Опубликован: „Республика Татарстан“, №№ 18–19, 1 февраля 2005 г. (Стате Cоунcил оф тҳе Републиc оф Татарстан. Лаw #44-ЗРТ оф Жануарй 31, 2005 Он Эстаблишинг тҳе Бордерс оф тҳе Территориэс анд тҳе Статус оф тҳе Муниcипал Форматион оф „Чистополскй Муниcипал Дистриcт“ анд оф тҳе Муниcипал Форматионс Ит Cомприсес, ас амендед бй тҳе Лаw #140-ЗРТ оф Деcембер 30, 2014 Он Амендинг тҳе Лаw оф тҳе Републиc оф Татарстан "Он Эстаблишинг тҳе Бордерс оф тҳе Территориэс анд тҳе Статус оф тҳе Муниcипал Форматион оф „Чистополскй Муниcипал Дистриcт“ анд оф тҳе Муниcипал Форматионс Ит Cомприсес". Эффеcтиве ас оф тҳе оффиcиал публиcатион дате.).
Қўшимча ҳаволалар
- Чистополнинг расмий сайти (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-02-24 санасида архивланган) (русча)
- Чистопол бизнес каталоги (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-02-24 санасида архивланган) (русча)