Cianorte

Cианорте — Бразилия География ва Статистика Институтининг 2020-йилдаги маълумотларига кўра, Бразилиянинг Парана шимоли-ғарбидаги шаҳар бўлиб, аҳолиси 83,816 кишини ташкил қилади.

Cианорте
Шаҳар
Байроқ Герб
23°39′46″С 52°36′18″W
Мамлакат	Бразилия
{{{минтақа_тури}}}	Жануб
Асос солинган	1955-йил 26-июл
Майдон	811.7 км2 (313.4 кв ми)
Маркази баландлиги	490 м
Аҳолиси  (2020 )	83,816
Зичлиги	79.4 киши/км2
Вақт минтақаси	УТCУТC-3
Телефон коди	+55 44
Cианорте

Тарихи

Шаҳар „бог 'шаҳри“ сифатида режалаштирилган ва Парана шимолини яхшилаш компанияси (Cомпанҳиа Мелҳораментос Норте до Паранá) томонидан асос солинган. Шаҳарга Британия компанияси номи берилган. ХХ асрнинг бошларида минтақада субтропик иқлим ҳукмронлик қилган ва бутунлай ёввойи ўрмон биланқопланган. Португаллар томонидан Гуайра минтақасини ғарбда қирғоқ билан боғлаш учун фойдаланилган Пеабиру йўли бундан мустасно. Йўл ХВИИ асрдан бери мавжуд бўлган, аммо минтақанинг маҳаллий аҳолиси — Хеталар билан биринчи алоқа 1930-йилларда бўлган. Хеталар, уч ёки тўрт юз кишидан иборат гуруҳ, ўз тилига эга ва маданиятда илк темир даврини бошдан кечираётган эди. Гуруҳ инглизлар мунозарали ва тушунарсиз шароитларда улар билан боғланганидан кейин ғойиб бўлди.

1940-йилларда инглиз компанияси шаҳар режасини тузди ва минтақани жуда кичик фермер хўжаликларига бўлди. Бу вақтда шаҳар қайта бўлиниб, шаҳарнинг бир қисми ва унинг атрофидаги ҳудудлар муҳожирларга, асосан Сан-Паулудан келган италян-бразилияликлар ва иккинчи ёки учинчи авлод япон-бразилияликларга сотилган. Бу муҳожирлар, биринчи навбатда, Сан-Паулудаги йирик қаҳва фермаларида камбағал оддий ишчилар бўлган ва Cианортедаги арзон ерни ҳаётдаги катта имконият сифатида қабул қилишган. Одамлар уйлар ва мактаблар, ибодатхоналар ва корхоналар қурдилар. Шаҳар муниципалитетга айланади, бу эса Бразилия қонунларига кўра ҳудудга ўзининг сиёсий тузилишини кенгайтириш имконини беради.

Cианорте муниципалитети 2010-йилда 1955-йил 26-июлдаги 2.412сонли давлат қонуни асосида яратилган. Ўшанда Cианорте 11 000 га яқин аҳолига эга бўлган, асосан қишлоқларда истиқомат қилишган. Иқтисодиёт қаҳвага асосланган эди. 1975-йилнинг қишида қайд этилган об-ҳаво шароитида ҳарорат биринчи марта нолдан пастга тушган ҳалокатли совуқ қаҳва плантацияларини вайрон қилган. Қаҳва дарахтлари қайтадан ишлаб чиқаришни бошлаши учун тахминан беш йил керак бўлди ва шунинг учун иқтисодиёт даҳшатли инқирозни бошдан кечирди. Аҳоли камайиб, корхоналар ёпилди.

Фалокат шаҳарни ўзгартирди. Одамлар гаражлари ва ҳовлиларида кийим-кечак фабрикалари ва дўконлар очдилар. Қишлоқ хўжалиги тиклана бошлаган вақтга келиб, баъзи мини-заводлар ўрта компанияларга айланди ва ишчи кучи аллақачон уларга бағишланган эди. Кейинги ўн йилликлар давомида ушбу гараж корхоналарининг бир қисми бугунги кунда бутун мамлакатга кийим-кечак сотадиган ва катта қисмини бир қанча мамлакатларга экспорт қиладиган йирик фабрикаларга айланди. Бразилиянинг бир нечта штатларидан дўкон эгалари ҳар мавсум бошида кийим сотиб олиш учун Cианортега ташриф буюришади, шунинг учун улар учун махсус меҳмонхоналар ва ресторанлар очилган.

Маҳаллий қишлоқ хўжалиги энди сезиларли даражада диверсификацияланган — қаҳва ҳозир қишлоқ хўжалигининг атиги 5 фоизини ташкил қилади — ва фермерлар яна соя, шакарқамиш ва маккажўхори экишади. Мол гўшти ва товуқ гўшти ҳам жуда катта ҳажмда ишлаб чиқарилади. Заводлар ва қишлоқ хўжалиги жуда яхши ишлаётганлиги сабабли, асрнинг охирида шаҳар бутун мамлакат бўйлаб кўпроқ муҳожирларни жалб қилди ва бугунги кунда шаҳар аҳолиси, бизнес ва инфратузилма тез ўсиб бормоқда, бу Cианортени минтақавий марказга айлантирмоқда.

Иқлими

Нам субтропик иқлим, тез-тез ва кучли ёмғирли иссиқ ёз (ўртача ҳарорат 20° C дан 27° C гача), тез-тез аёзли юмшоқ қиш (ўртача ҳарорат 14° C дан 23° C гача).

Иқтисодиёт

Асосий иқтисодий фаолият турлари:

• Қишлоқ хўжалиги — соя, маккажўхори, қаҳва, буғдой, шакарқамиш, пахта, мол гўшти ва товуқ
• Ишлаб чиқариш — Кийим-кечак, поябзал ва чарм

Cианортега Гастãо Месқуита аэропорти хизмат кўрсатади.

Муниципалитет 8,716 гектар (21,540 акр) Перобас биологик қўриқхонасининг бир қисмини ўз ичига олади, бу 2006-йилда яратилган қатъий муҳофаза қилинадиган табиатни муҳофаза қилиш бирлигидир.

Кийимлар

Cианорте — Бразилиянинг жанубдаги энг йирик кийим ишлаб чиқарувчиси. Саноат ва савдо туманларида 300 та кийим-кечак ишлаб чиқарувчи корхона мавжуд бўлиб, уларда 8 минг киши меҳнат қилади. Ишлаб чиқариш жинси шимлар ва спорт кийимлари, эркаклар ва аёллар замонавий кийимлари, чақалоқлар ва болалар кийимлари каби норасмий кийимларга қаратилган.

Йил давомида истеъмолчилар ва дистрибюторлар Cианортега кийим-кечак маҳсулотларини қидириб келишади. Шаҳарнинг марказий боғида Бразилия жанубидаги йиллик ва энг йирик кийим-кечак ярмаркаси Эхповест ўтказилади. Ярмарка давомида шаҳар ойига 5500 нафар меҳмонни қабул қилади.

Таълим

Cианорте бошланғич мактаблар, ўрта мактаблар ва иккита университетга эга.

Маданияти

Cианортенинг маданий кўринишлари жуда хилма-хилдир, жумладан спектакллар, филмлар, расм, санъат, мусиқа ва бошқалар. Қадимги темир йўл стансияси Cаса да Cултурага айлантирилган, унда расм кўргазмалари, пластмасса санъат асарлари, шаҳарнинг эски расмлари, мусиқий тақдимотлар ва бошқалар мавжуд.

Туристик диққатга сазовор жойлар

• Cачоэира до Рио Лигеиро — 2 метр баландликдаги тоза сувли шаршара, муниципал округнинг охирида, чўмилиш ва табиат билан алоқа қилиш учун маҳаллий аҳолини жалб қилади.
• Cинтурãо Верде — шаҳарнинг кўп қисмини ўраб турган яшил ҳудуд, замонавий трекка эга.
• Босқуэ да Матриз — Яшил майдон билан ўралган черков, ҳаммом, парклар, ҳайвонлар ва жамоат кутубхонаси.
• Парқуэ до Мандуí — Меҳнат Вилласи ва Вилла 7 маҳаллаларида жойлашган жамоат боғи.
• Эхповест — Ҳар йили шаҳарнинг кўргазма паркида мамлакат жанубидаги энг йирик кийим-кечак ярмаркаси Эхповест бўлиб ўтади. Бу даврда шаҳар ойига 5500 га яқин сайёҳни қабул қилади.

Ҳаволалар

• Cианорте Футебол Cлубе
• Расмий сайт (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-08-29 санасида архивланган)
• Cианорте радиоси