Cоэлопҳйсоидеа (тааффузи: Селофозоид) сўнгги триас ва илк юра даврларининг кенг тарқалган динозаврлари эди. Улар географик жиҳатдан кенг тарқалган, эҳтимол барча қитъаларда яшаган. Cоэлопҳйсоидлар барчаси нозик шаклга эга, гўштхўр бўлиб, улар илгари таснифланган cоэлуросаурс (коэлурозавр) га ўхшаш ва баъзи турлари нозик калла суягига эга. Ўлчамлар узунлиги тахминан 1 дан 6 м гача. Cоэлопҳйсоидлар қандай тери қопламага эга эканлиги номаълум ва турли рассомлар уларни юнгли ёки патли қилиб тасвирлашган.

Cоэлопҳйсоидларга мисоллар: Cоэлопҳйсис, Проcомпсогнатҳус ва Лилиэнстернус. Илгари „Подокесауридаэ“ шубҳали таксонида бўлган динозаврларнинг аксарияти энди Cоэлопҳйсоидлар деб таснифланади.

Таснифлаш

Cоэлопҳйсоидланинг қазилмалардаги суяклари жуда эрта пайдо бўлганига қарамай, улар ибтидоий тероподлардан ажратиб турадиган бир қанча хусусиятларга эга. Ушбу олинган хусусиятларнинг энг кўзга кўринганлари (апоморфиялар) юқори жағ суякларининг бирикиш усулидир (премахилла — максилла артикуляцияси). Cоэлопҳйсоидларни Cератосаурус ёки (сенсу стриcто) бошқа тероподлар билан солиштирганда (қатъий маънода) уларга яқинроқ ва умумий аждодлари бўлганми ёки йўқлиги теропод мутахассислари ўртасида асосий баҳс-мунозаралардан бири. Энг сўнгги таҳлиллар шуни кўрсатадики, Cоэлопҳйсоидеа cератосаурус билан табиий гуруҳ ҳосил қилмайди. Шунга ўхшаб, Дилопҳосаурус ва шунга ўхшаш тероподлар анъанавий равишда cоэлопҳйсоидлар деб таснифланган бўлса-да, 2000-йилларнинг охирида чоп этилган бир нечта тадқиқотлар улар аслида тетануранлар билан яқинроқ боғлиқ бўлиши мумкинлигини кўрсатди.

Қуйидаги кладограмма Маттҳеw Т. Cаррано, Жоҳн Р. Ҳутчинсон ва Сcотт Д. Сампсоннинг 2005-йилги тадқиқотида топилган[1].

 
 

Дилопҳосаурус

 
 

Сарcосаурус

 
 
 

Гожирасаурус

 
 

Зупайсаурус

 
Cоэлопҳйсидаэ
 

Проcомпсогнатҳус

 
 

Сегисаурус

 
 

Лилиэнстернус

 
 
 

Cоэлопҳйсис

 
 

Мегапносаурус

 
 
 
 
 

Қуйидаги кладограмма Мартин Д. Эзcурра ва Гиллес Cунй нинг 2007-йилги тадқиқотида топилган[2].

 
 

Лилиэнстернус

 
 
 

Лопҳостропҳеус

 
 Cоэлопҳйсидаэ 
 

"Мегапносаурус" каентакатаэ

 
 
 

Cоэлопҳйсис

 
 

Cоэлопҳйсис рҳодесиэнсис

 
 
 
 
 

Қуйидаги кладограм Эзcурра ва бошқалар томонидан ўтказилган тадқиқотда тикланган. (2020)[3]

 
 

Лилиэнстернус

 
 
 

Драcораптор

 
 
 

'Сйнтарсус' каентакатаэ

 
 
 

Пангураптор

 
 
 

Поwеллвенатор

 
 
 
 

Лепидус

 
 

Cоэлопҳйсис баури

 
 
 
 

Cампосаурус

 
 

Луcиановенатор

 
 

Мегапносаурус рҳодесиэнсис

 
 

Сегисаурус

 
 
 
 
 
 
 
 
  • Cоэлопҳйсоид тадқиқотлари хронологияси

Манбалар

  1. ↑ Cаррано, М.Т, Ҳутчинсон, Ж.Р, Сампсон, С.Д. (2005). „Неw информатион он Сегисаурус ҳалли, а смалл тҳеропод диносаур фром тҳе Эарлй Журассиc оф Аризона.“ Жоурнал оф Вертебрате Палеонтологй. 25 (4):835-849.
  2. ↑ Эзcурра, Мартин Д.; Cунй, Гиллес (2007). „Тҳе cоэлопҳйсоид Лопҳостропҳеус аиреленсис, ген. нов.: а ревиэw оф тҳе сйстематиcс оф "Лилиэнстернус" аиреленсис фром тҳе Триассиc-Журассиc боундарй оутcропс оф Нормандй (Франcе)“. Жоурнал оф Вертебрате Палеонтологй. 27-жилд, № 1. 73–86-бет. дои:10.1671/0272-4634 (2007)27[73:ТCЛАГН]2.0.CО;2. {{cите магазине}}: Чеcк |дои= валуэ (ёрдам)
  3. ↑ Эзcурра, Мартíн Д; Бутлер, Ричард Ж; Маидмент, Сусаннаҳ C Р; Сансом, Иван Ж; Меаде, Луке Э; Радлей, Жонатҳан Д (1-январ 2021-йил). „А ревисион оф тҳе эарлй неотҳеропод генус Сарcосаурус фром тҳе Эарлй Журассиc (Ҳеттангиан–Синемуриан) оф cентрал Энгланд“. Зоологиcал Жоурнал оф тҳе Линнеан Соcиэтй (инглизча). 191-жилд, № 1. 113–149-бет. дои:10.1093/зоолиннеан/злаа054. ИССН 0024-4082.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()