Cornus mas
Cорнус мас, одатда зоғора (шунингдек, зоғора гилос, Европа зоғораси ёки зоғора олча догwоод) сифатида танилган, Жанубий Европа ва Жануби-Ғарбий Осиёда туғилган Cорнус туркумига мансуб бута ёки кичик дарахт тури.
| Cорнелиан черрй | |
|---|---|
| Илмий таснифлаш | |
| Ўсимликлар | |
| Юксак ўсимликлар | |
| Гулли ўсимликлар | |
| Икки уруғпаллалилар | |
| Астеридс | |
| Cорналес | |
| Cорнаcеаэ | |
| Қизил (дарахт) | |
| Cорнус субг. Cорнус | |
C. мас
| |
| Бинар номи | |
| Cорнус мас | |
| Учраш жойи харитаси | |
| Синонимлар | |
| |
Тавсиф
Бу турнинг бўйи 5-12 м гача ўсади. Барглари қарама-қарши, узунлиги 4-10 см, кенглиги 2-4 см тухумсимондан чўзинчоқ шаклда. Гуллари кичик (диаметри 5-10), тўртта сариқ гулбаргдан иборат, қиш охирида (Буюк Британияда феврал ва март ойлари орасида) 10-25 та гулдан иборат тўпгулда очилади[1]. Меваси чўзинчоқ қизил дуккакли узунлиги 2см узунлиги, диаметри 1,5 см.
Фойдаланади
Мева

Мевалар қизил рангда. Пишиб етилганида қаҳва резаворларига ўхшайди. Пишганида, мева қуюқ ёқут қизил ёки ёрқин сариқ рангга эга бўлади. Клюква ва гилос аралашмаси сифатида тасвирланган кислотали таъмга эга; асосан мураббо тайёрлаш учун ишлатилади. Бундан ташқари, Озарбайжонда тузланган бодринг тайёрлаш, гуручга қўшиш ёки ичимликлар тайёрлаш учун кенг қўлланади[2]. Арманистонда Cорнус резаворлари ароқ тайёрлаш учун ишлатилади[3].
Cорнус мас меваси (C. оффиcиналис меваси билан бирга) анъанавий хитой табобатида фойдаланиш тарихига эга бўлиб, у шāнзҳūйú деб номланади[4].
Гуллар

Тур, шунингдек, Форсйтҳиадан олдин гуллайди ва сариқ гуллари учун манзарали ўсимлик сифатида ўстирилади. Cорнус мас гуллари Форситҳия гуллари каби катта ва жонли бўлмаса-да, бутун ўсимлик ландшафтда шунга ўхшаш эффект учун ишлатилиши мумкин.
Ёғоч
C. мас ёғочи ниҳоятда зич бўлиб, кўпчилик бошқа ёғочли ўсимликларнинг ёғочларидан фарқли ўлароқ, сувга чўкади. Юқори зичлик туфайли асбоб тутқичлари, дастгоҳлар қисмлари учун хомашё бўлиб хизмат қилади[5].
Cорнус масдан милоддан аввалги ВИИ асрдан бошлаб юнон усталари найзалар, найзалар ва камонларни ясашда фойдаланишган, ҳунармандлар уни бошқа ёғочлардан анча устун деб билишган[6]. Ёғочнинг қурол-яроғ билан алоқаси шунчалик яхши маълумки, унинг юнонча номи милоддан аввалги ИВ-ИИИ асрларда шеъриятда „найза“ сўзининг синоними сифатида ишлатилган[6].
Барглар
Барглари (ва мевалари) Марказий ва Жануби-Ғарбий Осиёда анъанавий тиббиётда қўлланади[7].
Ном
Cорнус мас „эркак“ зоғора, деган маънони англатади, бу тур „аёл“ зоғора Cорнус сангуинеадан фарқлаш учун шундай номланган.
Боғ тарихи
Бута Британия оролларида табиий ҳолатда ўсмайди. Wиллиам Турнер ўсимлик ҳақида фақат 1548-йилда эшитган[8][9]. 1551-йилдан бошлаб қироллик боғларида етиштирила бошланган.
Турлари
Қуйидаги навлар Қироллик боғдорчилик жамиятининг боғдаги хизматлари учун мукофотига сазовор бўлган (2017 йилда тасдиқланган)[10]:
Манбалар
- ↑ Ничолсон, Б. Э.. Тҳе Охфорд Боок оф Гарден Флоwерс. Лондон: Охфорд Университй Пресс, 1963. ИСБН 1131802403.
- ↑ Стеве Wҳйсалл. „Cорнус мас“. Ванcоувер Сун (2009-йил 5-октябр). Қаралди: 2018-йил 18-декабр.
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „“. 2022-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-декабр. - ↑ Счафер, Пег. Тҳе Чинесе Медиcинал Ҳерб Фарм: А Cултиватор'с Гуиде то Смалл-сcале Органиc Ҳерб Продуcтион. Челсеа Греэн Публишинг, 2011 — 312 (паге 150)-бет. ИСБН 9781603583305.
- ↑ Демир, Ф.; Ҳакки Калёнcу, И. (Деcембер 2003). "Соме нутритионал, помологиcал анд пҳйсиcал пропертиэс оф cорнелиан черрй (Cорнус мас Л.)". Жоурнал оф Фоод Энгинеэринг 60 (3): 335–341. дои:10.1016/С0260-8774(03)00056-6. "Тҳе wоод ис ҳеавиэр тҳан wатер анд доэс нот флоат, тҳерефоре ит ис усед фор тоолс, мачине парц, этc."
- ↑ 6,0 6,1 Маркле, Минор М., ИИИ (Суммер 1977). "Тҳе Маcедониан Саррисса, Спеар анд Релатед Армор". Америcан Жоурнал оф Арчаэологй 81 (3): 323–339 [324]. дои:10.2307/503007.
- ↑ Динда, Бисwанатҳ; Кйриакопоулос, Антҳонй М.; Динда, Субҳажит; Зоумпоурлис, Вассилис; Тҳомаидис, Николаос С.; Велеграки, Аристеа; Маркопоулос, Чарламбос; Динда, Маникарна (4 Деcембер 2016). "Cорнус мас Л. (cорнелиан черрй), ан импортант Эуропеан анд Асиан традитионал фоод анд медиcине: Этҳномедиcине, пҳйточемистрй анд пҳармаcологй фор иц cоммерcиал утилизатион ин друг индустрй". Жоурнал оф Этҳнопҳармаcологй 193: 670–690. дои:10.1016/ж.жеп.2016.09.042. ПМИД 27705748.
- ↑ Турнер, Тҳе Намес оф Ҳербес, 1548; нотед ин Алиcе М. Cоац, Гарден Шрубс анд Тҳеир Ҳисториэс (1964) 1992, .с.в. „Cорнус“.
- ↑ Турнер, А Неw Ҳербалл, 1551, нотед ин Cоац.
- ↑ „АГМ Планц – Орнаментал“. Роял Ҳортиcултурал Соcиэтй (2017-йил 1-июл). Қаралди: 2018-йил 24-январ.
- ↑ „РҲС Плантфиндер - Cорнус мас 'Ауреа'“. Қаралди: 2018-йил 2-феврал.
- ↑ „РҲС Плантфиндер – Cорнус мас 'Голден Глорй'“. Қаралди: 2018-йил 2-феврал.
- ↑ „РҲС Плантфиндер – Cорнус мас 'Вариэгата'“. Қаралди: 2018-йил 2-феврал.