Ziyosfera

Dağlica

Дағлижа (курдча: Оремар ; сурёнийча: Oramar)[2] – Туркия жануби-шарқидаги Ҳаккâри вилояти Йüксекова туманига қарашли қишлоқ[3]. Орамар дарёси бўйида (туркча: Рубариşин Çайı)[4], Буюк Забнинг ирмоғи мавжуд. Қишлоқда Орамар қабиласининг курдлари истиқомат қилади ва 2022-йилда уларнинг сони 628 кишига этган[5][1].

Даğлıcа
Қишлоқ
Dağlica is located in Turkiya
Dağlica
Туркиядаги жойлашуви
Координаталари: 37°22′23″Н 44°05′06″Э / 37.373°Н 44.085°Э / 37.373; 44.085
Давлат Туркия
Вилоят Ҳаккâри
Туман Йüксекова
Аҳолиси
 (2022)[1]
 628
Вақт минтақаси ТРТ (УТC+3)

Даğлıcада Акар, Авасан,Беğэндик, Бозкая (Аwитхêр қишлоқлари бор), Демирли, Гениşдере (Çэман),Гöкаğаç, İнcирлик (Фиравîнк), Кöйичи, Ортаклар (Çэмпарîзан), Сивриcе ва Üçкардеш (Зîрî) қишлоққа бириктирилган[6]. Аҳолиси бўлмаган İкияка қишлоғи (Сат) ва яна тўртта аҳолиси бўлмаган Беркеви қишлоғи (Беркевî), Моля Ясин (Моля Ясîн), Резук ва Гунди жури (Гундê жорî) Даğлıcанинг жануби-шарқида жойлашган[3].

Қишлоқда Шарқий Мар Мамо ва Мар Даниэл черковлари бўлган[2].

Тарихи

Маҳаллий урф-одатларга кўра, Мар Мамо таъқиблардан қочиб, Орамарда зоҳид бўлди[7]. Мамо минтақадаги барча илонларни йиғиб, уларни чуқурга жойлаштирди ва унинг устига қўриқхона қурди. У илон, ит ва чаён чақишини даволайди деб ишонишган[7]. Мар Мамо черкови 4-асрда қурилган[8]. Тахминларга кўра, у эрамизгача бўлган зиёратгоҳ ўрнида қурилган[9]. Орамарда илгари фақат оссурияликлар истиқомат қилар эди[9], улар аширет (эркин одамлар) Жилу уруғининг раец (вассаллари) бўлган[8].

Қишлоқдаги оссурияликларнинг аксарияти курдлар томонидан мажбуран сиқиб чиқарилди[9] ва Мар Даниэл черкови 19-аср охирида масжидга айлантирилди[10]. Ван вилоятидаги Ҳаккари санжагидаги казакнинг Орамар қароргоҳида 1900-йилда 14 000 курд, 11 040 оссурия ва 870 турк, жами 25 910 киши истиқомат қилган[2]. Ўша пайтларда қишлоқда 400 киши истиқомат қилган[11], жумладан, Жилу епархияси томонидан хизмат қилган Шарқ черковига мансуб 40 оссурияликлар ҳам[12].

Биринчи жаҳон уруши пайтида яъни Сайфо даврида қишлоқ курдларнинг, Орамар қабиласининг оға (бошлиғи) Суто томонидан назорат қилинган, у минтақадаги оссуриялик насронийларни оммавий қирғин қилишда фаол иштирок этган[8] ва ўзининг штаб-квартираси сифатида Орамардан фойдаланган[13]. Бироқ, у қишлоқдаги оссурияликларни сақлаб қолди, чунки улар курдлар томонидан муқаддас ҳисобланган Мар Мамо черковини сақлашга мас’ул эдилар. Улар руҳонийлар ёки черковга зарар етказилса, илонлар қайтиб келишидан қўрқишган[14].

Оссурияликлар Сутодан ўч олишди ва 1917-йил сентябр ойи бошида у Орамарда Оға Петрос бошчилигидаги қўшин томонидан қамал қилинди, Шарқий Шимун черкови Патриархи ХИХ Беняминнинг укаси бошчилигидаги қўшин бошқа томондан ҳужум қилиб, 16 кишини ўлдирган ва 30 курдни асирга олишган ва бир киши ҳалок бўлган, иккитаси яраланган[13]. Патриарх бошчилигидаги қўшимча куч келганида қишлоқ аллақачон Оссурия қўшинлари қўлига ўтган, бироқ Суто ва бир қанча курдлар Нервига қочиб кетишган[13]. Суто томонидан асир бўлган оссуриялик аёллар унинг ҳарамидан озод қилинди ва Патриарх қўмондонлиги остидаги оссуриялик қўшинлар Сутони ғарбга, Оға Петрос эса шарққа қараб таъқиб қилишди[13].

Аҳолиси

1997-йилдан 2022-йилгача аҳоли тарихи[15]:

Аҳолининг ўсиши
ЙилАҳоли±%
19971 227—    
2007632−48.5%
20121 471+132.8%
20171 161−21.1%
2022628−45.9%

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Аддресс Басед Популатион Регистратион Сйстем Ресулц“ (тр). Тüркие İстатистик Куруму. Қаралди: 2023-йил 15-феврал.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Wилмшурст (2000).
  3. ↑ 3,0 3,1 „Тüркие Мüлки İдаре Бöлüмлери Энвантери“ (тр). Т.C. İçиşлери Баканлığı. 2015-йил 6-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-декабр.
  4. ↑ „Рубариşин Çайı, Туркей“. ГеоНамес. Қаралди: 2020-йил 15-май.
  5. ↑ Андреwс & Беннингҳаус (1989).
  6. ↑ „Йüксекова кöйлеринин Кüртçэ, Тüркçэ ве Эски исимлери“ (тр). Йüксекова Ҳабер. Қаралди: 2022-йил 16-декабр.
  7. ↑ 7,0 7,1 Диcксон (1910).
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Яcоуб (2016).
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Wиграм (1916).
  10. ↑ Никитин (1995).
  11. ↑ Ҳакобян, Мелик-Бакҳшян & Барсегҳян (2001).
  12. ↑ Wилмшурст 2000; Яcоуб 2016.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 Wерда (1924).
  14. ↑ „Литератус: А Сентиментал Жоурней“. Зинда. 7-жилд, № 18. 16 Жулй 2001. 2024-08-07да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 15 Май 2020.
  15. ↑ „1997 Популатион Cоунт“ (Туркиш). Туркиш Статистиcал Институте (1999). 2022-йил 30-октябрда асл нусхадан архивланган. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi