Dabba al-arz sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Dabba_(VenusFeuerFalle).jpg|thumb|left| [[Usmonli imperiyasi sultonlari|Sulton]] [[Ahmad I]] uchun turk tilda yozilgan ''Falnoma'' kitobidan „Yer hayvoni“ (Dābba)ning tasviri. [[Topkapı saroyi|Topkapi muzeyi]], Istanbul.]]
{{Islom}}

'''Yer <span lang="دری" dir="ltr">hayvoni</span>''' ({{Lang-ar|دَابَّة الأَرْض}} Dabbat al-ard), „Dabba“ deb ham ataladigan maxluqot [[Qurʼon|Qur’onning]] [[Naml surasi|Naml]] [[Sura|surasi]]: 83 [[Oyat|oyatida zikr]] etilgan va qiyomat kuning aʼlomatlaridan biri deb bilinadi. Esxatologik yozuvlarda quyoshning gʻarbdan chiqishi hodisasidan soʻng yuz beradigan qiyomat belgisi sifatida „Dabba“ tez-tez tilga olinadi. Qur’onda „Dabbaning“ tabiati haqida batafsil maʼlumot berilmagan, ammo turli talqinlarda uni Yangi Ahdning Vahiy kitobida keltirilgan Yer hayvoni yoki [[Turk mifologiyasi|turkiy mifologiyadagi]] yirtqich hayvonlar bilan bogʻlashgan. Shuningdek, bir necha hadislarda aytilishicha, „yer hayvoni“, yaʼni „Dabba“ odamlarning peshonasi va burniga „Muslim yoki Kafir“ belgisini qoʻyadi, peshonaga belgi qoʻyilsa moʻmin va burunga belgi qoʻyilsa Kofirligini bildiradi.

== Qur’on va Hadislarda ==
[[Naml surasi|Naml]] [[Sura|surasida]] bu hayvon haqida zikr qilinadi<ref>{{cite quran|27|82|s=ns}}</ref>.
''[[Hadis|Hadislarda]]'' Dabba al-arz haqida batafsil maʼlumot berilgan. Aytishlaricha, u Sulaymon uzugi va Musoning aʼsosini oʻzi bilan olib yuradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.qtafsir.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2222&Itemid=83 |sarlavha=Tafsir Ibn Kathir, Surah 27 |qaralgan sana=20 August 2018}}</ref><ref name="auto">YAMAN, Bahattin. „OSMANLI RESİM SANATINDA DÂBBETÜ’L-ARZ.“ Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 29 (2013): 41-57.</ref>. Baʼzilar, Safo tepaliklaridan chiqadi, deb taʼkidlanadilar<ref name="auto" />. U turli xil hayvonlar kombinatsiyasi sifatida ham tasvirlangan<ref name="auto" />.

Islomning ilk davrlarida Dabbaga taʼriflar juda kam boʻlgan. Faqat keyinchalik Dabbaning turli talqinlari paydo boʻldi<ref name="auto">YAMAN, Bahattin. „OSMANLI RESİM SANATINDA DÂBBETÜ’L-ARZ.“ Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 29 (2013): 41-57.</ref>. Uning asosiy xususiyatlaridan biri shundaki, u moʻminlarni kofirlardan ajratish uchun muhr bosadi<ref name="auto" />, [[Bibliya|Muqaddas kitobdagi]] hayvonga oʻxshash, lekin aynan u emas.

== Izohlar ==

=== Anʼanaviy ===
[[Oʻrta asr|Oʻrta asrlar]] [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy]] ilohiyotchisi [[Faxriddin Roziy|Faxriddin ar-Roziyning soʻzlariga]] koʻra, Islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadga]] nisbat berilgan ''hadislarda'' bu jonzotning tabiati haqida hech narsa aytilmagan, ammo bu haqda uning [[Sahoba|sahobalari]] davrida tarqalgan rivoyatlarida maʼlumotlar berilgan. [[Vahb ibn Munabbih]] bunday „hayvon“ Sadom ahli bilan safarida yer ostidan gaplashganini taʼkidlagan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.suleyman-ates.com/index.php?option=com_content&view=article&id=410:dabbetuelarz&catid=37:mays-2012&Itemid=117 |sarlavha=Dabbetülarz (1) |muallif=Hasbi |ish=www.suleyman-ates.com |qaralgan sana=2018-06-30}}</ref>.

== Yana qarang ==

* [[Ximera|Ximera (mifologiya)]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Qurʼon qahramonlari]]
[[Turkum:Islom atamalari]]