Dajla

Дажла
Давлат

Дажла (туркча: Диcле; инглизча: Тигрис; арабча: دجلة‎‎; курдча: Дîcле; форсча: دجله‎‎) — Туркия ва Ироқдаги дарё, қисман Сурия ҳудудидан ўтади. Уз. 1850 км, ҳавзасининг майДажла 375 минг км². Туркиянинг жан.шарқидаги тоғлардан бошланади. Ал-Қурн ш. яқинида Фурот дарёси билан қўшилгач, Шатт ул-Араб деб аталади ва Форс қўлтиғига қуйилади. Энг йирик ирмоқлари: Катта Заб, Кичик Заб ва Диала. Юқори оқими, асосан тоғлар орасидан, ўрта ва қуйи оқими Месопотамия текислигидан ўтади. Қишда Месопотамияга ёққан ёмғирдан, баҳорда тоғлардаги қор ва музларнинг эришидан тошади. Ўртача сув сарфи Бағдод ш. яқинида 1240 м³/сек, максимал сув сарфи 10000 м³/сек, минимал сув сарфи 150 м³/сек. Ёғин кам ёғиши, буғланиш ва суғоришга сарфланиши натижасида қуйи оқимида суви анча камайиб кетади. Дарё кўплаб лойқа, қум, шағал оқизиб келади. Қуйилиш жойидан Бағдод ш.гача (сув кўпайганда Мосул ш.гача) кема қатнайди. Дажланинг Бағдод ш.дан жан.даги водийсида жойлашган бир неча йирик кўл унинг сувини бир меъёрда оқишини таъминлайди. Дажла соҳилларида Диёрбакир (Туркия), Мосул, Бағдод (Ироқ) ш.лари жойлашган. Сув омбори бор. Дажла ва Фурот дарёлари оралиғи қаДажла сивилизация марказларидан бўлган (у ерда мил. ав. Бобил, Оссурия, Шумер ва Аккад каби йирик давлатлар жойлашган эди).

Адабиёт

• ЎзМЕ. Биринчи жилДажла Тошкент, 2000-йил