David Arugete
Давид Аругете(1921-йил 3-апрел — 1968-йил 1-декабр), аввал саҳнада Дарíо Морено номи билан танилган, турк-яҳудий полиглот қўшиқчиси, моҳир бастакор, лирик ва гитарачи ҳам эди. У Шуҳрат қозона бошлаганидан кейин Франсияда 1950–1960-йилларда филмларни ўз ичига олган ажойиб марказ бунёд қилди. У 1961-йилги қўшиғи Бригит Бардот номи билан машҳур бўлди.
| Дарíо Морено | |
|---|---|
 Морено 1952–йилда | |
| Таваллуди |
3-апрел 1921-йил |
| Вафоти |
1-декабр 1968-йил (47 ёшда) Истанбул, Туркия |
| Касби | Хонанда, бастакор, лирик, гитарачи, кино актёри |
Биографияси
Морено катта турк-яҳудий оиласида дунёга келган. Айдıндаги темир йўл станциясида ишлаган отаси фожиали шароитда отиб ўлдирилгани учун у болалигида эрта этим қолади. У Измирдаги (Нидо Де Ҳуэрфанос[1]) болалар уйига онаси томонидан жойлаштирган ва у тўрт ёшигача ўша ерда қолган.
Измирнинг яҳудий таълим муассасаларида бошланғич таълимини олганидан кейин, у ёшлигида жуда кўп ғалати ишлар билан шуғулланган. У бир вақтнинг ўзида ҳам ўқишни давом эттириш учун катта куч сарфлади, ҳам тирикчилик қилиш учун ишлади. У шаҳарнинг таниқли адвокатларининг юридик фирмасида топшириқ билан ишлай бошлади ва охир-оқибат у офис ходими бўлишга ўргатилди. Кечқурун у Измирнинг Марказий кутубхонасида франсуз тилини ўрганар эди. Тасодифан қўлига тушган гитара билан у гитара чалишни ҳам ўрганди, асосан вақти-вақти билан танишларидан репетиторлик билан.
Иккинчи иш сифатида у Бар Митзва байрамларида қўшиқ куйлашни бошлади. У йигирманчи йилларнинг бошларида Измирда айниқса яҳудийлар жамоаси орасида таниқли қўшиқчига айланган эди. Туркия армиясидаги ҳарбий хизмати давомида у турли гарнизонлардаги офицерлар кварталида қўшиқчи сифатида ишлаган ва мусиқага кўпроқ эътибор қаратган. Унинг биринчи чинакам профессионал мусиқий чиқишлари ишдан бўшатилгандан кейин туғилган шаҳрида бошланган ва армия алоқалари орқали ташкил этилган. У ўз мусиқасидан пул ишлашни бошлаганидан сўнг, у яхшироқ жойга яъни яҳудийлар маҳалласи Каратаşга кўчиб ўтди ва шаҳарнинг диққатга сазовор жойларидан бири бўлган тарихий Асансöрга олиб борадиган кўчада яшаган (унинг номи „Элеватор“ деган маънони англатади, чунки у одамларни лифт орқали юқори қисмга олиб борган пастки қирғоқ ҳудудидан тик қиялик билан ажратилган жой эди). Ҳозирги кунда бу кўча Дарио Морено Сокаğı ва ундан кейин (Дарио Морено Стреэт) деб номланган.
Дарíо Морено билан Истанбулнинг Ататüрк Аэропорти учиш йўлакчаси ходимлари ўртасидаги тортишув натижасида миокард инфарктидан вафот этди. Унинг Парижга парвозга бироз кечикди, Франсия пойтахтида бўлиб ўтадиган биринчи „Туркиш Нигҳт“ га бориб, у ерга қатнашиб консерт бермоқчи эди. Ходимлар аъзоси унга самолётга чиқишга рухсат бермагани натижасида жиддий жанжал келиб чиқди ва натижада 47 ёшли Морено миокард инфаркти учради[2]. Унинг васиятига кўра у Измир, Туркияда дафн қилинишини сўради. Бунинг ўрнига онаси Роза хоним уни Ҳолон, Исроилда дафн қилди[3].
Я Мустафо
Я Мустафо – Моренонинг энг яхши эсда қоладиган қўшиқларидан бири. У 1950-йиллар ва 1960-йилларнинг бошларида жуда машҳур бўлган. Ушбу жозибали қўшиқнинг асл нусхаси ва унинг бастакорининг кимлиги баҳсли. У 1950-йилларда мисрлик актёр Исмоил Ясиннинг филмларидан бирида ва худди шу даврдаги Сабаҳнинг бошқа мисрлик филмида пайдо бўлган. Дарио Морено уни 1950-йилларнинг охирида ижро этган. Эвропада қўшиқ Боб Аззам (1925–йилда Мисрда туғилган ва 2004–йилда Монте-Карлода вафот этган ливанлик қўшиқчи) ёрдамида машҳур бўлиб, уни 1960-йилда Франсияда камида 3 тилдан иборат қўшиқ сўзлари билан чиқарган: " Чéриэ же тъаиме, чéри же тъадоре – кел ла салса дел помодоро" (Азизим, мен сени севаман, азизим, мен сени яхши кўраман – помидор соуси каби). Машҳур қўшиқчи Далиданинг укаси Бруно Гиглиотти (Орландо) ҳам қўшиқни қўллаб-қувватлади. Бу қўшиқ ўзининг полиглотик сўзлари билан Мисрнинг Искандария шаҳридаги космополит даврнинг тарихий ҳужжати деб ҳисобланиши мумкин. Ўша даврда Миср шаҳрида йирик космополит полиглотик жамоа, асосан турклар, юнонлар, яҳудийлар, арманлар ва италянлар яшаган. Катта қисми қўшиқ воқеалари содир бўлган Аттарин туманида яшаган.
Мукофотлари
- 1958–йил Франсиядаги дискнинг Гран-Приси
Манбалар
- ↑ „Нидо де Гуэрфанос пара криатурас син падре о мадре“ (Wайбаcк Мачине сайтида 9 Оcтобер 2013 санасида архивланган)
- ↑ „Дарио Морено“.
- ↑ Акşам Газетеси: Батı мüзиğини üлкемизе гетирен Морено анıлдı (Wайбаcк Мачине сайтида 28 Септембер 2007 санасида архивланган)