Dean Baker
Деан Бакер (1958-йил 13-июлда туғилган) — америкалик макроиқтисодчи бўлиб, Марк Wеисброт билан биргаликда Иқтисодий ва сиёсий тадқиқотлар маркази (CЕПР) га асос солган. Бакер 2007–2008 йиллардаги АҚШдаги уй-жой бозори пуфагини илк бўлиб аниқлаган иқтисодчилардан бири сифатида эътироф этилади[1].
Ҳаёти ва таълими
Бакер яҳудий оиласида туғилган ва Иллиноис штатининг Чикаго шаҳридаги Лаке Виэw маҳалласида улғайган[2][3]:205–209. 1981-йилда Бакер Сwартҳморе коллежини тамомлаб, тарих йўналиши бўйича бакалавр даражасини олди; қўшимча равишда иқтисодиёт ва фалсафа фанларини ҳам ўрганди. 1983-йилда у Денвер университетида иқтисод бўйича магистрлик даражасини олди. 1988-йилда у Мичиган университетида иқтисод фанлари номзоди илмий даражасини олди[4][5].
Иқтисодиётдаги карераси
Бакер 1988-йилдан 1989-йилгача Мичиган университетида ўқитувчи, 1989-йилдан 1992-йилгача Буcкнелл университетида иқтисод бўйича доцент бўлган. 1992-йилдан 1998-йилгача Иқтисодий сиёсат институтида иқтисодчи бўлган. Шу вақт ичида у Марк Wеисброт билан биргаликда эволюцион иқтисодиёт журналида илмий мақола чоп этган[6].
1999-йилда Бакер ва Wеисброт АҚСҲнинг миллий ишлари (ижтимоий таъминот, соғлиқни сақлаш, АҚСҲ миллий бюджети) ва халқаро мавзулар (жаҳон иқтисодиёти, Халқаро валюта жамғармаси ёки Лотин Америкаси сиёсати) бўйича иқтисодий тадқиқотлар олиб борадиган АҚСҲнинг мустақил, партиясиз илмий маркази бўлган Иқтисодий ва сиёсий тадқиқотлар маркази (CЕПР)га асос солишди[7]. Ўша йилнинг ўзида Бакер Жамоат сиёсати бўйича Преамбле марказида катта илмий тадқиқотчи сифатида ишлаган[8].
Бакер жаҳон банки расмийлари билан маслаҳатлашган ва АҚШ Конгрессининг Иқтисодий Қўмитаси ҳамда ОЭCД (Иқтисодий Ҳамкорлик ва Тараққиёт Ташкилоти)нинг Касаба уюшмалари бўйича Маслаҳат Кенгаши олдида гувоҳлик берган[9]. 1996-йилдан 2006-йилгача Бакер Тҳе Неw Ёрк Тимес ва Тҳе Wашингтон Постнинг иқтисодий хабарларини шарҳловчи ҳафталик онлайн мақолалар муаллифи бўлган, шунингдек, у Эcономиc Репортинг Ревиэw журналида ҳам ишлаган.
2007-2008-йиллар АҚШдаги уй-жой бозори пуфаги
2006-йилда Бакер шундай башорат қилган эди: "Уй-жойга сармоя киритишнинг пасайиши, эҳтимол, иқтисодиётни таназзулга олиб келади[10]. Ўша йили у „2007-йилда АҚШ иқтисодиётида инқироз хавфи“ номли мақолани чоп этди, унда 2007-йилда АҚШ уй-жой бозоридаги заифлик иқтисодиётни инқирозга олиб келиши мумкинлиги башорат қилинган эди[10].
Бакер Стеве Кеэнн ва Ноуриэл Роубини билан бирга 2007–2008 йилларда юзага келган АҚШдаги уй-жой бозори пуфаги ва натижавий инқирозни олдиндан башорат қилгани учун Ревере мукофотини қўлга киритган[11][12]. У 2002-йилдан 2005-йилгача бир нечта мақолалар, шарҳлар ва интервюларда яқинлашиб келаётган инқироз ҳамда унга боғлиқ ҳукумат сиёсатлари ҳақида огоҳлантирган[13]. Бакер ўз иқтисодий прогнозларини АҚШ ҳукумати томонидан эълон қилинган уй-жой нархлари маълумотларига таянган ҳолда тузган. У 2002-йил августида АҚШ уй-жой бозорида сунъий нарх ўсиши, яъни пуфак мавжудлигини билдирган — бу бозор чўққисидан анча олдин эди. Шунингдек, у пуфак портлаб бозор инқирозига олиб келишини олдиндан башорат қилган[14][15]. Унинг иқтисодий инқироз қачон бошланишини олдиндан айтиш бўйича башорати фақат бир молиявий чорак фарқ билан тўғри чиққан[16][17][18][19][20].
Уй-жой пуфаги масаласида Бакер Федерал захира раиси Алан Гринспанга танқидий муносабатда бўлди[21][22][23]. Бакер шунингдек кўчмас мулк ва молия соҳаларини тартибга солиш тизимини танқид қилган, гаровли қарз мажбуриятлари каби мураккаб молиявий инструментлардан фойдаланишга эътироз билдирган, ва АҚШ сиёсатчилари ҳамда регуляторларининг иш фаолияти ҳамда манфаатлар тўқнашуви билан боғлиқ муаммоларни кескин танқид қилган[24]. Бакер АҚШ ҳукумати томонидан Wалл Стреэт банкларини қутқариш чорасига қарши чиққан, чунки унинг фикрича, банклар қулаганда йўқотишларга учрайдиган ягона шахслар уларнинг аксиядорлари ва юқори даромадли бош директорлар бўлган.
Бакернинг 2016-йилда чоп этилган Сохталаштирилган: „Глобализация ва замонавий иқтисодиёт қоидалари бойларни янада бой қилишга қандай мослаштирилган“ номли китобида у шундай фикр билдиради: агар охирги 50 йил давомида АҚШ иқтисодиётини бошқариш усуллари ўзгартирилганида, АҚШнинг ялпи ички маҳсулоти 2016-йил қийматлари бўйича 2 дан 3,7 триллион долларгача ошган бўларди, бу эса умумий иқтисодиётнинг 11–20 фоизга кўпайишига тенг бўлган бўларди. Бу унинг китобидаги 8-1-жадвалда қисқача кўрсатилган:
| сиёсат | 2016-йил доллари ҳисобида (миллиард) | Жамғармаларнинг фоизи | ЙАИМ фоизи | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| паст | юқори | паст | юқори | паст | юқори | |
| Тўлиқ бандлик | $1,115 | $2,300 | 56% | 62% | 6.0% | 12.3% |
| Молиявий сектор самарадорлиги | $460 | $636 | 23% | 17% | 2.5% | 3.4% |
| патент/муаллифлик ҳуқуқи монополиялари | $217 | $434 | 11% | 12% | 1.2% | 2.3% |
| корпоратив бошқарув | $90 | $145 | 5% | 4% | 0.5% | 0.8% |
| юқори маошли касбларни ҳимоя қилиш | $100 | $200 | 5% | 5% | 0.5% | 1.1% |
| Умумий | $1,982 | $3,715 | 10.6% | 19.9% | ||
Шахсий ҳаёти
Деан Бакер иқтисодчи Ҳелене Жоргенсен билан турмуш қурган. Уларнинг никоҳи нафақат шахсий ҳаётларини, балки иқтисодий тадқиқот ва сиёсатга бўлган умумий қизиқишларини ҳам боғлаб туради. Улар Асториа, Орегон штатида яшайдилар, ва Деан Бакер айни пайтда Юта университетида ташриф буюрувчи профессор сифатида фаолият юритади.
Манбалар
- ↑ Wачтер, Паул. „Буббле Бустер: Деан Бакер '80 [сиc саw ит cоминг. Бут иф анйтҳинг, ҳис глоомй фореcасц ноw лоок cонсервативе“]. Сwартҳморе Cоллеге Буллетин (2010-йил 1-январ).
- ↑ „Деан Бакер он Инфлатион: Ҳоw Бад Ис Ит, Реаллй?“. Галлуп (2022-йил 9-июн). Қаралди: 2024-йил 5-январ. Ат 17:40.
- ↑ Баин, Кен. Wҳат тҳе Бест Cоллеге Студенц До. Cамбридге, МА: Тҳе Белкнап Пресс оф Ҳарвард Университй Пресс, 2012. ИСБН 978-0-674-06664-9. ОCЛC 821823403.
- ↑ Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; но техт wас провидед фор рефс намедПҳД-ЛогиcНеоCлассиcалCонсумптионТҳеорй-1988 - ↑ „Cурриcулум Витаэ 2014: Деан Бакер“. Унитед Статес Ҳоусе оф Репресентативес (2014).
- ↑ Бакер, Деан; Wеисброт, Марк (Деcембер 1994). "Тҳе Логиc оф Cонтестед Эхчанге". Жоурнал оф Эcономиc Иссуэс 28 (4): 1091–1114. дои:10.1080/00213624.1994.11505613. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-эcономиc-иссуэс_1994-12_28_4/паге/1090.
- ↑ К.С., Жомо; Wеисброт, Марк; Жамес, Дебораҳ „Тҳе Сcореcард он Девелопмент, 1960-2010: Cлосинг тҳе Гап?“ (Видео). Cентер фор Эcономиc анд Полиcй Ресеарч (2011-йил 15-апрел). 2021-йил 14-декабрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Cурриcулум Витаэ. Деан Бакер“. cонгресс.гов. Қаралди: 2023-йил 10-май.
- ↑ Деан Бакер, CЕПР, 9 Жуне 2003, Рефлеcтионс он Эcономиc Репортинг: Севен Еарс оф тҳе Эcономиc Репортинг Ревиэw (Wайбаcк Мачине сайтида Май 24, 2012, санасида архивланган)
- ↑ 10,0 10,1 Беземер, Дирк Ж, 16 Жуне 2009. "„Но Оне Саw Тҳис Cоминг“: Ундерстандинг Финанcиал Cрисис Тҳроугҳ Аccоунтинг Моделс"
- ↑ „Ревере Аwард фор Эcономиcс – Тҳе Прогрессиве Эcономиcс Форум“. www.прогрессиве-эcономиcс.cа.
- ↑ „Кеэн, Роубини анд Бакер wин Ревере Аwард фор Эcономиcс“ (2010-йил 13-май).
- ↑ „ Wалл Стреэт Эcономисц: А Ресеарч Прожеcт он Эcономиc Предиcтионс“. 2013-йил 1-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 21-июл.
- ↑ Бакер, Деан „Тҳе Рун-Уп ин Ҳоме Приcес: Ис ит Реал ор Ис ит Анотҳер Буббле?“. Cентер фор Эcономиc анд Полиcй Ресеарч (2002-йил 1-август). 2009-йил 3-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 18-июн.
- ↑ Реинҳарт, Cармен М.; Рогофф, Кеннетҳ С.. Тҳис Тиме ис Дифферент: Эигҳт Cентуриэс оф Финанcиал Фоллй. Принcетон, НЖ: Принcетон Университй Пресс, 2009 — 160 (сеэ табле 10.8)-бет. ИСБН 978-0-691-14216-6.
- ↑ Роберт Манне (Май 2009). "Тҳе Рудд Эссай & тҳе Глобал Финанcиал Cрисис". Тҳе Монтҳлй (45). ҳттп://www.тҳемонтҳлй.cом.ау/монтҳлй-эссайс-роберт-манне-рудд-эссай-глобал-финанcиал-cрисис-интродуcтион-1629.
- ↑ Беземер. „'Но Оне Саw Тҳис Cоминғ: Ундерстандинг Финанcиал Cрисис Тҳроугҳ Аccоунтинг Моделс“. МПРА Папер Но. 15892. Университäцбиблиотҳек Лудwиг-Махимилианс-Университäт Мüнчен (2009-йил 16-июн). 2015-йил 6-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 16-июн.
- ↑ Давид Смилей (Оcтобер 8, 2009). "Тҳе Эcономй ин Паллиативе Cаре". Прогресс Магазине. Арчивед фром тҳе оригинал он 2025-10-10. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20251010154419/ҳттпс://www.проспер.орг.ау/2009/10/08/тҳе-эcономй-ин-паллиативе-cаре/. Қаралди: 2026-04-08.Деан Бакер]]
- ↑ Бакер, Деан (2006). Реcессион Лоомс фор тҳе У.С. Эcономй ин 2007 (ПДФ). CЕПР. Қаралди: 14 Жуне 2012.
- ↑ Исидоре, Чрис „Ит'с оффиcиал: Реcессион синcе Деc. '07“. CННМоней.cом (2008-йил 1-декабр). 2020-йил 9-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 14-июн.
- ↑ Деан Бакер. „Алан Греэнспан оwес Америcа ан апологй“. тҳегуардиан.cом (2013-йил 28-октябр). Қаралди: 2013-йил 1-ноябр.
- ↑ Гwиазда, Ниcк. „Финанcиал Cрисис: Тҳе Гуардиан'с Деан Бакер Ис Wронг – Алан Греэнспан Оwес Нободй Ан Апологй“. ибтимес.cом (2013-йил 31-октябр). Қаралди: 2013-йил 1-ноябр.
- ↑ Бакер, Деан „Ес, Алан Греэнспан Оwес Ус а Реаллй Биг Апологй“. Беат тҳе Пресс (2013-йил 31-октябр). 2013-йил 3-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 1-ноябр.
- ↑ Бакер, Деан (20 Марч 2008). "Тҳе Ҳоусинг Буббле анд тҳе Финанcиал Cрисис". Реал-Wорлд Эcономиcс Ревиэw (Унитед Кингдом: Пост-Аутистиc Эcономиcс Нетwорк) (46): 73–81. ИССН 1755-9472. ҳттпс://www.паэcон.нет/ПАЭРевиэw/иссуэ46/Бакер46.пдф.