Derby
Дербй (/ˈдɑːрби/ /ˈдɑːрби/ ДАР-беэ) — Англиянинг Дербйшире шаҳридаги шаҳар ва унитар ҳокимият ҳудуди. У Дербйшире жанубидаги Дервент дарёси бўйида жойлашган бўлиб, у анъанавий равишда округ шаҳри бўлган. Дербй 1977-йилда шаҳар мақомини олган ва 2011-йилги аҳоли рўйхатга олиш ҳолатига кўра, унинг аҳолиси 248,700 кишини ташкил этган.
Дербйга Дервентио шаҳрини асос солган римликлар жойлаштирилган, кейинчалик англо-сакслар томонидан босиб олинган, сўнгра эса ўзларининг Джúра-бý шаҳрига айлантирган викинглар томонидан қўлга киритилган. Данелаw бешта туманларидан бири. Дастлаб бозор шаҳри бўлган Дербй саноат даврида тез ўсади. Британиянинг илк фабрикаси бўлган Ломбеъс Милл жойлашган Дербй саноат инқилобининг ватанидан бири эканлигига даъво қилади. У Дервент Валлей Миллс Жаҳон мероси обектининг жанубий қисмини ўз ичига олади. ХИХ асрда темир йўлларнинг келиши билан Дербй Британия темир йўл саноатининг марказига айлантирилади.
Дербй илғор транспорт ишлаб чиқариш маркази бўлиб, дунёдаги иккинчи йирик авиадвигател ишлаб чиқарувчиси: Роллс-Ройcе, Бомбардиэр Транспортатион компанияси Дербй Литчурч Лане Wоркс да ишлаб чиқариш заводига эга, Тоёта Мануфаcтуринг Буюк Британиянинг автомобил штаб-квартираси шаҳарнинг жануби-ғарбий қисмида Бурнастонда жойлашган.
Пайдо бўлиши
„Дервентио“ нинг Рим лагери Литтле Честер /Честер Греэнда бўлган деб ҳисобланади, бу қадимги Рим қал’аси жойлашган жой. Кейинчалик, шаҳар 917-йил июл ойида Мерсия хоним Этелфлейд томонидан босиб олинмагунча, Данелаwнинг „Беш туманлари“ (мустаҳкамланган шаҳарлар) дан бири эди, шундан сўнг шаҳар Мерcиа Қироллигига қўшилган[2].
Викингча номи Джúра-бý, қинглиз тилида Деорабй билан ёзилган. Бу ном „кийиклар қишлоғи“ деган маънони англатади. Бироқ, Дербй номининг келиб чиқишигабир нечта сабаблар кўрсатилади: асл Рим номи Дервентио ўзгариши „в“ ҳарфини „б“ деб талаффуз қилиш билан, Дербентио ва кейинчалик Дербй, Дервент дарёсига тақлид билан бирга — келт тилидан „эманлар билан қопланган қалин водий“[3] деган маънони ҳам англатган. Бу эса шаҳар бўйлаб оқиб ўтадиган дарё Дервентнинг қисқартирилган версиясини мосга келади, яъни „Дервент турар жойи“.
Шаҳар номи биринчи хариталарда Дарбе сифатида тасвирланган, масалан, Жон Спеэд, 1610[4].
Дербй тарихи ва археологияси бўйича замонавий тадқиқотлар (2004) викинглар ва англо-сакслар сув билан ўралган ер майдонини эгаллаб, бирга яшаганликларини исботлаган. Англо-саксон йилномасида (тахминан 900-йил) „Дербй сув билан бўлинади“, дейилган. Бу ерлар Норþwорþиг деб аталган („Нортҳwортҳй“=шимолий муҳофаза) ва Деорабй ва Дербйнинг „Иронгате“ (шимолий) томонида бўлган[5].
Манбалар
- ↑ „Дербй Cатҳедрал“. Ёу & Естердай. 2008-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 4-феврал.
- ↑ Wалкер, Иан W (2000).
- ↑ Экwалл, Эилерт. Тҳе Cонcисе Охфорд Диcтионарй оф Энглиш Плаcе Намес, Фоуртҳ, Охфорд: Cларендон Пресс [1936], 1960 — 143-бет. ИСБН 0-19-869103-3.
- ↑ „Мап оф Дербйшире“. Бритиш Либрарй Принц. 2019-йил 13-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 12-феврал.
- ↑ Тҳе Риверс оф Тиме Рон МcКеоwн, ИСБН 0-9530603-7-3