Diffutsionizm

Диффуционизм назарияси

ХХ асринг биринчи ярмида ривожланишни бошлаган бўлиб, у ҳам нима учун оддий ёки бир неча хил эканлигини ўрганишни ўз олдига мақсад қилиб қўяди. Бу назария жамиятлар бошқа бир жамиятдан маданий ҳусусиятларни ўзлаштириши натижасида ижтимоий ўзгаришлар юзага келиши борасидаги назарияни илгари суради. Бу назарияда жамиятлар ўртасида иқтисодиёт, диний қарашлар ва маданий онг каби тушунчалар ўзаро тарқалган ва ёйилган, деб тушунилади.

Ву уни жамиятлар ўртасидаги маданият борасидаги айрим ўхшашлик билан изоҳлаш мумкин. Бу назариянинг кескин тарафдорлари бўлган Британия диффуционистлари Миср сивилизациясини тоифасидаги манбаларни асос қилиб олиб, бошқа жамиятларга астасекинлик билан ёйилган деб тушунишади. Бу назариянинг заифлиги шундаки, бу ҳам этноцентрик кўринишда бўлган. Диффуционистлар Ғарб жамияти бўлмаган ўзига хос қуйи туруйчи жамиятлардир, уламинг халқлари сивилизация ривожланишига унчалик хисса қўшмаган, деб ишонишади. Бироқ бунга қарамай диффуционизм Миср, Юнонистон, Рим каби классик сивилизациясини юзага келишини тушуниш борасида бир қатор исботлар келтира олган.

Адабиёт :К.Каланов У.Сабирова “Ижтимоий антропология” китобидан.