Dolmenlar

Поулнаброне Долмен, Ирландия

Долменлар (бретонча тол — стол ва мен — тош) — сўнгги неолит ва илк жез даврига оид дафн иншоотлари. Марҳумларни „доимий уй“ билан таъминлаш мақсадида ҳар бири бир неча тонна оғирликдаги катта тош бўлаклари ва тоштахталар тик ҳолда ерга ўрнатилиб, усти катта ҳажмдаги бир ёки бир неча массив тоштахталар билан ёпилган. Д.нинг ичига алоҳида бўлмалар ясаб марҳум ўтирган ҳолда дафн этилган. Д.нинг ички деворларига ва шипларига қабартириб нақшлар ва бўёқ билан суратлар ишланган. Д.нинг ичига ўлик кўмиш, дафн этилган мурдаларга „озиқ-овқат олиб кириш“ ва қайтиб чиқиш учун жануб ёки шарқ томонларида махсус тоштахтадан қилинган „эшик“лари бўлган. Д.нинг ичига юз йиллар давомида ўлик кўмилган. „Жон“ ва „руҳ“ларнинг кириб чиқиб туриши учун „эшик“лари тешиб қўйилган. Д. Европа, Осиё ва Африка қиталарида топилган. Д. Крим, Кавказнинг Қора денгиз соҳилларида, Ўзбекистонда топилди. 1955 йилда Ўзбекистон ФА нинг акад. Я. Ф. Ғуломов бошчилигидаги археология отряди Жиззах ш. яқинидаги Қулфсар деган қад. қабристонда Д.ни топди. Унинг икки томони очиқ, атрофи тош териб ўраб қўйилган, тепасидаги тоштахтада қурбонлик қилинган ҳайвон қони изи бор. Қулфсар қабристонида топилган Д. жез даврига оид деган хулосага келинди.

Адабиёт

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил