Dolní Marklovice
<пҳонос филе="Долни Маркловиcе.огг">Долнí Маркловиcе</пҳонос>-Чехия Республикаси, Моравия-Силесия минтақасидаги Карвинá туманидаги қишлоқ. Илгари алоҳида шаҳар бўлган, аммо 1952-йилда маъмурий жиҳатидан Петровиcе Карвинé таркибига киритилган. Қишлоқдан Петрůвка дарёси оқиб ўтади.
Этимологияси
Қишлоқ номи келиб чиқиши бўйича отасининг исми немисча Марк(э)л (≤ Маркварт) шахсий исмидан келиб чиққан бўлса, -(оw)иcе/(оw)итз охири одатда славянчадир[1]. Долни (нем. Ниэдер, полякча: Долнй) қўшимча сифатдоши Полшадаги Маркловице Гóрне (чех. Ҳорнí Маркловиcе) нинг қардош аҳоли пункти билан солиштирганда, унинг пастроқдаги жойлашувини кўрсатади.
Тарихи
Маркловице/Маркловице қишлоғи биринчи марта Вроцлав епархиясининг Лотин ҳужжатларида Либер фундатионис эписcопатус Вратиславиэнсис деб номланган, тахминан 1305-йилда Маркловитз дебент эссе тригинта манси моддаси сифатида тилга олинган[2][3][4]. Бу қишлоқ 30 та кичик ландан ўн фоиз ушр тўлаш кераклигини англатарди. Қишлоқнинг яратилиши 13-аср охирларида Юқори Силезия деб аталадиган ҳудудда бўлиб ўтган йирик аҳоли пунктларининг бир қисми эди.
Сиёсий жиҳатдан қишлоқ дастлаб 1290-йилда Полшанинг феодал бўлиниши жараёнида шаклланган ва Силезия Пиаст сулоласининг маҳаллий бўлими томонидан бошқарилган Сезин герсоглигига тегишли эди. 1327-йилда герсоглик 1526-йилдан кейин Габсбург монархиясининг бир қисми бўлган Богемия қироллигининг тўловига айланди. У 1653-йилгача Пиаст сулоласи томонидан бошқарилган.
Қишлоқ католик черковининг қароргоҳига айлантирилди. Биринчи ёғочдан қурилган черков 1360-йилда битказилган. Бу 1447-йилдан бошлаб Пётр Пенс тўлови реэстрида Сиэсзйн деканлигининг 50 та черкови орасида Мерcлович номи билан қайд этилган[5]. 1540-йиллардан кейин Сиэсзйн герсоглигида протестант ислоҳоти ҳукмронлик қилди ва Авлиё Николайга бағишланган маҳаллий католик черкови лютеранлар томонидан босиб олинди. У махсус комиссия томонидан минтақадаги улардан (элликка яқин бинолардан бири сифатида) олинди ва 1654-йил 14-апрелда Рим-католик черковига қайтарилди[6].
Қишлоқнинг икки қисмини фарқлаш 15-асрда бошланган[1]. Аниқроқ қилиб айтганда, улар 17-асрда бўлинган. Австрия империясида 1848-йилги инқилоблардан сўнг қайта тикланган Австрия Силезиясида замонавий муниципал бўлинма жорий этилди. Икки муниципалитет камида 1880-йилдан бери Фрейштадтнинг сиёсий ҳудуди ва юридик ҳудудига обуна бўлган. 19-аср охирида улар яна қўшилган.
1880, 1890, 1900 ва 1910-йилларда ўтказилган аҳолини рўйхатига олиш маълумотларига кўра, икки қишлоқнинг умумий аҳолиси 1880-йилдаги 11941 кишидан 1910-йилда 1512 тага кўпайган. Кўпчилик поляк тилида сўзлашувчилар (98% дан 99,6% гача), немис тилида сўзлашувчилар озчилик (1880-йилда кўпи билан 18% ёки 1,6%) ва чех тилида сўзлашувчилар (1890-йилда кўпи билан 11% ёки 1%) эди. Дин жиҳатидан 1910-йилда кўпчилик Рим-католиклари (98,4%), протестантлар (13% ёки 0,9%) ва яҳудийлар (11% ёки 0,7%) эди[7]. Қишлоқларда анъанавий равишда Сиэсзин Силезия лаҳжасида сўзлашувчи Силезиан Лахлари ҳам яшаган.
Биринчи жаҳон уруши, Австрия-Венгриянинг қулаши, Полша-Чехословакия уруши ва 1920-йилда Сиэсзйн Силезия бўлинишидан кейин у бу икки давлат ўртасида бўлинди ва Долни Маркловице Чехословакия таркибига кирди. Мюнхен келишувидан сўнг, 1938-йил октябр ойида Заолзиэ минтақаси билан бирга у Полша томонидан қўшиб олинди, маъмурий жиҳатдан Силезя Войводалиги Фрйсзтат ҳудудида ташкил этилган[8]. Маркловиц Горне Cиэсзйннинг алоҳида повиатида қолди. Қишлоқлар кейинчалик Иккинчи жаҳон уруши бошида фашистлар Германияси томонидан қўшиб олинди. 1942-1945-йилларда немислар қишлоқда интернирлаш лагерини бошқарган[9]. Урушдан кейин у яна Чехословакияга қайтарилди.
Черкови
Қишлоқнинг энг муҳим диққатга сазовор жойларидан бири-бу Лорд черковининг ёғочли кўриниши. У 1739-йилда личинка ёғочидан қурилган ва олдинги ҳомийлардан фарқли ўлароқ, Раббиянинг юксалишига бағишланган. Черковда 1860-йилдан бошлаб Худонинг онаси номли расми чизилган. У полшалик рассом ва публицист Эдвард Сверкевич томонидан чизилган. Черков доимий равишда табиатни муҳофаза қилиш назорати остида ва мунтазам равишда сақланади. Черков атрофида қабристон бор. Бу диққатга сазовор жой кўплаб рассомлар Франcисзек Сwидер, Рудолф Жеброк ва Тадеуш Вратний асарларида тасвирланган.
Машҳур одамлари
- Рудолпҳ Пасзек-полшалик ўқитувчи ва сиёсатчи.
Яъна қаранг
- Чехия Республикасидаги полшалик камчиликлар.
- Заолзиэ
Ўринли қоғозлар
- ↑ 1,0 1,1 Мрóзек, Роберт. Назwй миэжсcоwе даwнего Śлąска Cиэсзйńскиэго (пл). Катоwиcе: Униwерсйтет Śлąски w Катоwиcач, 1984 — 52–53, 246-бет. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "мрозек" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ Паниc, Идзи. Śлąск Cиэсзйńски w śредниоwиэcзу (до 1528) (пл). Cиэсзйн: Старостwо Поwиатоwе w Cиэсзйниэ, 2010 — 297–299-бет. ИСБН 978-83-926929-3-5.
- ↑ Счулте, Wилҳелм (1889). "Cодех Дипломатиcус Силесиаэ Т.14 Либер Фундатионис Эписcопатус Вратиславиэнсис" (де). Пан Библиотека Кóрниcка (Бреслау). ҳттп://www.wбc.познан.пл/длибра/доcметадата?ид=19747&фром=публиcатион.
- ↑ „Либер фундатионис эписcопатус Вратиславиэнсис“ (ла). Қаралди: 2014-йил 13-июл.
- ↑ "Региструм денарии санcти Петри ин арчидиаcонату Ополиэнси суб анно домини МCCCCХЛВИИ пер доминум Ниcолаум Wолфф деcреторум доcторем, арчидиаcонум Ополиэнсем, эх cоммиссионе реверенди ин Чристо патрис аc домини Cонради эписcопи Wратиславиэнсис, седис апостолиcе cоллеcторис, cоллеcти" (де). Зеицчрифт дес Вереинс фüр Гесчичте унд Алтертҳум Счлесиэнс (Бреслау: Ҳ. Маркграф) 27: 361–372. 1893. Арчивед фром тҳе оригинал он 21 Септембер 2013. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20130921204915/ҳттп://www.сбc.орг.пл/длибра/доcметадата?ид=15085&фром=публиcатион. Қаралди: 21 Жулй 2014.Долнí Маркловиcе]]
- ↑ Брода, Жан „Материаłй до дзиэжów Коścиоłа эwангелиcкиэго w Ксиęстwиэ Cиэсзйńским и Паńстwиэ Псзcзйńским w ХВИ и ХВИИ wиэку“, . З ҳистории Коścиоłа эwангелиcкиэго на Śлąску Cиэсзйńским (пл). Катоwиcе: Дом Wйдаwниcзй и Ксиęгарски „Дидаче“, 1992 — 259–260-бет. ИСБН 83-85572-00-7.
- ↑ Пиąткоwски, Казимиэрз. Стосунки народоwоścиоwе w Ксиęстwиэ Cиэсзйńскиэм (пл). Cиэсзйн: Маcиэрз Сзколна Ксиęстwа Cиэсзйńскиэго, 1918 — 273, 290-бет.
- ↑ "Устаwа з дниа 27 паźдзиэрника 1938 р. о подзиале администраcйжнйм и тймcзасоwеж организаcжи администраcжи на обсзарзе Зиэм Одзйсканйч Śлąска Cиэсзйńскиэго" (пл). Дзиэнник Устаw Śлąскич (Катоwиcе) нр 18/1938, поз. 35. 31 Оcтобер 1938. ҳттп://www.сбc.орг.пл/длибра/плаин-cонтент?ид=6949. Қаралди: 1 Жулй 2014.Долнí Маркловиcе]]
- ↑ „Интерниэрунгслагер Ниэдер-Марклоwитз“ (де). Бундесарчив.де. Қаралди: 2023-йил 2-декабр.
Манбалар
| Викиомборда „Долнí Маркловиcе“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Лондзин, Жóзеф. Коścиоłй дреwниане на Śлąску Cиэсзйńским. Cиэсзйн: Дзиэдзиcтwо бłог. Жана Саркандра, 1932 — 186–191-бет. ОCЛC 297540848. Қаралди: 2010-йил 22-январ.
- Оwcзарзй, Włадйсłаw (Жануарй 2008). "Марклоwиcки коścиółэк". Зwрот: 20–21.
- Заҳрадник, Станисłаw. Структура народоwоścиоwа Заолзиа на подстаwиэ списów лудноścи 1880-1991. Трзйниэc: ҲТ, 1991. ОCЛC 189422554.
- (Чехия тилида) Маркловиçнинг тарихи