Donald Wolfit
Сир Доналд Wолфит (Wоолфит[2]), CБЕ (талаффузи: Доналд Волфит[2]; 1902-йил 20-апрел — 1968-йил 17-феврал) — Шекспирнинг уруш давридаги гастрол спектакллари билан танилган инглиз актёри ва режиссори. Ушбу шахс, айниқса, қирол Лир образи билан машҳур бўлган.
| Доналд Wолфит | |
|---|---|
| Таваллуди |
Доналд Wоолфитт[1] 20-апрел 1902-йил |
| Вафоти |
17-феврал 1968-йил (65 ёшда) Ҳаммерсмитҳ, Лондон, Англия |
| Касби | Актёр |
| Фаолият йиллари | 1931-1968 |
| Турмуш ўртоғи |
Чрис Cастор (1928-1934) Сусан Катҳерине Антҳонй Росалинд Иден (1948-1968, ўлими пайтида) |
Шахсий ҳаёти
Wолфит Ноттингемшире штатидаги Нюарк-он-Трент яқинидаги Ню-Балдертон шаҳрида туғилган ва Магнус Грамматика мактабида таҳсил олган. У 1920-йилда саҳнага чиққан. Илк марта 1924-йилда Вест-Эндда кўриниш берган ва "Тҳе Wандеринг Жеw" филмида рол ижро этган[2]. У уч маротаба турмуш қурган. Унинг биринчи хотини актриса Крис Кастордан бўлган қизи Маргарет Волфит (1929-2008) ҳам актриса бўлган[3]. Унинг иккинчи турмушидан икки фарзанди бор эди — актёр ва ёзувчи Гарриэт Грем ва фотограф Адам Волфит. Фаол масон бўлмиш ушбу актёр 1965-йилда Греэн Роом Лодге устаси бўлишга эришади[4].
Вулфит театрдаги хизматлари учун 1950-йилда Британия империяси ордени қўмондони этиб тайинланган ва 1957-йилда рицар унвони билан тақдирланган[2].
Фаолияти
У 1930-йилда Олд Виc театрида асосий ёрдамчи ролларни ижро этади[2]. Ричард оф Бордода Жон Гиэлгуд билан бирга рол ўйнади ва ниҳоят 1936-йилда Шекспир мемориал театрида Гамлет ролида машҳур бўлди. Шундан сўнг, у раҳбариятни уни молиялаштиришга, вилоятлар бўйлаб экскурсиялар давомида, кўндиришга ҳаракат қилди. Улар таклифни рад этишарди, шунинг учун у ўз жамғармаларини қайтариб олди ва 1937-йилда у кўп йиллар давомида раҳбарлик қиладиган ўзининг гастрол компаниясини ташкил қилди.
Ўлими
Wолфит 1968-йил 17-февралда 65 ёшида Лондоннинг Ҳаммерсмит шаҳрида юрак-қон томир касалликларидан вафот этди. Унинг сўнгги икки филми — „Деcлине анд Фалл оф а Бирдwатчер“ ва "Тҳе Чарге оф тҳе Лигҳт Бригаде" ўлимидан сўнг чиқарилди. Рожер Мурнинг сўзларига асосланган афсонага кўра, Доналд Вулфит ўлим тўшагида ётганда шундай жумла билан жон таслим қилган: „Ўлиш осон, комедия қийин“[5].
Мероси
Бир пайтлар Wолфитнинг кийинувчиси бўлган Роналд Харвуд ўзининг „Тҳе Дрессер“ песасини (кейинчалик кино ва телефилмларга айланган) Wолфит билан бўлган муносабатларига асослаган. Харвуд Волфитнинг таржимаи ҳолини ҳам ёзган. Фаолияти давомида Вулфит билан бир нечта филм ва спектаклларда ишлаган Питер ЎТул Вулфитни ўзининг энг муҳим устози ҳисоблаган. Вулфит 1953-54-йилларда Ҳаммерсмит Кинғс театрида Доналд Wолфит компаниясида ишлаган ва у билан саккизта рол ижро этган Гаролд Пинтернинг илк актёрлик карерасига ҳам муҳим таъсир кўрсатди[6]. Вулфит узоқ вақтдан бери Жон Гиэлгудга нисбатан қаттиқ душманликни сақлаб келган, бунинг сабаби Wолфитнинг Гиэлгуднинг давлат мактаби ва театрдаги оилавий алоқаларидан норозилиги. Актёр Лесли Франсуз бу икки одамни бир-бирига қарама-қарши қўйди: „Жон жуда юмшоқ, жуда ғамхўр ва ёқимли ҳазил туйғусига эга эди. Доналд ҳазил, ҳазил туйғусига эга бўлмаган даҳшатли актёр эди, у ўзини дунёдаги энг буюк деб ҳисобларди. Бир куни Жон билан мен парда олдида қўнғироқ қилдик; Доналд чақирилмагани учун йиғлаб йиқилди“[7]. Вулфитнинг саҳнадаги охирги чиқиши Роберт ва Элизабетдаги ҳукмрон жаноб Баррет ролидаги (1966-67) мюзиклда эди.
Доналд Вулфит ва унинг биринчи рафиқаси Крис Касторнинг ҳужжатлари Буюк Британиядаги кенг кўламли санъат фондлари доирасида Остиндаги Техас университетидаги Гарри Рансом марказида архивланган. Ҳужжатларга Wолфитнинг кўрсатмалари, бошқарув ёзувлари, саёҳат жадваллари, ишлаб чиқариш ҳужжатлари, саҳна ва костюм дизайнлари, кенг кўламли ёзишмалар ва бошқалар киради. Рансом маркази шунингдек, Wолфит ва унинг компаниясидан либослар ва шахсий буюмларнинг кичик танловига эга, жумладан, Wолфитнинг Британия империяси ордени қўмондони сифатидаги сертификати ва компаниянинг Муч Адо Абоут Нотҳинг филмини ишлаб чиқаришда Беатрис сифатида кийган Розалинд Иденнинг кўйлаги шулар жумласидандир[8][9].
Филмографияси
| Филм | |||
|---|---|---|---|
| Йил | Сарлавҳа | Рол | Қайдлар |
| 1931 | Доwн Ривер | ||
| 1934 | Деатҳ ат Броадcастинг Ҳоусе | Сйдней Парсонс | |
| 1935 | Драке оф Энгланд | Тҳомас Доугҳтй | |
| 1935 | Тҳе Силент Пассенгер | Ҳенрй Cамберлей | |
| 1935 | Чеcкмате | Жаcк Бартон | |
| 1935 | Лате Эхтра | Инспеcтор Гревилле | |
| 1935 | Ҳйде Парк Cорнер | Ҳоwард | Кредициз |
| 1935 | Сехтон Блаке анд тҳе Беардед Доcтор | Перcй | |
| 1936 | Cаллинг тҳе Туне | Диcк Финлай | |
| 1938 | Тҳе Cлайдон Треасуре Мйстерй | Эхеcутиве | Кредициз |
| 1952 | Тҳе Пиcкwиcк Паперс | Сергеант Бузфуз | |
| 1952 | Тҳе Рингер | Др. Ломонд | |
| 1953 | Иснът Лифе Wондерфул! | Унcле Wиллиэ | |
| 1954 | Свенгали | Свенгали | |
| 1955 | А Призе оф Голд | Страттон | |
| 1956 | Тҳе Ман ин тҳе Роад | Профессор Cаттрелл | |
| 1956 | Гуилтй? | Жудге | |
| 1956 | Сателлите ин тҳе Скй | Мерритй | |
| 1957 | Тҳе Траитор | Cолонел Приcе | |
| 1958 | И Аccусе! | Ген. Мерcиэр | |
| 1958 | Блоод оф тҳе Вампире | Доcтор Cаллистратус | |
| 1959 | Роом ат тҳе Топ | Мр. Броwн | |
| 1959 | Тҳе Ангрй Ҳиллс | Др. Стергион | |
| 1959 | Тҳе Роугҳ анд тҳе Смоотҳ | Лорд Дреwелл | |
| 1959 | Тҳе Ҳоусе оф тҳе Севен Ҳаwкс | Инспеcтор Ван Дер Стоор | |
| 1960 | Тҳе Ҳандс оф Орлаc | Профессор Волчетт | |
| 1961 | Тҳе Марк | Андреw Cливе | |
| 1962 | Лаwренcе оф Арабиа | Генерал Арчибалд Муррай | |
| 1963 | Др. Cриппен | Р.Д. Муир | |
| 1964 | Беcкет | Бишоп Фоллиот | |
| 1965 | Нинетй Дегреэс ин тҳе Шаде | Базант | |
| 1965 | Лифе ат тҳе Топ | Абе Броwн | |
| 1966 | Тҳе Сандwич Ман | Cар Салесман | |
| 1968 | Тҳе Чарге оф тҳе Лигҳт Бригаде | Маcбетҳ ин 'Маcбетҳ' | |
| 1968 | Деcлине анд Фалл… оф а Бирдwатчер | Др. Аугустус Фаган | (охирги филм учун рол) |
Манбалар
- ↑ „Индех энтрй“. ФреэБМД. ОНС. Қаралди: 2011-йил 30-октябр.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ҳарwоод, Роналд, „Wолфит, Сир Доналд (1902-1968)“, Охфорд Диcтионарй оф Натионал Биограпҳй, Охфорд Университй Пресс, Септембер 2004; онлине эдн, Жануарй 2008; аccессед 14 Жулй 2009
- ↑ Обитуарй фор Маргарет Wолфит.
- ↑ Неал Арден "Анд фор мй нехт реcорд. (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-11-15 санасида архивланган)
- ↑ Мооре, Рогер. Оне Луcкй Бастард: Талес фром Тинселтоwн. Лондон: Лёнс Пресс, 2014. ИСБН 978-1493007974.
- ↑ Биллингтон, пп. 20-25; 31, 36, 37-41; „Аcтинг: Тҳе Доналд Wолфит Cомпанй“, ҳаролдпинтер.орг, аccессед 9 Оcтобер 2007.
- ↑ Cроалл, п. 116
- ↑ „Доналд Wолфит: Ан Инвенторй оф Ҳис Паперс ат тҳе Ҳаррй Рансом Cентер“. норман.ҳрc.утехас.эду. Қаралди: 2016-йил 29-феврал.
- ↑ „Чрис Cастор: Ан Инвенторй оф Ҳер Паперс ат тҳе Ҳаррй Рансом Cентер“. норман.ҳрc.утехас.эду. Қаралди: 2016-йил 29-феврал.
Адабиётлар
- Биллингтон, Мичаэл. Ҳаролд Пинтер. Лондон: Фабер анд Фабер, 2007. ИСБН 978-0571234769.
- Cроалл, Жонатҳан. Жоҳн Гиэлгуд: Матинеэ Идол то Мовиэ Стар. Лондон: Блоомсбурй Метҳуэн Драма, 2012. ИСБН 978-1408179451.
- Ҳарwоод, Роналд. Сир Доналд Wолфит, CБЕ: Ҳис Лифе анд Wорк ин тҳе Унфашионабле Тҳеатре. Лондон: Сеcкер анд Wарбург, 1971. ИСБН 978-0436191213.
- ЎCоннор, Гаррй. Паул Сcофиэлд: Ан Аcтор фор Алл Сеасонс. Неw Ёрк: Апплаусе Тҳеатре & Cинема Боокс, 2002. ИСБН 978-1557834997.