Dorothy Lewis Bernstein sahifasining manbasini koʻrish

'''Dorothy Lewis Bernstein''' ([[1914-yil]] 11-aprel - 1988-yil 5-fevral) –  amaliy [[matematika]], [[statistika]], [[Dasturlash|kompyuter dasturlash]] sohasidagi ishlari va Laplas konvertatsiyasi boʻyicha tadqiqotlari bilan tanilgan [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[matematik]]<ref name="AgnesScott">{{Veb manbasi |sarlavha=Biographies of Women Mathematicians -- Dorothy Lewis Bernstein |url=https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/bern.htm |nashriyot=Agnes Scott College |qaralgan sana=October 17, 2012}}</ref>. U Amerika matematika assotsiatsiyasi prezidenti etib saylangan birinchi ayol hisoblanadi<ref name="MAA">[http://www.maa.org/history/presidents/bernstein.html MAA presidents: Dorothy Lewis Bernstein]. Mathematical Association of America website. Accessed January 27, 2024.</ref>.

== Hayotning boshlangʻich davri ==
Bernshteyn Chikagoda rus yahudiy muhojirlari Jeykob Lui Bernshteyn (1880-1956) va Tillening (Lyuis, asli ''Loyev'' ; 1887-1969) qizi bo‘lib tug‘ilgan<ref>[https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Bernstein_Dorothy/ Biography of Dorothy Lewis Bernstein], st-andrews.ac.uk. Accessed January 27, 2024.</ref>. Uning ota-onasi kam ta'lim ma'lumotiga ega boʻlgan yoki umuman boʻlmagan, lekin besh farzandini ta'lim olishga undashgan; beshtasi ham PhD yoki MD ilmiy darajasini olgan<ref name="AgnesScott" />.

== Taʼlimi ==
Bernshteyn Shimoliy divizion oʻrta maktabida ( [[Miluoki|Miluoki, Viskonsin]] ) tahsil olgan. 1930-yilda u Viskonsin universitetiga oʻqishga kirdi, u yerda universitet stipendiyasini (1933-1934) oldi va Phi Beta Kappaga oʻtdi. 1934-yilda u bakalavr, umumbashariy diplom va matematika boʻyicha magistr darajasiga ega boʻlgan. U magistrlik dissertatsiyasini Nyuton usulini kengaytirish orqali polinomlarning murakkab ildizlarini topish boʻyicha tadqiqot qildi. 1935-yilda u [[Brown universiteti|Braun universitetiga]] oʻqishga kirdi va u yerda Sigma Xi ilmiy jamiyatiga a'zo boʻldi. U [[fan nomzodi]] ilmiy darajasini oldi. 1939-yilda Braundan matematika boʻyicha, bir vaqtning oʻzida Mount Holyoke kollejida oʻqituvchilik lavozimini egallagan. Uning dissertatsiyasi "Qoʻshaloq Laplas integrali" deb nomlangan va ''Duke Mathematical Journalda'' chop etilgan<ref name="AgnesScott" />.

== Faoliyati ==
[[1943-yil]]dan [[1959-yil]]gacha u Rochester universitetida dars bergan va u yerda [[Xususiy hosilali differensial tenglama|qisman differentsial tenglamalar]] uchun mavjudlik teoremalari ustida ishlagan. Uning ishi yuqori tezlikda ishlaydigan raqamli kompyuterlar tomonidan hal qilinayotgan chiziqli boʻlmagan muammolarga turtki boʻldi<ref name="AWM">{{Cite journal|last=Dorothy Bernstein|year=1979|title=Women Mathematicians before 1950|journal=AWM Newsletter|volume=9|issue=4|pages=9–11|url=http://www.drivehq.com/file/df.aspx/shareID8755087/fileID748719463/1979_07-08.pdf}}</ref>. 1950-yilda Prinston universiteti nashriyoti oʻzining " ''Qisman differensial tenglamalarda mavjudlik teoremalari"'' kitobini nashr etdi. U 1959–1979 yillarda [[Goucher kolleji|Gucher kollejida]] matematika professori boʻlib ishlagan, u yerda koʻp vaqt davomida matematika kafedrasi raisi boʻlgan (1960–70, 1974–79)<ref name="MAA" />.

U bakalavriat oʻquv dasturida sof va amaliy matematikani birlashtirishga qiziqishini aytdi<ref name="AWM" />. Bernshteynning Milliy Ilmiy Jamgʻarmadan grant olgani tufayli, Gucher kolleji 1961-yildan boshlab matematika darslarida kompyuterlardan foydalangan birinchi ayollar universiteti boʻldi. U Goucher matematika talabalari uchun mazmunli ish tajribasiga ega boʻlish uchun amaliyot dasturini ishlab chiqdi<ref name="AgnesScott" />.

1972-yilda u Merilend shtatidagi kompyuterlardan ta'lim maqsadlarida foydalanish assotsiatsiyasiga asos solgan va kompyuterlarni oʻrta maktab matematikasiga kiritishga qiziqqan<ref name="MAA" />. Bernshteyn Amerika Matematik Assotsiatsiyasida juda faol boʻlgan, u yerda 1965-yildan [[1968-yil]]gacha gubernatorlar kengashida boʻlgan. U 1972–73 yillarda vitse-prezident boʻlib ishlagan, keyinroq esa 1979–80 yillarda MAAning birinchi ayol prezidenti boʻlgan<ref name="AgnesScott" />.

== Matematika sohasida ayollar ==
U [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi jahon urushidan]] keyin ayollarga nisbatan munosabat va imkoniyatlar keskin oʻzgarganini ta'kidladi va buni ikki sababga bogʻladi. Birinchidan, ayollar ilgari erkaklar egallagan ishlarni bajarishga qodir ekanliklari, ikkinchidan, kompyuter texnologiyalarining yuksalishi matematik ilovalarning koʻplab yangi sohalarini ochib, yangi ish oʻrinlari paydo boʻlishiga olib keldi<ref name="AWM" />.

== Oʻlimi ==
Bernshteyn ogʻir kasalligi tufayli Rod-Aylend kasalxonasida, Providens, Rod-Aylend kasalxonasida davolandi va u yerda 73 yoshida vafot etdi. U otasi va onasi dafn etilgan Miluokidagi Anshai Lebovits qabristoniga dafn qilindi<ref>[https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Bernstein_Dorothy/ Biography of Dorothy Lewis Bernstein], st-andrews.ac.uk. Accessed January 27, 2024.</ref>.

== Aʼzolik ==

* Amerika matematika uyushmasi
* Amerika matematika jamiyati
* Sanoat va amaliy matematika jamiyati
* Amerika Universitet professorlari uyushmasi
* Ilm-fanni rivojlantirish boʻyicha Amerika uyushmasi a'zosi, 1981<ref>{{Citation |title=Historic Fellows |url=https://www.aaas.org/fellows/historic |access-date=2021-04-11 |publisher=American Association for the Advancement of Science}}</ref>.

== Bibliografiya ==

* {{Citation |last=Fasanelli |first=F. D. |title=Women of Mathematics: A Bio-Bibliographic Sourcebook |pages=[https://archive.org/details/womenofmathemati0000unse/page/17 17–20] |year=1987 |editor-last=Grinstein |editor-first=Louise S. |chapter=Dorothy Lewis Bernstein |chapter-url=https://archive.org/details/womenofmathemati0000unse/page/17 |place=New York |publisher=Greenwood Press |isbn=978-0-313-24849-8 |editor2-last=Campbell |editor2-first=Paul J.}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references />

== Havolalar ==

* "Doroti Lyuis Bernshteyn", Agnes Skott kolleji, [http://www.agnesscott.edu/lriddle/women/bern.htm matematik ayollarning tarjimai holi]
* Biografiya sahifasida.&nbsp;77-80 [https://www.ams.org/publications/authors/books/postpub/hmath-34 AMS] [https://www.ams.org/bookpages/hmath-34-PioneeringWomen.pdf qoʻshimcha materiali]
* [http://www.agnesscott.edu/lriddle/women/abstracts/bernstein_odebook.htm Qisman differensial tenglamalarda mavjudlik teoremalarining muqaddimasi]
* 
[[Turkum:1988-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1914-yilda tugʻilganlar]]