Doublets
| Дублонлар | ||
|---|---|---|
| Бошқа исмлар | Қиролича ўйини, дублонлар | |
| Жанрлар | Стол ўйини, Пойга ўйини, Зар ўйини | |
| Ўйинчилар | 2 та | |
Дублтлар ёки қиролича ўйини — бу ХВИИ—ХВИИИ асрларда машҳур бўлган, икки кишига мўлжалланган тарихий инглиз стол ўйини. Гарчи ҳозир нарда учун ишлатиладиган тахтага ўхшаш тахтада ўйналса ҳам, бу қизиқарли ўйин бўлиб, нардга ўхшамайди. Бунга ўхшаш ўйинлар Европада ўйналган бўлиб, энг қадимгилари ХИВ асрга тегишли.[1]
Тарих
Дублтлар 1283-йилда Кастилиялик Алфонсо Х томонидан нашр этилган[2] Эл Либро де лос Жуэгосда тасвирланган испан доблет ўйинининг ишлаб чиқилиши бўлиши мумкин.[3]
1534-йилда Рабелаис томонидан нашр этилган Гаргантуадаги ўйинлар рўйхатида ренетте ёки рейнетте („кичик малика“) деб номланган ўйин пайдо бўлди.[4] Котгравнинг 1611-йилдаги франсузча луғатига кўра, ренетте „ бизнинг Доублет ёки Қуээнес ўйинига ўхшаш жадваллар ўйини…“ „Қироллик ўйини“ номи 1554-йилдаёқ қайд этилган.[5]
Ускуналар
Ўйин тавла учун ишлатиладиган стол тахтасида ўйналади. Уни ҳар бири 6 баллдан иборат жадваллар деб номланувчи иккита ярми бор. Ўйинчилар тахтанинг қарама-қарши томонларида ўтиришади ва фақат битта стол ишлатилади. Ҳар бир томоннинг энг ташқи нуқтаси 1 нуқта; энг ички, бар ёнида 6 нуқта, бир ўйинчи оқ, иккинчиси эса қора рангли тошларда дона суришади.

Офанфеллинг
Офанфеллинг ёки офанфеллингартафл — Фиске (1905) томонидан тасвирланган „қадимги“ исланд ўйини. Ушбу версияда ҳар бир ўйинчи ўзининг ўнг томонидаги столига жойлаштирган 12 ячекадан иборат бўлиб, испан доблетидаги каби ҳар бир нуқтада иккитадан жойлашади. Ким биринчи бўлиб боришини аниқлаш учун, тош улоқтиргандан сўнг, ҳар бир ўйинчи ўз навбатида икки зарнинг улоқтирилишига кўра ўз доналарини юради. Дубллар ўйинчига бошқа отиш ҳуқуқини беради ва яроқсиз отишлар ҳисобга олинмайди. Асосий фарқ шундаки, 2-босқичда ўйинчилар ўз доналарини бир хил нуқтага жойлаштирадилар. Ниҳоят, учинчи босқич мавжуд бўлиб, унда 12 донани биринчи бўлиб кўтарган ғалаба қозонади.[6]
Адабиёт
- Чарпентиэр, Ҳенрй (1715), Ле Жеу ду Триcтраc, Энричи де Фигурес Авеc лес Жеух ду Ревертиэр, ду Тоуте-Табле, ду Тоурне-Cасе, дес Дамес Рабаттуэс, ду Плаин, эт ду Тоc., 3рд ревисед, cорреcтед анд эхпандед эдн. Парис: Ҳенрй Чарпентиэр (1ст эдн. 1698 — онлй Триcтраc, 2нд эдн. 1701).
- Алфонсо Х (1283). Либро де лос Жуэгос. Севилле. МС ҳелд ин тҳе Эсcуриал, Мадрид.
- Cотграве, Рандле (1611). А Диcтионариэ оф тҳе Френч анд Энглиш Тонгуэс Лондон: Адам Ислип.
- Cоттон, Чарлес (1674). Тҳе Cомплеат Гаместер. Лондон: А.М.
- Фиске, Wиллард (1905). Чесс ин Иcеланд анд ин Иcеландиc Литературе: wитҳ Ҳисториcал Нотес он Отҳер Табле-Гамес. Флоренcе: Тҳе Флорентине Тйпограпҳиcал Соcиэтй.
- Форгенг, Жефф, Доротҳй Жоҳнстон анд Давид Cрам (2003). Франcис Wиллугҳбй’с Боок оф Гамес. Ашгате Пресс. ИСБН 1 85928 460 4.
- Форгенг, Жеффрей Л. анд Wилл МcЛеан (2009). Даилй Лифе ин Чауcер’с Энгланд, 2нд эдн. Wестпорт, CТ анд Лондон: Греэнwоод.
- Жоҳнсон, Чарлес (1754). Тҳе Cомплеат Гаместер, 8тҳ эдн. Лондон: Ж. Ҳодгес.
- Парлетт, Давид (1999). Тҳе Охфорд Ҳисторй оф Боард Гамес. Охфорд: ОУП.
- Сеймоур, Ричард. Тҳе Cомплеат Гаместер, 7тҳ эдн. Лондон: Ж. Ҳодгес.
- Тайлор, Жоҳн (1621). Тайлор’с Мотто: Эт Ҳабео, Эт Cарео, Эт Cуро. Эдwард Аллде.
- Wиллугҳбй, Франcис (2003). Форгенг, Жефф; Жоҳнстон, Доротҳй; Cрам, Давид (эдс.). Франcис Wиллугҳбй’с Боок оф Гамес. Фарнҳам: Ашгате. ИСБН 1-85928-460-4. (Cритиcал эдитион оф Wиллугҳбй’с волуме cонтаининг десcриптионс оф гамес анд пастимес, c.1660-1672. Манусcрипт ин тҳе Миддлетон cоллеcтион, Университй оф Ноттингҳам; доcумент референcе Ми ЛМ 14)