Duamutef
Дуамутеф (мисрча: Дw3мwтф) – қадимги Миср худоси, Горанинг ўғилларидан бири. Дафн маросими билан боғлиқ: марҳумни мумиялашда унинг ошқозонини, шоқол бошли қопқоғи бўлган соябонга солинган. Дафн хонасида унинг ҳайкалчаси шарқий деворга қўйилган. Дуамутеф инсон қалбларидан бири — унинг Ба моҳиятининг ифодаси ҳисобланган.
Адабиётда у кўпинча Горанинг бошқа ўғли — Хапи билан адаштиришади. Шуни эсда тутиш керакки, Дуамутеф шоқолнинг боши билан, Ҳапи эса бабундир, аксинча эмас.
Тасвир
Дуамутеф биринчи марта антропоморфик тасвирланган, Янги Қироллик давридан бошлаб — шоқол боши билан. Кебеҳсенуф мисолида бўлгани каби, адабиётда ҳам унинг ҳайвон боши билан тасвирлангани ҳақида бир-бирига қарама-қарши маълумотлар бор: баъзи манбаларга кўра, у лочин боши, баъзиларида эса шоқол боши билан тасвирланган[1][2][3][4].
Канопнинг қўриқчи худоси сифатида аҳамияти
Горанинг яна учта ўғли — Амсет, Хапи ва Кебехсенуф билан биргаликда у мумияланган ичаки аъзоларини қўриқлаган. Унинг вазифаси ошқозонни ҳимоя қилиш эди.
Шунингдек, Дуамутеф Ба манга[5] мас’ул эди.
Мифологияда маъноси
Пирамида матнларида Дуамутеф ўликларнинг қўриқчи худоси ва уларнинг осмонга кўтарилишда ёрдамчиси деб аталади. Канопик идишлар ва улар қўйилган қутилардаги ёзувларда Дуамутеф очлик ва чанқоқликдан ҳимояланиш учун чақирилади.
Осириснинг циклида Дуамутеф, Горнинг қолган ўғиллари сингари, „Осириснинг жасадидаги соатнинг қўриқчиларидан бири“. У учинчи кун ва туннинг учинчи соатининг ҳомийси бўлиб, бу ҳақда иккаласи билан боғлиқ ҳолда айтилади: „Дуамутеф сизни кўргани келади, у чап томондаги душманни мағлуб қилади“[6].
Мифологияга кўра, Гор, акалари каби, уни асосий нуқталардан бирига қўриқчи қилиб тайинлади ва уни тож кийиш жарчиси сифатида Шарққа юборади. Дуамутеф ҳам юлдуз худосидир. Иэраконполисдаги маъбадда у Горнинг қўлларини қўриқлаб, Кебеҳсенуф билан жуфтлик ҳосил қилади. Унинг култининг асосий жойи — Буто, шунингдек, Летополис. У Нейт томонидан ҳомийлик қилинади.
Манбалар
- ↑ Мартин, Карл. Канопен ИИ., Лехикон дер Äгйптологиэ. (ЛÄ), Wиэсбаден: Ҳаррассоwитз, 1980. ИСБН 3-447-02100-4.
- ↑ Wилкинсон, Ричард Ҳ.. Диэ Wелт дер Гöттер им Алтен Äгйптен. Глаубе, Мачт, Мйтҳологиэ (= Тҳе cомплете годс анд годдессес оф анcиэнт Эгйпт).. Стуттгарт: Тҳеисс, 2003 — 88-бет. ИСБН 3-8062-1819-6.
- ↑ Дренкҳаҳн, Росемариэ. Кебеҳсенуэф, Лехикон дер Äгйптологиэ. (ЛÄ), Wиэсбаден: Ҳаррассоwитз, 1980. ИСБН 3-447-02100-4.
- ↑ Эггебречт, Арне. Дуамутеф, Лехикон дер Äгйптологиэ. (ЛÄ), Wиэсбаден: Ҳаррассоwитз, 1980. ИСБН 3-447-01670-1.
- ↑ Швец Н.Н.. Словарь египетской мифологии, Загадки древнего Египта. Центрполиграф, 2008. ИСБН 978-5-9524-3466-0.
- ↑ Роэдер, Гüнтҳер. Уркунден зур Религион дес Алтен Äгйптен. Жена: Диэдеричс, 1923 — 36, 41-бет.