Эдвард Козак (украинча: Едвард Теодорович Козак; 1902-йил 21-январ – 1992-йил 22-сентябр) – украиналик карикатурачи, юморчи, ношир, дизайнер[1][2].

Эдвард Козак
Едвард Теодорович Козак

Лиубослав Ҳуцалиук, Эдвард Козак ва Жак Хниздовский 1960-йилларда
Таваллуди 21-январ 1902-йил
Гирне, Украина
Вафоти 22-сентябр 1992-йил(1992-09-22)
(90 ёшда)
Wаррен, Мичиган
Касби Карикатурачи, юморчи, ношир, дизайнер

Ҳаёти

1902-йил 21-январда Украинанинг Лвов вилояти, Стрий тумани, Гирне шаҳрида туғилган[1].

Вена ва Люблин санъат мактабларини, 1930-йилда Олекса Новакивский номидаги рассомлик мактабини тамомлаган. Биринчи жаҳон уруши пайтида Козак Украина Галисия армияси сафида жанг қилган. 1922-йилда Лвовда Украина ҳарбий ташкилоти судида айбланувчи бўлган. 1923—1924 йилларда Полша қуруқлик қўшинларида хизмат қилган[1][2].

Кейинчалик Козак Лвовда ишлаган, у ерда 1923-1933-йилларда „Зиз“ ва 1933—1939-йилларда „Комар“ журналларини безаган ва таҳрир қилган, шунингдек, 1933-1939-йилларда Иван Тиктор нашриёт консерни учун расм чизган. Кейинчалик Краковда ишлаган, у ерда 1940—1944-йилларда „Юни Друзи“ ва „Дорога“ журналларида иллюстратор; 1940—1941-йилларда „Кракауэр Зеитунг“ журналида карикатурачи бўлиб ишлаган . 1940-йилларда Украинадаги „Зарево“ бадиий тўгарагини бошқарган. 1933-йилда Иван Франконинг „Лис Микита“ китобини безаш ишлари билан шуғулланган[1][2].

1944-йилда Германияга кўчиб ўтган. 1947—1948-йилларда кўчириш лагерларида Украина тасвирий санъатчилар уюшмасини бошқарган. 1950-йилда АҚШга кўчиб кетган[1][2].

Узоқ йиллар давомида турли ижодий уюшмалар, жумладан, 1932—1939-йилларда Мустақил Украина рассомлари уюшмаси, 1941—1944-йилларда Украина тасвирий санъатчилар уюшмаси, 1945-йилда Украина тасвирий санъатчилар уюшмаси аъзоси бўлган[1].

1992-йил 22-сентябрда Мичигандаги Wаррен шаҳрида вафот этган[1].

Фаолияти

Козал монументал черков санъати ва бадиий кино соҳаларида ижод қилган. Ҳажвий мавзудаги шеърлар, фелетонлар ёзган ҳамда „Ҳриц Зозуля“ (1973) ва „Ҳриц Зозулянинг оддий фикрлари“ (1982) номли икки жилдлик ҳикоялар тўплами муаллифи ҳисобланади. 1946-йилдан 1991-йилгача Мюнхен, Ню-Ёрк ва Детроит шаҳарларида „Лис Микита“ номли сатирик ва юмористик журналга муҳаррирлик қилган, журнални нашр этган ва расмлар билан безаган[1].

1951–1957 йилларда Америка телевидениесида болалар эртакларини тасвирлаган, шунингдек, Детройтдаги Жам Ҳандй филм студиясининг телевизион филмлари рассоми бўлган[1].

1929—1930 йилларда Лвов вилоятидаги черковларга расмлар ҳам чизган. 1950-йилларда АҚСҲда УУкраина дизайни, плакатлари ва муқоваларини яратган, 1942–1944 йилларда эса „Веселйи Лвов“ театри билан ҳамкорлик қилга. Украинанинг Союзивка курортининг асосий зали учун безаклар чизган[1].

Украина мавзуларида 1000 га яқин расм, бир неча минг карикатура ва иллюстрациялар чизган. 1930-йилларда кўргазмаларда қатнашган, 1990-йилда эса Лвовда шахсий кўргазмаси бўлиб ўтган[1].

Асосий ишлари[1]:

  • графика: „За мотйвамй стрилецких писен“ сикли (1930); рангли откриткалар серияси: Украина халқ қўшиқлари мавзусида (Мюнхен, 1949), „Село“ (Мюнхен, 1956), Украина Сич ўқчиларининг 50 йиллигига (Ню-Ёрк, 1965); „Лис Микита“ (1960), " Володимир Великий ", „Весиллиа“, „Украинскйи ярмарок“, „Покуцкйи ярмарок“, „Стара корчма“, „Село“, „Ҳуцулска нич“, „Трембитй клйчут“, „Лисовйи чорт“, „Молфар“, „Ҳуцулииа“, „Дивчйна з птакҳоиу“, „Мамаи“, „Йидут до миста“, „Дума про козака Ҳолоту“, „Чорнйи козак“ (барчаси 1960—1990);
  • расм: „Мотив Космача“ (1935), „Знесинска церква у Лвови“, „Син Юрии“ (иккаласи 1942).

Мукофотлари

1950-йилларда рангли телевизион расмлар серияси учун Бутун Америка танловида учта биринчи совринни қўлга киритган[1].

Манбалар

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 Козак Эдвард Теодоровйч / М. В. Савчук // Энcйcлопедиа оф Модерн Украине [Онлине] / Эдс. : И. М. Дзиуба, А. И. Зҳуковскй, М. Ҳ. Зҳелезниак [эт ал.] ; Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес оф Украине, Шевченко Сcиэнтифиc Соcиэтй. – Кйив : Тҳе НАСУ институте оф Энcйcлопедиc Ресеарч, 2013.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Г. П. Герасимова. Козак Едвард Теодорович // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2007. — Т. 4 : Ка — Ком. — С. 403. — ИСБН 978-966-00-0692-8.