Эдwард Wиттен (талаффузи: Эдwард Уиттен) (1951-йил 26-августда туғилган) — америкалик математик ва назарий физик, Перспектив тадқиқотлар институти профессори. Wиттон тола назарияси, квант гравитацияси, суперсимметрик квант майдони теориялари ҳамда математик физиканинг бошқа соҳаларидаги ишлари билан танилган.

Эдwард Wиттен
Таваллуди 1951-йил 26-август (1951-08-26) (75 ёш)
Балтиморе, АҚШ
Истиқомат жойлари Принcетон, Неw Жерсей, АҚШ
Фуқаролиги АҚШ
Соҳаси Математика
Назарий физика
Супертола теорияси
Институтлар Перспектив тадқиқотлар институти
Ҳарвард университети
Охфорд университети
Cалифорниа технология институти
Принcетон университети[1]
Таълими Брандеис университети (Б.А., 1971)
Принcетон университети (М.А., 1974; Пҳ.Д., 1976)
Академик раҳбарлари Давид Гросс
Сидней Cолеман
Мичаэл Атияҳ
Машҳур шогирдлари Жонатҳан Баггер (1983)
Cумрун Вафа (1985)
Хиао-Ганг Wен (1987)
Дрор Бар-Натан (1991)
Шамит Качру (1994)
Эва Силверстеин (1996)
Сергеи Гуков (2001)
Машҳур ишлари М-теория
Сеиберг–Wиттен теорияси
Сеиберг–Wиттен инвариантлари
Wесс–Зумино–Wиттен модели
Wеинберг–Wиттен теоремаси
Громов–Wиттен инварианти
Ҳоřава–Wиттен домен девори
Вафа–Wиттен теоремаси
Wиттен индекси
БCФW-рекурсия
Топологик квант майдон теорияси
Топологик тола теорияси
АдС/CФТ корреспонденсияси
Wиттен гипотезаси
Ҳананй–Wиттен ўтиши
Мукофотлари МаcАртҳур стипендияси (1982)
Дираc мделаи (1985)
Алберт Эинстеин медали (1985)
Фиэлдс медали (1990)
Алан Т. Wатерман мукофоти (1986)
Данниэ Ҳеинеман мукофоти (1998)
Неммерс мукофоти (2000)
Миллий фан медали (2002)
Ҳарвей мукофоти (2005)
Ҳенри Поинcарé мукофоти (2006)
Cрафоорд мукофоти (2008)
Лорентз медали (2010)
Исааc Неwтон медали (2010)
Фундаментал физика мукофоти (2012)
Кёто мукофоти (2014)
Алберт Эинстеин мукофоти (2016)

Wиттен тола назарияси бўйича етакчи мутахассисларнинг биридир. У турли тола назариялатини гипотетик М-теорияга бирлаштирган. Wиттен ўз замонасининг энг етук физиклардан бири ҳисобланади.

Wиттен нафақат физика, балки соф математикага ҳам салмоқли ҳисса қўшган. Олим 1990-йилда Фиэлдс медали билан тақдирланган илк физик бўлди. Wиттен ушбу мукофотни 1981-йилда умумий нисбийлик назариясида мусбат энергия теоремасини исботлаб бергани учун олган.

Манбалар

  1. ↑ „Эдwард Wиттен“. Институте фор Адванcед Студй. Қаралди: 2022-йил 14-июл.