Effektive usul

Мантиқ, математика ва информатика фанларида, айниқса металогика ва ҳисоблаш назариясида самарали усул ^[1] - бу муайян синфдан ҳар қандай интуитив "самарали" воситалар билан муаммони ҳал қилиш тартиби^[2]. Самарали усул ба'зан механик усул ёки тартиб деб ҳам аталади^[3].

Та'риф

Самарали усулнинг та'рифи усулнинг о'зидан ко'проқ нарсани о'з ичига олади. Усулни самарали деб аташ учун уни муаммолар синфига ]қараб ко'риб чиқиш керак. Шу сабабли, битта усул муаммоларнинг бир синфига нисбатан самарали бо'лиши мумкин ва бошқа синфга нисбатан самарали бо'лмаслиги мумкин.

Усул ушбу мезонларга жавоб берса, расмий равишда муаммолар синфи учун самарали деб аталади:

У чекланган ва аниқ миқдордаги ко'рсатмалардан иборат.
У о'з синфидаги муаммога қо'лланилганда:
- У ҳар доим чекланган миқдордаги қадамлардан со'нг тугайди.
- У ҳар доим то'г'ри жавоб беради.
Принципиал жиҳатдан, у ёзув материалларидан ташқари ҳеч қандай ёрдамсиз одам томонидан амалга оширилиши мумкин.
Муваффақиятга эришиш учун фақат унинг ко'рсатмаларига қат'ий риоя қилиш керак. Бошқача қилиб айтганда, муваффақиятга эришиш учун ҳеч қандай зукколик керак эмас^[4].

Мажбурий эмас, шунингдек, метод о'з синфидан ташқаридаги муаммога қо'лланилганда, у жавоб каби ҳеч қачон натижани қайтармаслиги талаб қилиниши мумкин. Ушбу талабни қо'шиш самарали усул мавжуд бо'лган синфлар то'пламини камайтиради.

Алгоритмлар

Фунция қийматларини ҳисоблашнинг самарали усули бу алгоритмдир. Самарали усул мавжуд бо'лган функсиялар ба'зан самарали ҳисобланган деб аталади.

Ҳисоблаш функсиялари

Самарали ҳисоблашнинг расмий тавсифини бериш бо'йича бир нечта мустақил ҳаракатлар таклиф қилинган ва улар турли хил та'рифларга олиб келди (умумий рекурсив функсиялар, Тюринг машиналари, λ-ҳисоблар ) кейинчалик улар эквивалент эканлиги ко'рсатилди. Ушбу та'рифлар томонидан қо'лга киритилган тушунча рекурсив ёки самарали ҳисоблаш сифатида танилган.

Черков-Тюринг тезисида айтилишича, бу икки тушунча бир-бирига мос келади: самарали ҳисоблаб чиқиладиган ҳар қандай сон - назарий функсияда рекурсив ҳисобланиши мумкин. Бу математик баёнот эмаслиги сабабли, уни математик далил билан исботлаб бо'лмайди.

Манбалар

↑ Ҳунтер, Геоффрей, Металогиc: Ан Интродуcтион то тҳе Метатҳеорй оф Стандард Фирст-Ордер Логиc, Университй оф Cалифорниа Пресс, 1971
↑ Гандй, Робин (1980). „Чурч'с Тҳесис анд тҳе Принcиплес фор Мечанисмс“. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)
↑ Cопеланд. „Тҳе Туринг-Чурч Тҳесис“. АланТуринг.нет. Туринг Арчиве фор тҳе Ҳисторй оф Cомпутинг (2000-йил 1-июн). Қаралди: 2013-йил 23-март.
↑ Тҳе Cамбридге Диcтионарй оф Пҳилосопҳй, эффеcтиве проcедуре

[metalogic-1] Ҳунтер, Геоффрей, Металогиc: Ан Интродуcтион то тҳе Метатҳеорй оф Стандард Фирст-Ордер Логиc, Университй оф Cалифорниа Пресс, 1971

[2] Гандй, Робин (1980). „Чурч'с Тҳесис анд тҳе Принcиплес фор Мечанисмс“. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)

[alanturingnet-3] Cопеланд. „Тҳе Туринг-Чурч Тҳесис“. АланТуринг.нет. Туринг Арчиве фор тҳе Ҳисторй оф Cомпутинг (2000-йил 1-июн). Қаралди: 2013-йил 23-март.

[4] Тҳе Cамбридге Диcтионарй оф Пҳилосопҳй, эффеcтиве проcедуре

[1]

[2]

[3]

[4]