Ziyosfera

Ekbatan

Экбатан шаҳарчаси (форсча: شهرک اکباتان‎‎, Šаҳрак-э Экбāтāн) — Эроннинг ғарбий Теҳрондаги режалаштирилган шаҳарча. У Теҳрон марказидан тахминан беш километр ғарбда жойлашган.

Экбатан Тоwн
Планнед тоwн
Skyline of Ekbatan Town
Cитй [[Теҳран]]
Провинcе [[Теҳран Провинcе]]
Cоунтрй Иран

Этимология

Экбатан шаҳри милоддан аввалги 700-йилларда қадимги Мидия империясининг пойтахти Ҳегматона шарафига номланган. Бу Ғарбий Осиёда ташкил этилган қадимги эронликларнинг биринчи пойтахти бўлиб, ҳозирги Ҳамадон шаҳрининг аждоди ҳисобланади[1].

Экбāтāн сўзи Экбатана юнонча: Εκβάτανα) қадимги форсча Ҳаŋгметана сўзидан келиб чиққан бўлиб, „йиғилиш жойи“ деган маънони англатади[1].

Тарих

Қурилиш

Экбатан қурилиши 1975-йилда, оммавий уй-жой қуриш мақсадида бошланган. У Раҳман Голзар ва Американинг „Грузен Партнершип“ архитектура фирмаси томонидан ишлаб чиқилган[2][3][4]. Шаҳарнинг 1-босқичи 1979-йилги инқилобдан олдин Американинг Старретт компанияси томонидан муваффақиятли қурилган ва якунланган[5].

Дастлаб Экбатан Ғарбий Осиёдаги хусусий компания томонидан энг йирик уй-жой қурилиш ҳудуди эди. Қурувчилар, шунингдек, Ғарбий Осиёдаги энг тез ривожланаётган хусусий банклардан бири бўлган Экбатан банкига ҳам эгалик қилишган. Конструкторлар гуруҳининг кўпчилиги Раҳман Голзар ва унинг оиласига, озчилик эса Муҳаммад Али Багирзодага тегишли эди. 1977-йилда Муҳаммад Али Багирзода гуруҳдаги улушларини фарзандлари Али ва Голиларга топширди.

1979-йилги инқилобдан кейин

Теҳроннинг Экбатан шаҳри қор остида

1979-йилги инқилобдан кейин, янги келган ҳукумат гуруҳни ва унинг барча шўба ва филиалларини миллийлаштирди ва унинг мулкини Уй-жой вазирлигига берди, кейинчалик эса давлат тарафидан сотилди ва ҳозирда хусусий мулкдир. Экбатан Банк бир вақтнинг ўзида миллийлаштирилди ва Эроннинг хусусий банкларининг вориси бўлиш учун яратилган янги давлат банкига айлантирилди.

Инфратузилма

Фазалар

Экбатанда 2 208 570 квадрат метр майдонда 15 500 бирлик мавжуд. Унда фазалар деб аталадиган учта алоҳида бинолар тўплами мавжуд (форсча: фāз‎‎), ва ҳар бир босқичда блок сифатида таснифланган мустақил бинолар мавжуд. Биринчи ва учинчи босқичлардаги архитектуралари ўхшаш ва 2-босқичдан жуда фарқ қилади. 1-босқичнинг ҳар бир блоки (ва 3-босқич) учта асосий босқичга эга. Ён томондан қаралганда, биринчи қаватда бешта, иккинчисида тўққизта ва учинчисида ўн икки қават бор. 2-босқичда блоклар бурчак остида бирлаштирилган ўн икки қаватли қути шаклидаги улкан қисмларга ўхшаб яратилган. 1-босқич (ёки 3-босқич) ва 2-босқич ўртасидаги яна бир фарқ — бу квартираларнинг ички тартиби. 1-босқичда (ва 3-босқич) квартиралар бир қаватли. Бироқ, 2-босқичда улар асосан икки қаватли (дуплекс) зал билан қурилган ва биринчи қаватдаги ошхона ва юқори (иккинчи) қаватда жойлашган хоналар. Ушбу босқичларнинг барчасида сиз тахминан 50 м2 дан 240 м2 гача бўлган бир, икки, уч ёки тўрт хонали квартираларни топишингиз мумкин.

Экбатандаги бинолар орасида яшил майдонлар мавжуд. Ландшафт табиат ва замонавий ҳаётни уйғунлаштириш учун атроф-муҳит муаммолари туфайли архитектура амалиётида кўпроқ ўрганилаётган концепция яратилган.

Экбатаннинг ҳар уч босқичида бир нечта турли даражадаги мактаблар мавжуд. Шаҳарда, шунингдек, сўнгги йилларда ривожланган 2-босқичда жойлашган Мега Малл каби турли хил харид қилиш ва кўнгил очар жойлари мавжуд.

Транспорт

Теҳрон метросининг Экбатан метро бекати.

Шаҳарга Теҳрон метро тизимининг Экбатан (Шаҳрак-э Экбатан) ва Экбатан (Эрам-э Сабз) стансиялари хизмат кўрсатади.

2-босқичдаги асосий хиёбон Мозори Шарифда ишлаётганида Толибон томонидан ўлдирилган терроризм қурбони ИРНА мухбири Маҳмуд Сареми номи билан аталган.

Маданият

Эрон март ойининг охирги чоршанбаси арафасида, Наврўз байрами олдидан Экбатанда Теҳрондаги энг йирик Чаршанбе Сури фестивалларидан бирига мезбонлик қилади.

Экбатан, шунингдек, ўзининг граффити асарлари билан машҳур ва А1оне ва Оҳам каби рассомларнинг келиб чиқиши жойидир.

Экбатан жонли ер ости мусиқа саҳнасига эга эканлиги маълум ва бир қанча мустақил мусиқачилар Экбатанда ўзларининг бадиий фаолиятини бошлаганлар; 127 рок гуруҳи ва реппер Рез бунга яққол мисол бўла олади. 2023-йил март ойида „Экбатан қизлари“ Эрон ҳукуматининг аёллар ҳуқуқларига нисбатан тутган позициясига норозилик билдирган рақс видеолари билан миллий ОАВларга чиқди ва улар бу ҳаркат учун кейинчалик ҳибсга олинди[6].

Спорт

Экбатан стадиони (а.к.а. Раҳ Аҳан стадиони) Экбатан шаҳрида жойлашган. Илгари „Ападана“ стадиони номи билан танилган, у „Персеполис“ клубига тегишли бўлиб, бугунги кунда „Раҳ Аҳан“ ФC жамоасининг уй стадиони ҳисобланади. У 1974-йилги Осиё ўйинларида (А ва C гуруҳлари) футбол ўйинларининг дастлабки босқичига мезбонлардан бири бўлган[7].

Дастгерди стадиони (Пас стадиони) ҳам Экбатан шаҳрида жойлашган. Бу ерда собиқ Пас ФC жамоаси базаси жойлашган ва ҳозирда Эроннинг 20 ёшгача бўлган футбол жамоаси ўйинларига мезбонлик қилади. Шунингдек, 2005-йилда Фоолад ва Саба Баттерй футбол клублари ўртасида Эрон Суперкубоги ўтказилган.

Экбатан ва Дастгерди стадионларида 2012-йилги Осиё У-16 чемпионати бўлиб ўтди[8].

Манбалар

Викиомборда „Экбатан“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
  1. ↑ 1,0 1,1 „ЭCБАТАНА“. Ираниcа. Қаралди: 2016-йил 10-июл.
  2. ↑ Седигҳи, Моҳамад (2018-04-12). "Мегаструcтуре Релоадед: А Неw Течноcратиc Аппроач то Ҳоусинг Девелопмент ин Экбатан, Теҳран". АРЕНА Жоурнал оф Арчитеcтурал Ресеарч 3 (1): 2. дои:10.5334/ажар.56. ИССН 2397-0820. ҳттп://ажар.арена-арчитеcтуре.эу/артиcлес/10.5334/ажар.56/. 
  3. ↑ Седегҳи. „Экбатан“ (эн-УС). даш-жоурнал.cом (2016-йил 18-январ). Қаралди: 2022-йил 17-январ.
  4. ↑ Седигҳи, Мо (2016) (Энглиш). Мегаструcтуре Релоадед: А Неw Течноcратиc Аппроач то Масс Ҳоусинг Девелопмент ин Иран. ҳттпс://ресеарч.туделфт.нл/эн/публиcатионс/мегаструcтуре-релоадед-а-неw-течноcратиc-аппроач-то-масс-ҳоусин. 
  5. ↑ Аwард ин Cасе Но. 255 (176-255-3) оф 26 Април 1985. Транснатионал Лаw Датабасе.
  6. ↑ О’Делл. „Селена Гомез праисес ‘cоурагеоус’ Ираниан гирлс 'детаинед' бй полиcе“. индй100. Тҳе Индепендент (2023-йил 19-март). Қаралди: 2023-йил 27-март.
  7. ↑ „Асиан Гамес 1974 (Иран)“. РСССФ. Қаралди: 2013-йил 31-октябр.
  8. ↑ „АФC У-16 Чампионшип: Иран, Аустралиа анд Ирақ Wон Тҳеир Опенинг Матчес“. кабирнеwс.cом. 2022-йил 2-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 31-октябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi