Elektr va tabiiy dunyo
 | Бу мақолада манбалар <реф></реф> тегларига олинмаган ёки умуман кўрсатилмаган. |
 | Бу мақола викилаштирилиши керак. |
Физиологик таъсирлар
Асосий мақола: электр токи уриши
Инсон танасига қўлланиладиган кучланиш тўқималар орқали электр токини келтириб чиқаради ва муносабатлар чизиқли бўлмаса-да, кучланиш қанчалик катта бўлса, оқим шунчалик катта бўлади. Идрок этиш чегараси таъминот частотаси ва оқим йўли билан фарқ қилади, лекин тармоқ частотали электр энергияси учун тахминан 0,1 мА дан 1 мА гача, аммо микроамп каби паст оқим маълум шароитларда электровибрация эффекти сифатида аниқланиши мумкин агар оқим этарлича юқори бўлса, бу мушакларнинг қисқаришига, юрак фибрилациясига ва тўқималарнинг куйишига олиб келади. Бир раҳбар электрлаштирилган ҳар қандай аниқ белгиси йўқлиги электр алоҳида хавф қилади. Электр токи уришидан келиб чиқадиган оғриқ кучли бўлиши мумкин, баъзида электр энергиясини қийноқ усули сифатида ишлатиш мумкин электр токи уриши натижасида ўлим—электр токи уриши—ҳали ҳам АҚШнинг баъзи Штатларида суд ижроси учун ишлатилади, гарчи уни ишлатиш 20-асрнинг охирига келиб жуда кам учрайди.
Табиатдаги электр ҳодисалари
Асосий мақола: электр ҳодисалари
Электр инсон ихтироси эмас ва табиатда бир нечта шаклларда кузатилиши мумкин, хусусан чақмоқ. Макроскопик даражада таниш бўлган тегиниш, ишқаланиш ёки кимёвий боғланиш каби кўплаб ўзаро таъсирлар атом миқёсидаги электр майдонларининг ўзаро таъсирига боғлиқ. Ернинг магнит майдони Сайёра ядросидаги айланма оқимларнинг табиий Динамосига боғлиқ. кварц ёки ҳатто шакар каби баъзи кристаллар босилганда юзларида потенциал фарқ ҳосил қилади. ушбу ҳодиса сифатида танилган пиэзоэлектрик, юнон тилидан пиэзеин (битик), босиш маъносини англатади ва 1880-йилда Пер ва Жак Кюри томонидан кашф этилган. Таъсир ўзаро таъсир қилади: пиэзоэлектрик материал электр майдонига таъсир қилганда, у ҳажмини бироз ўзгартиради.
Баъзи организмлар, масалан акулалар, ўзгаришларни аниқлаш ва уларга жавоб беришга қодир электр майдонлари, деб номланувчи қобилият электроресепция, бошқалар эса, дейилади электрогеник, йиртқич ёки мудофаа қуроли сифатида хизмат қилиш учун ўзлари кучланиш ҳосил қилишга қодир; бу турли хил буюртмаларда электр балиқлари тартиби Гймнотиформес, қайси энг яхши маълум мисол электр илон, аниқлаш ёки таҳрирланган мушак ҳужайралари ҳосил юқори кескинликлар орқали ўз ўлжасини стун деб номланган электрокитлер. барча ҳайвонлар ўзларининг ҳужайра мембраналари бўйлаб ҳаракат потенциали деб аталадиган кучланиш импулслари билан маълумот узатадилар, уларнинг функцияларига асаб тизимининг нейронлар ва мушаклар орасидаги алоқаси киради. электр токи уриши бу тизимни рағбатлантиради ва мушакларнинг қисқаришига олиб келади. ҳаракат потенциали, шунингдек, айрим заводлардаги фаолиятни мувофиқлаштириш учун жавобгардир[1].