Элна Борч (инглизча: Элна Ингер Cатҳрине Борч; 1869-йил 6-декабр – 1950-йил 3-октябр, Роскилде) – даниялик ҳайкалтарош[1][2].

Элна Борч
Таваллуди 1865-йил 6-декабр
Роскилде, Дания
Вафоти 1950-йил 3-октябр
Касби ҳайкалтарош

Ҳаёти

Death and the Maiden sculpture
„Бокира ва ўлим“, Элна Борчнинг ҳайкали

Элна Борч Даниянинг Роскилде шаҳрида туғилган. У Андерс Якоб Борч (1834–1904) ва Марта Петрина Уиллумсеннинг (1845–1922) қизи эди. Уларнинг оиласида кўплаб рассомлар бўлган, шу жумладан, амакиси Жейкоб Корнеруп (1825–1913) унга расм чизишни ўргатган.

Борч Копенгагенда Аугуста Собе билан ҳайкалтарошлик бўйича таҳсил олган, кейинчалик у Аёллар Бадиий Академиясида ўқиётганда унинг устози бўлган[3] .

Борчнинг чет элда ўқиш имконияти бор эди ва 1900-йилда Парижга, кейин эса Италияга кўчиб ўтди. Унинг ҳайкалтарошликдаги бадиий услуби реализм ва символизм таъсирида ривожланди[4]. 1901-йилда Парижда у кулаётган фаун бюсти устида иш олиб борди ва 1902-йилда у Италиянинг шимолига ташриф буюрди ва у ерда бола учун мотам фигурасини яратди ва кейинчалик, Нойхаузен мукофотига сазовор бўлди.

Элна Борч символизмга қизиқиб қолган ва ўз ишида ушбу ифода шаклидан фойдаланган кам сонли Дания ҳайкалтарошларидан бирига айланган. 1905-йилда у ўзининг энг машҳур асарларидан бири бўлган „Бокира ва ўлим“ ҳайкалини яратган, унда глобал символизмга аниқ стилистик ҳаволалар мавжуд. У Копенгагеннинг Неуэ Cарлсберг Глйптотҳекда биринчи аёл ҳайкалтарош ҳисобланди, ҳозирда у ерда унинг энг машҳур ҳайкали – „Бокира ва ўлим“ жойлашган[3].

Унинг асарлари 1927-йилда Ню-Ёркнинг Бруклин шаҳридаги Дания миллий кўргазмасида чет элда намойиш этилган. Борч ҳайвонлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан ҳам шуғулланган. 1936-йилда у фан, адабиёт ва санъат соҳаларида катта ҳисса қўшган аёллар учун Дания мукофоти – Тагеа Брандц Режселегат билан тақдирланган.

Унинг машҳур асарлари санъат ошнолари томонидан юқори баҳоланган бўлса-да, Борч ҳозирда кенг жамоатчиликка унчалик қизиқ эмас.

Манбалар

  1. ↑ „Открытка, адресованная Марии Владимировне Медведниковой, от сестры Александры из Лозанны. Из семейного архива Медведниковых“. Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Министерство культуры Российской Федерации. 2017-йил 25-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-октябр.
  2. ↑ Анетте Сøренсен. „Элна Борч“. Кунстиндекс Данмарк & Wеилбач Кунстнерлексикон. 2019-йил 10-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 21-апрел.
  3. ↑ 3,0 3,1 Элисабетҳ Фабритиус. „Элна Борч“. Данск Квиндебиографиск Лексикон. 2019-йил 10-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 21-апрел.
  4. ↑ „Элна Борч - Артист Биограпҳй фор Элна Борч“. Аскарт.cом. 2017-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 21-апрел.

Адабиётлар