Elsa Schiaparelli
| Элса Счиапарелли | |
|---|---|
| Таваллуди |
Элса Луиса Мариа Счиапарелли 10-сентябр 1890-йил Роме, Италй |
| Вафоти |
13-ноябр 1973-йил (83 ёшда) Парис, Франcе |
| Касби | Дизайнер |
| Турмуш ўртоғи |
Wилҳелм Фредериcк Wендт де Керлор (турм. 1914; ажр. 1924) |
| Болалари | 1 |
Элза Счиапарелли – (1890-йил 10-сентябр – 1973-йил 13-ноябр) – аристократик келиб чиқиши бўлган италян мода дизайнери.
Ижоди
У 1927-йил Парижда Счиапарелли уйини яратди[1], 1930-йиллардан 1950-йилларгача буни бошқарган. Трикотаждан бошлаб, Счиапарелли дизайнлари сюрреализм ва эксантрик модани нишонлади. Элзанинг тўпламлари инсон танаси, ҳашаротлар ёки тромпе-л'œил каби ноанъанавий ва бадиий мавзулардир. Унинг „зарбали пушти“ каби ёрқин ранглардан фойдаланиши билан машҳур эди.
Счиапарелли машҳур Салвадор Дали ва Жан Кокто билан ҳамкорлик қилган. Унинг энг катта рақиби Cоcо Чанел билан бир қаторда, у иккинчи жаҳон уруши ўртасидаги моданинг энг кўзга кўринган Европа арбобларидан бири сифатида қабул қилинади[2].
Ҳаёти
Элса Луиса Мария Счиапарелли Римдаги Палаззо Корсинида туғилган[3]. Онаси Жузеппа Мария де Доминиcис [4] неаполитан аристократларидан эди[5]. Отаси, Пиэдмонтелик Селестино Скиапарелли эса кўплаб қизиқиш соҳаларига эга бўлган моҳир олим эди[6]. Унинг тадқиқотлари ислом олами ва ўрта асрлар даврига қаратилган бўлиб, у санскрит тили бўйича ваколатли ва ўрта аср қўлёзмаларининг куратори эди. Шунингдек , Рим университетининг декани бўлиб ишлаган, у ерда Счиапарелли кейинчалик фалсафани ўрганишни давом эттиради[7][8][3]. Унинг акаси эса астроном Жованни Скиапарелли канал ёки Марс каналлари деб аталадиган каналларни кашф этган ва ёш Счиапарелли кўпинча амакиси билан осмонни ўрганган[3][7]. Ака-укаларнинг амакиваччаси Эрнесто Скиапарелли машҳур Мисршунос бўлиб, Нефертари қабрини кашф этган ва Туриндаги Эгизио музейи директори бўлган [9][10].
Счиапарелли нафис ва қулай бўлса-да, уни монастир ва бажарилмайдиган деб ҳисоблаган турмуш тарзидан мутлақо норози эди. Унинг саргузаштларга бўлган иштиёқи ва кенгроқ дунёни ўрганишга бўлган интилиши уни бартараф этиш чораларини кўришга олиб келди ва дўсти унга инглиз қишлоқ уйида этим қолган болаларга ғамхўрлик қилишни таклиф қилганида, у кетиш имкониятини кўрди. Лекин, бу жойлашув Счиапарелли учун ноқулай бўлди, у вақт ўтиб, Рим ва унинг оиласига қайтиб, мағлубиятни тан олишдан кўра, тўхташ жойи Париж шаҳрига қайтишни режалаштирди[11].
Мода карераси
Счиапареллининг дизайнерлик карераси бошида корсетли, ўта узун кўйлаклар ва замонавий, нафис ва мафтункор аёлнинг ҳаракат эркинлигини таъминловчи услубларни тарғиб қилиш билан машҳур бўлган кутюре Пол Поирет томонидан таъсирланган. Кейинчалик ҳаётида Счиапарелли Поиретни „саховатли мураббий, азиз дўст“ деб атаган[12].
Счиапарелли нақш ясаш ва кийим қуриш бўйича техник кўникмаларга эга эмасди. Унинг ёндашув усули ҳам лаҳзанинг турткисига, ҳам иш ривожида серендипит илҳомга таянган. У матони тўғридан-тўғри танага сурган, баъзида ўзини модел сифатида ишлатган. Бу услуб кийим-кечакларни манипуляция қилиш ва драпинг орқали яратган Поиретнинг йўлидан келди. Натижалар ақл бовар қилмайдиган бўлиб чиқди.
Вафоти
1954-йилда Счиапарелли ўзининг "Шоcкинг Лифе" автобиографиясини нашр этди, сўнг Париждаги квартираси ва Тунисдаги уйи ўртасида қулай нафақада яшади. Счиапарелли 1973-йил 13-ноябрда 83 ёшида вафот этди.
Кино костюмлар

Счиапарелли 1933-йилдаги Топазнинг франсузча версиясидан бошлаб, Зса Зса Габорнинг 1952-йилги Анри де Тулуза-Лотрек, Мулен Ружнинг Габор Жейн Аврил ролини ўйнаган биопикаси учун либослари билан якунланган бир нечта филмлар учун шкафлар яратган. Мулен Руж Марсел Вертесга костюмлар дизайни бўйича Академия мукофотини қўлга киритди.
У Маэ Wестни ҳар куни дам олиш учун (1937) машҳур тарзда кийинтирди, бу эса Шоcкинг парфюмининг торсо шишасини илҳомлантирган Wест ўлчовларига асосланган манекендан фойдаланган.
Парфюмерияси
Счиапарелли парфюмлари ғайриоддий қадоқлари ва шишалари билан ажралиб турарди. Унинг энг машҳур парфюмери " Шокинг! „ (1936) бўлиб, у Леонор Фини томонидан аёл танаси шаклида Мей Уэстнинг тикувчи қўғирчоғи ва гул сотувчиларнинг Дали расмларидан илҳомланган ҳолда ҳайкалга солинган шиша ичида жойлашган эди[14][15]. Фини томонидан ишлаб чиқилган қадоқлаш ҳайратланарли пушти рангда эди, бу Счиапареллининг ўзига хос рангларидан бири бўлиб, у Даисй Феллоwес Тêте де Белиэр (Қўчқорнинг боши) пушти олмосидан илҳомлангани айтилади[16][17].
Бошқа парфюмерия таркибига қуйидагилар киради:
- Салут (1934)
- Соуcи (1934)
- Счиап (1934)
- Слеэппинг (1938)
- Снуфф (эркаклар учун; 1939)
- Рои Солеил (1946)
- Зут! (1948)
Оиласи
Счиапареллининг икки набираси, қизининг турмушидан тортиб, кема бошқарувчиси Роберт Л. Беренсонгача, модел Мариса Беренсон ва фотограф Берри Беренсон эди. Иккала опа-сингил ҳам 1970-йилларнинг бошларида Вогуэ журналида мунтазам равишда пайдо бўлган. Берри актёр Энтони Перкинсга турмушга чиқди, унинг икки фарзанди бор эди, Элса астроном Жованни Счиапареллининг жияни.
- “ Элза Счиапарелли санъати ва модаси , Филаделфия санъат музейида (2003-йил сентябр – 2004-йил январ) ва Париждаги Мусéэ де ла Моде (2004-йил март-август)[18].
- Счиапарелли ва Прада : имконсиз суҳбатлар ; Метрополитан санъат музейи костюмлар институти (2012-йил май-август)[19].
- Кутуре Кристиан Лакроих 2013-йилда Мусеэ дес Арц Деcоратифсда Счиапарелли учун ўлпон мода коллексиясини тақдим этди[20].
Ҳаволалар
- „"Шоcкинг!" Тҳе Арт анд Фашион оф Элса Счиапарелли 28 Септембер 2003 – 4 Жануарй 2004“. 2008-йил 1-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 18-сентябр.
- „Миcросите фор тҳе "Шоcкинг!" эхҳибитион“.
- „Тҳе Шоcкинг Cареэр оф Элса Счиапарелли“. 2012-йил 2-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 4-феврал.
- „Интераcтиве тимелине оф cоутуре ҳоусес анд cоутуриэр биограпҳиэс“. Виcториа анд Алберт Мусеум (2015-йил 29-июл). 2014-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 18-сентябр.
Манбалар
- ↑ „Элса Счиапарелли, cрéатриcе эхcентриқуэ Ле блог де Галлиcа“.
- ↑ „Шоcкинг! Тҳе Арт анд Фашион оф Элса Счиапарелли“. Пҳиладелпҳиа Мусеум оф Арт (2003). 2013-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 18-сентябр.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Пҳиладелпҳиа Мусеум оф Арт Дивисион оф Эдуcатион. „Шоcкинг! Тҳе Арт анд Фашион оф Элса Счиапарелли - теачер'с паcк“. Пҳиладелпҳиа Мусеум оф Арт. 2008-йил 29-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 25-апрел.
- ↑ Элса Счиапарелли’ с биртҳ реcорд(топ лефт cорнер) репорц ҳер мотҳер’с наме ас Гиусеппа Мариа де Доминиcис инстеад.
- ↑ Ҳилл, Росемарй (19 Фебруарй 2004). "Ҳард-Эдгед Чиc". Тҳе Лондон Ревиэw оф Боокс (Лондон Ревиэw оф Боокс) 26 (4): 15–16. ИССН 0260-9592. Арчивед фром тҳе оригинал он 11 Април 2012. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20120411080719/ҳттп://www.лрб.cо.ук/в26/н04/росемарй-ҳилл/ҳард-эдгед-чиc.
- ↑ „СCҲИАПАРЕЛЛИ, Cелестино ин "Энcиcлопедиа Италиана"“ (ит-ИТ). www.треccани.ит. Қаралди: 2020-йил 20-декабр.
- ↑ 7,0 7,1 Сеcрест, п. 4, 5,
- ↑ „Ҳауте Cоутуре“. Тиме. Неw Ёрк. 13 Аугуст 1934. 16 Жулй 2007да асл нусхадан архивланди. (субсcриптион реқуиред)
- ↑ Гноли, Софиа. Ун сеcоло ди мода италиана, 1900–2000 (ит). Мелтеми Эдиторе срл, 2005 — 67-бет. ИСБН 9788883534287.
- ↑ „Стилисти че ҳанно фатто ла сториа: Элса Счиапарелли“ (ит-ИТ). Дресс Ме Уп (2021-йил 4-июн). 2022-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-феврал.
- ↑ Сеcрест, п. 19, 20
- ↑ Сеcрест, п.138
- ↑ „"Слеэпинг" перфуме боттле бй Марcел Вертèс фор Элса Счиапарелли“. В&А Сеарч тҳе Cоллеcтионс. В&А. Қаралди: 2016-йил 20-апрел.
- ↑ Wебб. „Уне Гранде Cуриоситé“. 2010-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Перфуме Интеллигенcе – Тҳе Энcйcлопаэдиа оф Перфуме: Волуме С : Счиапарелли, Элса“. 2013-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Ст. Cлаир, Кассиа. Тҳе Сеcрет Ливес оф Cолоур. Лондон: Жоҳн Муррай, 2016 — 126–127-бет. ИСБН 9781473630819. ОCЛC 936144129.
- ↑ Оwенс. „Жеwелрй Тҳат Глеамс Wитҳ Wиcкед Мемориэс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1997). 2012-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „"Шоcкинг!" Тҳе Арт анд Фашион оф Элса Счиапарелли“. Пҳиладелпҳиа Мусеум оф Арт. 2008-йил 1-январда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Счиапарелли анд Прада: Импоссибле Cонверсатионс“. Тҳе Метрополитан Мусеум оф Арт. 2012-йил 11-апрелда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Леунг. „Дреам Фашион Маш-Уп: Чристиан Лаcроих Доэс Счиапарелли“. Мс Фабулоус (2013-йил 4-июл). 2013-йил 20-августда асл нусхадан архивланган.